Kātantrasūtrapāṭha Turkestani Recension
Kātantrasūtra
Edited by Deepro Chakraborty
Published in 2025 by Deepro Chakraborty in Edmonton.
This is a draft of the Turkestani version of the Kātantrasūtras based on the
Turfan Fragments.
More ▾
| Title |
Kātantra |
| Author |
Śarvavarman |
| Physical description |
| Language/Script |
Sanskrit in IAST transliteration. |
| Format |
xml |
| Material |
digital |
| Extent |
. |
| History |
| Date of production |
2025 AD |
| Place of origin |
Edmonton |
[Sandhiprakaraṇam]
[saṃjñāpādaḥ]
...L⸤tye...
L⸤ jñ-kha...
L⸤ r- ekāśamo nu...
L⸤ kak-...
L⸤ danam ta...
L⸤ tvam pa...
L⸤ vāḥ khalu varṇ-...
⸤
...jñāyā...
L⸤
...jajñ-...
⸤
...ṇyanu...
⸤ ḥ | yāv etāv ak-...
L⸤rjānīya ity e ...
*
||1.1.16|| aḥ iti [
⸤visarjanīyaḥ ||
]
L⸤ ty- tavya......
⸤[
jihvāmū
]līyasaṃjñāyā...[
gajakumbhākṛti
]L⸤r jihvāmūlīya...
||1.1.17||
[
ẖka iti jihvāmūl
]⸤līyaḥ ||[
||
]
⸤[
gajakumbhākṛ
]tir va[
rṇaḥ
]⸤
....jnā pratyeta...
L⸤...nīyasamjñāyā...
||1.1.18||
⸤[
ḫpa iti
]upaddhmnā[
nīyaḥ ||
]
||1.1.19||
⸤[
aṃ i
]ty anusvā[
raḥ ||
]
...
⸤[
upari
]ṣṭād bindus tasyā...
L⸤vyas tad yathā am...
⸤...prayo...
⸤...janam i...
⸤...
||1.1.20||
[
pūrvapa
]⸤rayor arthopala[
bdh
]au [
padam ||
]
...
L⸤rtthopalabdhau pa...
⸤...tavyam...
⸤sa ... rggajam nai...
⸤nāma vṛkso gni[
ḥ
]L⸤...aākhyātajaṃ puna ⸤...pacyate...
⸤[
ity evamā
]di | aupa[
sarga
]...
⸤...ni | nir ud duḥ saṃ vy avā...
L⸤...ty[
e
]vamādi | naipataj[
am
]
⸤...utāho...
⸤...i ty evam[
ādi
]
⸤...mas tattraitat pratye...
L⸤...ne vakṣyati hi | [
yuṣmadasmadoḥ padaṃ
]
⸤[
padāt
]ṣaṣṭṭhīcatu[
rthīdvitīyāsu vasnasā
]
⸤[
v ityā
]di ||
||1.1.21|| ana[
tikramayan viśleṣayet ||
]
⸤...d asaṃmohārttham apū...
L⸤...k-matāṃ viśleṣaṇam...
⸤...traivodāh-...
⸤...m adha stād vyaṃja...
⸤...tvā tasmiṃneva...
L⸤...d vyaṃjanam tad yath-...
⸤...ka m pitṛ...⸤...
||1.1.22|| vyaṇjana[
m asvaraṃ paraṃ ⸤varṇaṃ
] nayet
vyaṃjan- khal-...
L⸤...tatparaṃ varṇan neta[
vyam
]
⸤...darutṛ...
||1.1.23||
⸤[
loko
]pacārād gr[
haṇasiddhiḥ |
]
⸤[
loka
]sya khalūpacārā...
L⸤[
a
]natikramayaṃ viśle[
ṣaye
]...
⸤...svaram adha...
[samānapādaḥ]
(From folio 11r2)
||1.2.1||
[
samānas sa⸤varṇe
] dīrghībh[
avati paraś ca lopam ||
]
⸤...[
sa
]mānaḥ khalu pūrvvah...
L⸤ t[
ti
] paraś ca lopam āpa[
dyate |
]...
⸤[
vyañjanam asvaraṃ paraṃ
] varṇan na[
naye
]
⸤[
daṇḍa agram
] daṇḍāgram...
⸤...saddhau || dadhi id[
am dadhīdam madhu u
]
L⸤[
dakaṃ
] madhūdakam_ pitṛ [
ṛṣabhaḥ pitṝṣabhaḥ
]
⸤[
kḷ ḷ
]kāraḥ | +kḹk[
kāraḥ
]...
⸤...yogaṃ sa...
||1.2.2||
[
avarṇa ⸤ivarṇe
] e |
avarṇaḥ khal-...
...ekāram āL⸤padya[
te |
]...
⸤... | ta[
va
] i[
ha taveha |
]⸤...kam_
⸤...uvarne pratyaye...
L⸤[
paraś ca l
]opam_ vyaṃ | tad bhava[
ti
]
[
tava udakam tavo⸤daka
]m || tava [
ṛṣabhaḥ tavarṣabhaḥ
]
⸤
...raḥ khalu pa...
⸤
...ar_ bhavati para. lo[
pam āpadyate |
]
L⸤...vati | tava ṛṣa[
bhaḥ
] ta[
varṣabhaḥ
]⸤...
||1.2.5||
...varṇe al [
|
]
⸤
...varṇe pratya...
⸤
...lopam āpadyate | v-aṃ...
[
tava ḷkā
]
L⸤
[
raḥ ta
]valkāraḥ || tava e...
||1.2.6||
[
ekāre
]
⸤ai aikāre [
ca |
]
⸤ re pratyaye ...
⸤ dyate paraś ca lopam [
āpadyate |
]...
[
tava
]
L⸤[
eṣa
] tavaiṣa | sā aitikā[
yanī saitikāyanī
]
⸤ odanam ...
||1.2.7||
⸤[
okāre
] au aukāre [
ca |
]
⸤ kāre pratyaye au ...
L⸤
[
pa
]raś ca lopam vyaṃ...
⸤ vau danam...
⸤ || dadhīdhi a[
tra
]
||1.2.8||
[
ivarṇo yam a ⸤sava
]rṇe na ca paro lopp[
yaḥ |
]
L⸤ asavarṇe pratyaye ...
⸤[
pa
]ro loppya......
⸤[
dadhi a
]ttra dadhy attra | madhu attra |...
||1.2.9||
[
vam uvarṇaḥ |
]
⸤ uvarṇaḥ khalu pū...
L⸤[
va
]m āpadyate na ca pa[
ro lopyaḥ |
]...
⸤madhūdhu attra | ma[
dhv atra |
]
||1.2.10||⸤[
ram ṛva
]rṇaḥ |
ṛva[
rṇa
]...
⸤... pratyaye rakāram ā[
padyate |
]
L⸤... vyaṃ | tad bhavati | pitṛ[
arthaḥ pitrarthaḥ |
]...
⸤...
||1.2.11|| lam ḷva[
rṇaḥ |
]
⸤ rṇaḥ asava[
rṇe pratyaye
]...
⸤[
ā
]padyate na ca paro l[
opyaḥ |
]...
L⸤[
]kḷ amaḥ klamaḥ || ne ana...
...
⸤ pūrvaḥ sarva...
⸤ vati na...
⸤ vati | ne anam_ nay[
nayanam
]
aikāraḥ khalu pū...
⸤ āy bha[
vati
]...
⸤ | tad bhavati...
⸤[
po
] anaḥ |
...
L⸤ r-ṣu pratyayeṣu...
⸤ vyaṃ tad bha[
vati
]...
⸤[
pau
] akaḥ |...
...⸤pūrvvaḥ sarvvas svareṣ-...
L⸤ na ca paro lopyaḥ...
[
pau akaḥ |
]
⸤[
pāva
]kaḥ || te [
āhuḥ |
]...
⸤[
tasmai
] āsanam [
| paṭo uttiṣṭha
]
⸤ | tau imi | tau[
imau |
]
L⸤[
e ay_ ai āy_ o
]av_ au āv_
||1.2.16|| ay[
ādīnāṃ yavalopaḥ padānte na vā |
]
⸤ na vā | ay-...
⸤[
yava
]yor llopo [
bhavati
]...
⸤...yā | vyaṃ | tad bhavati...
L⸤ -ā tayāhuḥ | tasmai [
āsanam
]...⸤[
sana
]m | yadivā...
⸤ . | paṭa utti[
ṣṭha
]
⸤ ḥ | tau imau | tā...
L⸤ āhuḥ | tasmai ā...
⸤ imau | e a...
⸤ .v_ ayā...
||1.2.17||
⸤[
lope
] tu pprakṛtiḥ |
a...
L⸤ kārayor lope kṛ...
⸤[
ta
]d bhavati...
⸤[
tasmai
] āsanam [
tasmā āsanam | paṭo
]
⸤[
utti
]ṣ[ṭh]aḥ | paṭa uttiṣ[ṭh]a [
tau imau | tā imau |
]
L⸤[
te atra
] | paṭo atra |
||1.2.18|| e[
dotparaḥ padānte lopam a⸤kāra
]ḥ |
ekāra...
⸤ r- akāro...
⸤ vati | te atra | te tra[
| paṭo atra | paṭo tra |
]
L⸤ ṛbudaḥ marā ṝ...
⸤ rṇe na ca pa...
⸤ varṇaḥ svara...
⸤ loppyo vyaṃjane...
L⸤ nādistho loppy-...
⸤
.... | rore l-...
⸤
...vati | na...
⸤...rūṛrutaḥ | mā ru...
L⸤... .m_
||1.2.19|| na vyañjane svar[
āḥ sandheyāḥ |
]
⸤...[
vyaṃ
]jane pra...
⸤... | tad yath[
ā
]...
⸤... nadhighaṭa[
m
] ....
[odantapādaḥ]
||1.3.1||
[
odantā a i u ā ⸤ nipātāḥ
] svar[
e
] prak[
ṛtyā |
]
⸤ pātā...
⸤ svare pratyaye prakṛ[
tyā
]
...
L⸤ iha haṃgho ā[
gacchāmi
]...
⸤ ā gacchāmi...
⸤...iha | a...
⸤...vadh-asa | ā i...
||1.3.2||
[
dvivacanaL⸤m anau |
]
dvivacanaṃ khalv...⸤-ā
bhava...⸤...imau ...
||1.3.3||
[
bahuva⸤cana
]m amī |
bahuvacana...L⸤...[
pra
]tyaye prakṛtyyā bha...
⸤ | amī [
aśvāḥ |
]...
||1.3.4||
⸤[
a
]nupadiṣṭā[
ś ca |
]
⸤...nopadiṣṭrās te... L⸤...ke ca te plutā...
⸤ [āga]ccha | aśvabh- | t-...
[vargapādaḥ]
⸤...ṣaṭ_ atra | ṣaṭ_ [gadati] [tat atra ta]L⸤[t ga]dati tṛṣṭup_ atra ...
⸤ ...māḥ pa...
||1.4.1|| [vargaprathamāḥ
padāntāḥ svaraghoṣavatsu]⸤...tīyān
cavi[varjitāḥ]
⸤ ...-āḥ svareṣu pratya...
[tṛ]L⸤...n āpadyante | c-...
⸤...k_ tad bhavati | [vāk_ atra vāg atra |]
⸤ [vā]k_ gada[ti | vāg gadati | ṣaṭ_]
⸤[atra] ṣaḍatra | ṣaṭ_ gada[ti ṣaḍ gadati | tat_ ]
L⸤[atra] tad attra | tat_ gada[ti tad gadati | triṣṭup atra |]
⸤ [tri]ṣṭub atra...
⸤ ...dati ||
vāk maya[m_] ...
⸤...yam_ ṣaṭ_ maya[m | tat mayam |]
L⸤ṣṭup_ mayam_ tṛṣṭu...
||1.4.2||
[paṃcame paṃ]⸤[camāṃ]s tṛtīyā...[n] ...
⸤ ...ntāḥ paṃcame...
⸤ ...n āpadyaṃte tṛtīyaṃ... [vāk]
L⸤[ma]yam_ vāṅmayam_...
⸤[maya]m_ ṣaṇmayam_...
⸤ ...t_mayam_ ...
⸤ ...tṛṣṭup_ mayam_ tṛ[ṣṭummayam yadi vā tṛ]L⸤ṣṭupmayam ||
vāk_ [śūraḥ |]
⸤ ...| ṣat_ śyāmā...
⸤ ...m_tṛṣṭup_ śru... ⸤ ...|
||1.4.3|| vargapprathamebhyaḥ ṣaśa...[kāraḥ svaraL⸤yava]raparaś cchakāran na vā |
va...
⸤ ...ra śakāraḥ svara...
⸤ ...kāraparaḥ rakā...
⸤ ...-yate vibhāṣayā | ...
L⸤ ...śuraḥ vākchūraḥ |...
⸤ ...-yāmaḥ | ṣaṭ chyā...
⸤ ...tam_ tac chve...
⸤ ...ṣṭup_ śrūyati |
L⸤ ...ṣṭup śrūyati ||
vā...
⸤ ...t hasati ...
⸤ ...sati | tat_ h-...
⸤ ...ṣṭ-p_ hasati | te
L⸤ ...turtthan na vā | tebhya...
⸤ .... pa ro hakāraḥ pūrvva...
⸤ ...vibhāṣayā |...
⸤ ...svaraghoṣavatsu tṛtī...
L⸤ ...k_ hasati vāg ghasati...
⸤ ...ṭ_ hasati |...
⸤ ...ṣaḍ hasati | tat_ hasa...
⸤ ...vā tad hasati | tṛ...
L⸤ ...yadi vā tṛṣṭub ha...
⸤ ...caraṇam_ tat_ cha...
⸤ ...m tat_ jhaṣaṇam_...
⸤ ...nam_ tat_ ṭha...
L⸤ ...kanam_ tat_ ṇa...
⸤ ...vargeșu | takāraḥ ...
⸤ ...caṭavargeșu pratyaye...
⸤ ...-yate | vyaṃ | aghoṣe...
L⸤ ...d bhavati | tat_ lavaṇa...
⸤ ...raṇam_ tac caraṇa...
⸤ ...tac charaṇam_ tat_...
⸤ ...nam_ tat_ jhaṣaṇam_...
L⸤ ...ta+ tva | tat_ ṭāsanam_...
⸤ ...nam_ taṭ ṭhadanam_...
⸤ ...taḍ ḍa yanam_ tat_ ḍhau...
⸤ ...nam_ tat_ ṇatva | ta...
L⸤ ...kāraḥ khalu padā....
⸤ ...kā ram āpadyati | vyam |...
⸤ ...ṇam_ tac śaraṇa...
⸤ ...sagaṇ_ attra | rājan_...
||1.4.4|| tebhya eva hakāraḥ
pūrvacaturthaṃ na vā |
||1.4.5|| pararūpaṃ takāro
lacaṭavargeṣu |
||1.4.7|| [ṅaṇanā] L⸤ [hrasvopa]dhāḥ svare dviḥ |
ṅaṇanā kha...
⸤ ...dhāḥ svare pratyaye dvi...
⸤ ...vati tīryaṅ_ atra | tīrya...
⸤ ...sugaṇṇ atra | rāja...
L⸤ ...ś-t- | sugaṇ ṣa-ḍ-...
||1.4.8|| ⸤ [ṅa]ṇau kaṭābhyāṃ śaśase[ṣu vyavadhīyate |]
⸤ [ṅa]ṇau khalu padāntau...
⸤ ...kaṭābhyāṃ vyapadhīyaite...
L⸤ ...tīryaṅ śete | tīryyaṅ-...
⸤ ...-u gaṇṭ ṣaṇḍe | tī-y-...
⸤ ...-sarasi || ṣaṭ_ saha...
⸤ ...srāṇi | bhavān_ s-...
||1.4.9|| L⸤ ...takāreṇa vā |
ṭanau...
⸤ ...tya ye takāreṇa vā...
⸤ ...yā vyam tad bhava...
⸤ ...saṭt sahasrāṇi ya...
L⸤ ...bhavān_ sādhu | bhavāt s-...
⸤ ...|| bhavān_ cara
⸤ ...| no ntaś cachayoḥ ...
⸤ ...pūrvvaṃ nakāraḥ kha...
L⸤ ...yoḥ śakāram āpadya...
⸤ ...tad bhavati | bhavā...
⸤ ...ti | bhavāmn chat[t]re...
⸤ ...ṇa | || bhavāṃn_ ṭāsaya...
L⸤ ...ṭhayoḥ ṣakāram_ nak-...
⸤ ...yoḥ parayoḥ...
⸤ ...nusvārapūrvvam_
⸤ ...n ṭāsayati | bhavā-ṣ-ā...
L⸤ ...dyate anusvārapū...
⸤ ...lavaneṇa | bhav-...
⸤ ...vān_ jayati | bha...
⸤ ...vān_ + tva | bhavāṃn_...
L⸤ ...ṣu + kāram_ | nakāraḥ...
⸤ ...kāreṣu pratya...
⸤ ...dya te | vyaṃ | tad bhavat-...
⸤ ...bhavā+yati | bha...
L⸤ ...ṇa | bhavāṃṣ ṭhakār-...
⸤ ...vān_ ṭhakāreṇa...
⸤ ...nakāraḥ khalu ра...
⸤ ...yoḥ sakāram apadya-e...
L⸤ ...tad bhavati | bhavān_ t-...
⸤ ...vāṃn_ thakāreṇa...
⸤ ...bhavāṃn_ lavaṇe...
⸤ ...khalu padāntaḥ l-...
L⸤ ...na bhava...
⸤ ...bhavāg śuraḥ ||...
⸤ ...vān_ śūraḥ | śi+...
⸤ ...lu padāntaḥ śakāre pra...
||1.4.8|| no 'ntaś cachayoś
śakāram anusvārapūrvam |
||1.4.9|| ṭaṭhayoḥ ṣakāram
|
||1.4.10|| tathayoḥ sakāram
|
||1.4.12|| jajhañaśakāreṣu
ñakāram |
||1.4.14|| ḍaḍhaṇaparas tu
ṇakāram |
||1.4.15|| mo 'nusvāraṃ
vyañjane |
||1.4.16|| vargye
tadvargapañcamaṃ vā |
[visarjanīyapādaḥ]
||1.5.1|| visarjanīyaś ce che
vā śam ||
||1.5.2|| ṭe ṭhe vā ṣam
||
||1.5.3|| te the vā sam
||
||1.5.4|| kakhayor
jihvāmūlīyaṃ na vā ||
||1.5.5|| paphayor
upadhmānīyaṃ na vā ||
||1.5.6|| śe ṣe se vā vā
pararūpam ||
||1.5.7|| um akārayormadhye
||
||1.5.8|| aghoṣavatoś ca
||
||1.5.9|| aparo lopyo
'nyasvare yaṃ vā ||
||1.5.10|| ābhobhyām evam
eva svare ||
||1.5.11|| ghoṣavati lopam
||
||1.5.12|| nāmiparo ram
||
||1.5.13||
ghoṣavatsvaraparaḥ ||
||1.5.14|| raprakṛtir
anāmiparo 'pi ||
||1.5.15|| eṣasaparo lopyo
vyañjane ||
||1.5.16|| na
visarjanīyalope punas sandhiḥ ||
||1.5.17|| ro re lopaṃ
svaraś ca pūrvo dīrghaḥ ||
||1.5.18|| dvirbhāvaṃ
svaraparaś chakāraḥ ||
[nipātapādaḥ]
||1.6.1|| ca vā hā haiva no
haṃho utāho ho aho atho nipāto 'vyayam ||
||1.6.2|| antas svaḥ prātaḥ
punar adho 'py ahaḥ ||
||1.6.3||
praparāniniruddussaṃvyavānuparyabhyadhipratisvāṅatyapyapopopasargāḥ ||
||1.6.4|| anvādyāḥ
karmapravacanīyāḥ ||
||1.6.5|| parakārye
vikāryādiḥ ||
||1.6.6|| pūrvakārye 'ntya
iṣyate ||
||1.6.7|| kvacit pūrvaparau
sarvau ||
||1.6.8|| saṃsāryaṃ
yogasādhanam ||
[Nāmaprakaraṇam]
[liṅgapādaḥ]
||2.1.1|| dhātuvibhaktivarjam
arthaval liṅgam ||
||2.1.2|| tasmāt parā
vibhaktayaḥ ||
||2.1.3|| pañcādau ghuṭ
||
||2.1.4|| jasśasau napuṃsake
||
||2.1.5|| āmantrite siḥ
sambuddhiḥ ||
||2.1.6|| āgama udanubandhaḥ
svarād antyāt paraḥ ||
||2.1.7|| tṛtīyādau tu
parādiḥ ||
||2.1.9|| īdūt stryākhyau
nadī ||
||2.1.11|| antyāt pūrva
upadhā ||
||2.1.12|| vyañjanān no
'nuṣaṅgaḥ ||
||2.1.13|| dhuḍ vyañjanam
antaḥsthānunāsikam ||
||2.1.14|| akāro dīrghaṃ
ghoṣavati ||
||2.1.16|| śasi sasya ca naḥ
||
||2.1.17|| akāre lopam
||
||2.1.18|| bhis ais vā
||
||2.1.19|| dhuṭi bahutve tve
||
||2.1.25|| smai sarvanāmnaḥ
||
||2.1.28|| vibhāṣyete
pūrvādeḥ ||
||2.1.29|| sur āmi sarvataḥ
||
||2.1.30|| jas sarva īm
||
||2.1.32|| pūrvādeś ca
||
||2.1.33|| dvandvasthāc ca
||
||2.1.34|| nānyat
sārvanāmikam ||
||2.1.35|| tṛtīyāsamāse
||
||2.1.36|| bahuvrīhau ca
||
||2.1.38|| śraddhāyāḥ sir
lopam ||
||2.1.40|| sambuddhau ca
||
||2.1.41|| hrasvo
'mbārthānām ||
||2.1.43|| ṅavanti yai yās
yās yām ||
||2.1.44|| sarvanāmnas tu
sasavo hrasvapūrvāḥ ||
||2.1.45||
dvitīyātṛtīyābhyāṃ vā ||
||2.1.46|| nadyā ai ās ās ām
||
||2.1.47|| sambuddhau
hrasvaḥ ||
||2.1.48|| amśasor ādir
lopam ||
||2.1.49|| īkārāntāt siḥ
||
||2.1.50|| vyañjanāc ca
||
||2.1.51|| agner amo 'kāraḥ
||
||2.1.52|| aukāraḥ pūrvam
||
||2.1.53|| śaso 'kāraḥ saś
ca no 'striyām ||
||2.1.55|| ado 'muś ca
||
||2.1.56|| ir edur oj jasi
||
||2.1.57|| sambuddhau ca
||
||2.1.59|| ṅasiṅasor alopaś
ca ||
||2.1.61|| ṅir au sapūrvaḥ
||
||2.1.62|| sakhipatyor ṅiḥ
||
||2.1.63|| ṅasiṅasor umaḥ
||
||2.1.64|| ṛdantāt sapūrvaḥ
||
||2.1.65|| ā sau silopaś ca
||
||2.1.66|| agnivac chasi
||
||2.1.69|| dhātos
tṛśabdasyār ||
||2.1.70|| svasrādīnāṃ ca
||
||2.1.71|| ā ca na
sambuddhau ||
||2.1.72||
hrasvanadīśraddhābhyaḥ sir lopam ||
||2.1.74|| tres trayaś ca
||
||2.1.76|| saṅkhyāyāḥ
ṣnāntāyāḥ ||
||2.1.77|| kateś ca jasśasor
luk ||
||2.1.78|| niyo ṅir ām
||
[sakhipādaḥ]
||2.2.1|| na sakhiṣ ṭādāv
agniḥ ||
||2.2.2|| patir asamāse
||
||2.2.3|| strī nadīvat ||
||2.2.4|| stryākhyāv iyuvau
vāmi ||
||2.2.5|| hrasvaś ca ṅavati
||
||2.2.6|| napuṃsakāt syamor
lopo 'pi na ca tad uktam ||
||2.2.7|| akārād asambuddhau
muś ca ||
||2.2.8|| anyādes tu tuḥ
||
||2.2.10|| jasśasoḥ śiḥ
||
||2.2.11|| dhuṭsvarād ghuṭi
nuḥ ||
||2.2.12|| nāminaḥ svare
||
||2.2.13||
asthidadhisakthyakṣṇām anantaṣ ṭādau ||
||2.2.14|| bhāṣitapuṃskaṃ
puṃvad vā ||
||2.2.15|| dīrgham āmi sanau
||
||2.2.16|| nāntasya
copadhāyāḥ ||
||2.2.17|| ghuṭi
cāsambuddhau ||
||2.2.18|| sāntamahator
nopadhāyāḥ ||
||2.2.20|| antvasantasya
cādhātoḥ sau ||
||2.2.21|| inhanpūṣāryamṇāṃ
śau sau ca ||
||2.2.22||
uśanaspurudaṃso'nehasaḥ sāv anantaḥ ||
||2.2.25|| diva ud vyañjane
||
||2.2.28|| yujer asamāse nur
ghuṭi ||
||2.2.29|| abhyastād antir
anakāro vā napuṃsake ||
||2.2.30|| tudabhādibhya
īkāre ||
||2.2.31|| haner her ghir
upadhālope ||
||2.2.32|| gorau ghuṭi
||
||2.2.34||
panthimanthiṛbhukṣīṇāṃ sau ||
||2.2.35|| ananto ghuṭi
||
||2.2.36|| aghuṭsvare lopam
||
||2.2.37|| vyañjane caiṣāṃ
niḥ ||
||2.2.38|| anuṣaṅgaś
cākrunceḥ ||
||2.2.39|| puṃso
'nśabdalopaḥ ||
||2.2.40|| caturo
vāśabdasyotvam ||
||2.2.41|| anaḍuhaś ca
||
||2.2.43|| sambuddhāv
ubhayor hrasvaḥ ||
||2.2.44|| adasaḥ pade maḥ
||
||2.2.45|| aghuṭsvarādau
seṭkasyāpi vanser vaśabdasyotvam ||
||2.2.46|| śvayuvamaghonāṃ
ca ||
||2.2.47|| vāher
vāśabdasyautvam ||
||2.2.48|| ancer alopaḥ
pūrvasya ca dīrghaḥ ||
||2.2.49|| tiryaṅ tiraścaḥ
||
||2.2.50|| udaṅṅ udīcaḥ
||
||2.2.51|| pāt padaṃ
samāsāntaḥ ||
||2.2.52|| avam asaṃyogād
ano 'llopo 'luptavac ca pūrvavidhau ||
||2.2.54|| ā dhātor
aghuṭsvare ||
||2.2.55|| īdūtor iyuvau
svare ||
||2.2.57|| bhūr avarṣābhur
apunarbhūḥ ||
||2.2.58|| anekākṣarayos tv
asaṃyogād yavau ||
||2.2.59|| bhrūr dhātuvat
||
||2.2.62|| bhavato vāder
utvaṃ sambuddhau ||
||2.2.63|| avyayasarvanāmnaḥ
svarād antyāt pūrvo 'kaḥ ||
||2.2.64|| ke pratyaye
strīkṛtākārapare pūrvo 'kāra ikāram ||
[yuṣmatpādaḥ]
||2.3.1|| yuṣmadasmadoḥ padaṃ padāt
ṣaṣṭhīcaturthīdvitīyāsu vasnasau ||
||2.3.2|| vāṃ nau dvitve ||
||2.3.3|| tvanmador ekatve te me ||
||2.3.4|| tvā mā tu dvitīyāyām ||
||2.3.7|| eṣaṃ vibhaktāv antalopaḥ ||
||2.3.8|| yuvāvau dvivācinoḥ ||
||2.3.11|| tvam ahaṃ sau savibhaktyoḥ
||
||2.3.12|| yūyaṃ vayaṃ jasi ||
||2.3.13|| tubhyaṃ mahyaṃ ṅayi ||
||2.3.14|| tava mama ṅasi ||
||2.3.15|| at pañcamy advitve ||
||2.3.16|| bhyas bhyam ||
||2.3.18|| etvam asthānini ||
||2.3.19|| ātvaṃ vyañjanādau ||
||2.3.21|| aṣṭan sarvāsu ||
||2.3.22|| au tasmāj jasśasoḥ ||
||2.3.23|| arvann arvantim asāv anañaḥ
||
||2.3.24|| sau ca maghavan maghavā vā
||
||2.3.25|| jarā jaras svare vā ||
||2.3.26|| tricaturoḥ striyāṃ tisṛ catasṛ
vibhaktau ||
||2.3.27|| tau raṃ svare ||
||2.3.28|| na nāmi dīrgham ||
||2.3.30|| tyadādīnām a vibhaktau ||
||2.3.32|| do 'dver maḥ ||
||2.3.35|| idam iyam ayaṃ puṃsi ||
||2.3.36|| ad vyañjane 'nakaḥ ||
||2.3.37|| ṭausor anaḥ ||
||2.3.38|| tasmād bhirbhisaḥ ||
||2.3.40|| sāvau silopaś ca ||
||2.3.42|| e bahutve tv ī ||
||2.3.43|| apāṃ bhe daḥ ||
||2.3.44|| virāmavyañjanādiṣv
anaḍunnahivansīnāṃ ca ||
||2.3.45|| srasidhvasoś ca ||
||2.3.46|| haśaṣacchāntejādīnāṃ ḍaḥ ||
||2.3.47|| dāder hasya gaḥ ||
||2.3.48|| cavargadṛgādīnāṃ ca ||
||2.3.49|| muhādīnāṃ vā ||
||2.3.50|| hacaturthāntasya dhātos
tṛtīyāder ādicaturthatvam akṛtavat ||
||2.3.51|| sajuṣāśiṣo raḥ ||
||2.3.52|| iruror īrūrau ||
||2.3.54|| saṃyogāntasya lopaḥ ||
||2.3.55|| saṃyogāder dhuṭaḥ ||
||2.3.56|| liṅgāntanakārasya ||
||2.3.57|| na sambuddhau ||
||2.3.58|| na saṃyogāntalopo 'luptavat
||
||2.3.59|| isusdoṣāṃ ghoṣavati raḥ ||
||2.3.60|| dhuṭāṃ tṛtīyaḥ ||
||2.3.61|| aghoṣe prathamaḥ ||
||2.3.63|| rephasor visarjanīyaḥ ||
||2.3.64|| virāmavyañjanādāv uktaṃ
napuṃsakāt syamor lope 'pi ||
[kārakapādaḥ]
||2.4.1|| avyayībhāvād akārāntād
vibhaktīnām am apañcamyāḥ ||
||2.4.2|| vā tṛtīyāsaptamyoḥ ||
||2.4.3|| anyasmāl luk ||
||2.4.5|| rūḍhānāṃ bahutve 'striyām
apatyapratyayasya ||
||2.4.6|| gargayaskavidādīnāṃ ca ||
||2.4.7||
bhṛgvatryaṅgiraskutsavasiṣṭhagotamebhyaś ca ||
||2.4.8|| yato 'paiti bhayam ādatte vā tad
apādānam ||
||2.4.9|| īpsitaṃ ca rakṣārthānām ||
||2.4.10|| yasmai ditsā rocate dhārayate vā
tat sampradānam ||
||2.4.11|| ya ādhāras tad adhikaraṇam
||
||2.4.12|| yena kriyate tat karaṇam ||
||2.4.13|| yat kriyate tat karma ||
||2.4.14|| yaḥ karoti sa kartā ||
||2.4.15|| kārayati yaḥ sa hetuś ca ||
||2.4.16|| teṣāṃ param ubhayaprāptau ||
||2.4.17|| prathamā vibhaktir
liṅgārthavacane ||
||2.4.18|| āmantraṇe ca ||
||2.4.19|| śeṣāḥ
karmakaraṇasampradānāpādānasvāmyādyadhikaraṇeṣu ||
||2.4.20|| paryapāṅyoge pañcamī ||
||2.4.21|| digitararte 'nyaiś ca ||
||2.4.22|| dvitīyainena ||
||2.4.23|| karmapravacanīyaiś ca ||
||2.4.24|| gatyarthakarmaṇi
dvitīyācaturthyau ceṣṭāyām anadhvani ||
||2.4.25|| manyakarmaṇi cānādare 'prāṇini
||
||2.4.26||
namassvastisvāhāsvadhālaṃvaṣaḍyoge caturthī ||
||2.4.27|| tumarthāc ca bhāvavācinaḥ ||
||2.4.28|| tṛtīyā sahayoge ||
||2.4.30|| kutsite 'ṅge ||
||2.4.33|| kālabhāvayoḥ saptamī ||
||2.4.34||
svāmīśvarādhipatidāyādasākṣipratibhūprasūtaiḥ ṣaṣṭhī ca ||
||2.4.35|| nirdhāraṇe ca ||
||2.4.36|| ṣaṣṭhī hetuprayoge ||
||2.4.37|| smṛtyarthakarmaṇi ||
||2.4.38|| karoteḥ pratiyatne ||
||2.4.39|| hiṃsārthānām ajvare ||
||2.4.40|| kartṛkarmaṇoḥ kṛti nityam ||
||2.4.41|| na niṣṭhādiṣu ||
||2.4.43|| manor anusvāro ghuṭi ||
||2.4.44|| vargye vargāntaḥ ||
||2.4.45|| tavargaś caṭavargayoge
caṭavargau ||
||2.4.46|| nāmikaparaḥ
pratyayavikārāgamasthaḥ siḥ ṣaṃ nuvisarjanīyaṣāntaro 'pi ||
||2.4.47|| raṣṛvarṇebhyo no ṇam anantyaḥ
svarahayavakavargapavargāntaro 'pi ||
||2.4.48|| striyām ād āp ||
||2.4.49||
nadādyancvāhvansantṛsakhināntebhya ī ||
||2.4.50|| īkāre strīkṛte 'l lopyaḥ ||
||2.4.51|| svaro hrasvo napuṃsake ||
[taddhitādhyāyaḥ]
L
⸤ vā | devarājaḥ | devasakhḥ...
⸤ | chatropānaham | vāgvipruṣam | upaśaradam | ...
⸤ -yakṣadharmāḥ surabhigandhi | vadhūjāni | gaṇī ...
||2.6.42||
⸤[
ḍānubandhe
] nty[
ā
]der lopaḥ |
dānubandhe pratyaye a...
⸤... -o dv[
ā
]daśa ||
||2.6.43|| ter [
v
]i[
ṃśa
] ter api |
ter lopo ⸤ e[
ka
]viṃśaḥ
...
*
L
⸤
...ava[
r
]n[
au
]...
⸤
[
sauparṇe
]yaḥ | vāsiṣṭhaḥ | gā[
ṅge
]yaḥ | kāpyaḥ gā[
r
]gyaḥ...
⸤n[
ā
]ntasya kvacit tu lopo bhavati sva...
⸤ -dyam vartate | hāstinam | vemanyaḥ ||
||2.6.46|| u...Sä1 begins here....L⸤s tv
otvam āpādyaḥ *
⸤...[
t
]v[
a
][
m ā
]pādayitavyaḥ svare pratyaye ye caḥ bhā[
rgavaḥ
]...
⸤ ||
||2.6.47||
eye kadrvās tu lupyate |
MS 633: eyie kadrvās tu lupyate
|
eye kadrvās tu lupyate | eyie kadrvās tu lupyate
|MS 633
... tyaye pa...Sä2 ends here.
||2.6.48|| kāryāv
avāvāvādeśāv okāraukārayor api |
||2.6.49|| vṛddhir ādau sani
|
||2.6.50|| na yvoḥ padādyo
⸤vṛddhir āgamaḥ ||
| taddhitādhyāyaṣ ṣaṣṭhaḥ | ||
[strīpratyayādhyāyaḥ]
||2.7.2||
[
ajād
]yadantād āp |
||2.7.3|| ṛnnebhyas tv ī
|
||2.7.4||
vanauno ra ca |
||2.7.5|| na saṅkhyāyāḥ
|
||2.7.7||
⸤...naś ca bahuvrīhiḥ |
||2.7.9|| u[
dṛdḷda
]nubandhāt tv i |
||2.7.11||
anupasarjanāt |
||2.7.16|| prācām āyaṇa[
cā
]gamaḥ...
||2.7.17||
[
kauravyāsu
]rimaāṇḍuūkāt
|
||2.7.18||
lohitādikatantataḥ |
||2.7.19|| āvādyā⸤[
dāp
]
||2.7.21|| vayasi prathame
||
||2.7.23||[
ṣaḍanubandhāt
]
||2.7.24||
[
g
]aurādeḥ ||
||2.7.25||
bahuvrīhyūdhasauso na ca ||
||2.7.26|| vā
saṃyogaupadhāL⸤...tat |
||2.7.27|| anaś
cāllopikāṇḍataḥ |
||2.7.28|| nās[
i
]kauodara[
kaṇṭhāntrajaṅ
]ghaghādantauṣṭhaśṛṅgataḥ
|
||2.7.29||
savidyamānanañpuūrvān na |
||2.7.30|| kro[
ḍādiba
⸤
]husvarāt |
||2.7.31|| antarvato nu
garbhiṇyām |
||2.7.32|| pati[
vaj jīva
]bhartari ||
||2.7.33|| patyur naś ca
|
||2.7.35||
vānyapupūrvopasarja⸤nāt |
||2.7.36||
kāmukaān maithunecchāyām [
|
]
||2.7.37|| nāgāt sthaulye
|
||2.7.38|| akṛte
sthālatsthalāt |
||2.7.39||
gaugoṇād
aāvapane |
||2.7.41|| ama⸤ttre tu kuṇḍataḥ |
||2.7.42|| ghaṭāc chilpī
kṛte |
||2.7.44|| asitādeś ca
varṇataḥ |
||2.7.45|| topadhātu nakāraś
ca vā |
||2.7.46||
oudantād guṇavācinaḥ
⸤|
||2.7.47||
⸤bahvādibhyām ||
||2.7.48||
bhuvovau nityam |
||2.7.49|| sakhyaśiṣvoś ca
|
||2.7.50||
puṃyogāt tena ced ākhyā |
||2.7.51||
krikrītāt
karaṇapupūrvāt |
||2.7.52||
pupūtakratumanoL⸤r e ca
|
||2.7.53||
kutsitāgnivṛṣaṣākapiḥ
|
||2.7.54|| duhituḫ putro vā
brahmasusūtabhojograrājataḥ
|
||2.7.55|| jātir āyopadhād
astristrītaḥ |
||2.7.56||
pākādyantantā⸤t tathaiva ca
|
||2.7.58|| manuṣyajātir
eḥ |
||2.7.60||
paṅgukadrutaḥ |
||2.7.61||
saphalakṣmaṇavāmāder uraur ūroḥ |
||2.7.62|| aupamyasaṃhitā⸤t |
||2.7.63|| bāhvantāc caiva
saṃjñāyām |
||2.7.64||
valopaḥ śvaśurasya ca | ||
strīpratyayādhyāyas
saptamaḥ|
catuṣṭhaṣṭa⸤yaṃ samāptam ||
[Ākhyātaprakaraṇam]
[Parasmaipādaḥ]
(From folio 13r4)
||3.1.1|| atha parasmaipadāni
|
||3.1.2|| nava parāṇy ātmane
|
||3.1.3|| trīṇi trīṇi
prathamamadhyamottamāḥ |
||3.1.4|| yugapadvaca⸤[
n
]e paraḥ puruṣāṇām |
||3.1.5||
nāmnei prayujyamāne pi [
pra
]thamaḥ |
||3.1.5|| yuṣmadi
madhyamaḥ |
||3.1.7|| asmady
uttamaḥ |
||3.1.8|| adām [
d
]ādhau [
dā |
]
||3.1.9||
L⸤[
kri
]yābhāvo dhātuḥ |
||3.1.11|| samprati
varttamānā |
||3.1.14|| bhūtakaraṇavatyaś
ca |
||3.1.15|| bhavi[
ṣyati
]
⸤bhaviṣyantyāśigśvastanyaḥ |
||3.1.16|| tāsāṃ
svasaṃjñābhiẖ kālaviśeṣaḥ |
||3.1.17|| prayogataś ca
|
||3.1.18|| pañcamy
anumatotau |
||3.1.19|| samartha[
nāśi
]ṣeṣoś ca |
||3.1.20|| vidhyādiṣu
saptamī ca [
|
]
||3.1.21|| kri[
yā
]samabhihāre sarvakāleṣu madhyamaikavacanaṃ pañcamyāḥ
[
|
]
||3.1.22||
[
mā
]⸤yoge dyatanī |
||3.1.23|| māsmayoge
hyastanī ca |
||3.1.24|| va[
rta
]mānā | ti tas | anti | si | thas | tha | mi | vas | mas | te | ⸤āte |
antante | se | āthe | dhve | e | vahe
mahe |
||3.1.25|| saptamī yāt |
yātām | yus | yās | yātam | yāta | yām | yā[
va
]L⸤| yāma | īta |
īyātatām | īran | īthās | īyāthām |
īdhvam | īya | īvahehi | īma[
hi |
]
||3.1.26||
⸤paṃcamī | tu | tatām | antu | hi |
tam | ta | āni | āva | āma | tām | ātām |
antantām | sva | āthām | dhvam | [
ai |
]
⸤āvahai | āmahai | ||
||3.1.27|| hyastanī | di |
tām | an | si | tam | ta | am | va | ma | ta | ā[
tā⸤m |
] anta | thās | āthāms | dhvam | i | va[
h
]i | mahi |
||3.1.28|| evam evādyatanī |
||
||3.1.29|| parokṣā | aṭ |
atus | u[
s | tha
]l | athus | a | aṭ | va | ma | e | āte | ire | se | āthe | dhve | e | vahe | mahe
|
||3.1.30||
śvastanī tā | [
tārau L⸤|
] tāras | tāsi | tāsthats | tāstha |
tāsmi | tāsvas | tāsmas | tā | tārau | tāras | tāse | tāsāthe | tā[
dhve ⸤|
] tāhe | tāsvahe | tāsmahe |
||3.1.31||
āśiśīḥ | yā[
t
] | yāstām | yāsus | yās | yāstam | yāsta |
yāsāsam | yā⸤sva | yāsma |
sīṣṭa | sīyāstām | sīran | sīṣṭamṣṭhās |
sīyāsthām | sīdhvam | sīyāya |
sīvahehi | sīma⸤hehi |
||3.1.32|| syasahitāni
tyādīni bhaviṣyantintī | syati | syatas |
syanti | syasi | syathas | syatha | syāmi | syā⸤vas |
syāmas | syate | syete | syante | syase | syathe | syadhve | sye
| syāvahe | syāmahe | ||
||3.1.33|| dyādīni
kriyātti | ti⸤⸤pattiḥ | syata | syatām | syan | syasi | syatam | syata | syam | syāva | syāma [
| syata | syetām | sya
]⸤nte | syathās | syethām | syadhvam | sye |
syāvahehi |
syāmahehi | ||
||3.1.34|| ṣaḍ ādyās sārvadh[
ātukam |
]
[
ākhyā⸤ta
]prakaraṇaprathamaḫ pādaḥ ||
[Pratyayapādaḥ]
||3.2.1|| pratyayaḫ paraḥ
|
||3.2.2|| guptijkidbhyaḥ san
|
||3.2.3|| mānba[
dhdānśānbhyo dīrgha
]⸤ś cābhyāsasya |
||3.2.4||
dhātutor vā
karmārmaṇas tu[
mantā
]d icchatinaikakartṛkāt |
||3.2.5|| nāmna ā[
tmecchāyāṃ yin |
]
||3.2.6||
[
kā⸤mya ca
] |
||3.2.7|| upamānād ācāre
|
||3.2.8|| kartur āyis salopaś ca |
||3.2.9|| in kāritaṃ ca dhātvarthe |
||3.2.10||[
dhātoś ca hetau |
]
||3.2.11||
[
curādeś ca |
]
||3.2.12||
L⸤[
ini
] liṅgasyānekākṣarasyāntasvarāde[
r
] lo[
pa
]m |
||3.2.13|| raśabda ṛto laghor vyañja[
nādeḥ |
]
||3.2.14||
[
dhātor ekasvarād yaśabda
]ś cekrīyitetaṃ
kriyāsamaṇibhihāre |
||3.2.15||
gupupūdhūpavicchipaṇipaner
āyaḥ |
||3.2.17||
[
cakāskāspratyayā⸤ntebhya
] ām parokṣāyām |
||3.2.18|| nāmyāde[
r
] gurumato nṛcchaḥ |
||3.2.19||
āsidayyayidaridradrābhyaś [
ca |
]
||3.2.20||
[
uṣavidajāgṛ
]⸤bhyo vā |
||3.2.21||
bhibhīhrihrībhṛhuvāṃ
sārvadhātukavac ca |
||3.2.22|| āmaḥ
ttrṛkṛñ anuprayujyate
|
||3.2.23||
asbhūdosbhuvau ca parasmai |
||3.2.24||
[
sij adyatanyām |
]
||3.2.25||
⸤saṇ anidaś śiḍakṣāntān nāmyupadhād
adṛśaḥ |
||3.2.26|| śridr[
u
]srukamikāritānāntebhyaś can kartari [
|
]*
[Dvirvacanapādaḥ]
||3.3.1|| dvirvacanam
anabhyāsasyaikasvarasyādyasya ||
||3.3.2|| svarāder dvitīyasya ||
||3.3.3|| na nabadarāḥ saṃyogādayo 'ye
||
||3.3.4|| pūrvo 'bhyāsaḥ ||
||3.3.5|| dvayam abhyastam ||
||3.3.7|| caṇparokṣācekrīyitasananteṣu
||*
||3.3.8|| juhotyādīnāṃ sārvadhātuke ||
||3.3.9|| abhyāsasyādi vyañjanam
avaśeṣyam ||
||3.3.10|| śiṭparo 'ghoṣaḥ ||
||3.3.11|| dvitīyacaturthayoḥ
prathamatṛtīyau ||
||3.3.13|| kavargasya cavargaḥ ||
||3.3.14|| na kavateś cekrīyite ||
||3.3.16|| akāra ṛvarṇasya ||
||3.3.17|| dīrgha iṇaḥ parokṣāyām aguṇe
||
||3.3.18|| asyādeḥ sarvatra ||
||3.3.19|| tasmān nāgamaḥ parādir antaś cet
saṃyogaḥ ||
||3.3.22|| bhavater aḥ ||
||3.3.23|| nijivijiviṣāṃ guṇaḥ sārvadhātuke
||
||3.3.24|| bhṛñhāṅmāṅām it ||
||3.3.25|| artipipartyoś ca ||
||3.3.26|| sany avarṇasya ||
||3.3.27|| uvarṇasya
jāntassthāpavargaparasyāvarṇe ||
||3.3.28|| guṇaś cekrīyite ||
||3.3.29|| dīrgho 'nāgamāntasya ||
||3.3.30||
vancisransidhvansibhransikasipatipadiskandām anto nī ||
||3.3.31|| ato 'nto 'nusvāro
'nunāsikāntasya ||
||3.3.32|| japādīnāṃ ca ||
||3.3.33|| caraphalor uc ca parasyāsya
||
||3.3.35|| rirephau ca luki ||
||3.3.36|| alope samānasya sanval laghuni
caṇpare ||
||3.3.37|| dīrgho laghoḥ ||
||3.3.38|| at tvarādīnāṃ ca ||
||3.3.40|| ito lopo 'bhyāsasya ||
||3.3.41|| sani
mīmādārabhalabhaśakapatapadām is svarasya ||
||3.3.43|| danbher ic ca ||
||3.3.44|| digi dayateḥ parokṣāyām ||
[samprasāraṇapādaḥ]
||3.4.1|| saparasvarāyāḥ samprasāraṇam
antassthāyāḥ ||
||3.4.2||
grahijyāvayivyadhivaṣṭivyacipracchivraścibhrasjām aguṇe ||
||3.4.3|| svapivaciyajādīnāṃ yaṇparokṣāśīṣṣu
||
||3.4.4|| parokṣāyām abhyāsasyobhayeṣām
||
||3.4.6|| na veñśvyor aguṇe ca ||
||3.4.7|| svapisyamivyeñāṃ cekrīyite ||
||3.4.9|| grahisvapipracchāṃ sani ||
||3.4.10|| cāyaḥ kī cekrīyite ||
||3.4.11|| pyāyaḥ pī parokṣāyām ||
||3.4.12|| śvayater vā ||
||3.4.13|| kārite ca saṃścaṇoḥ ||
||3.4.14|| hvayater nityam ||
||3.4.15|| abhyastasya ca ||
||3.4.16|| dyutisvāpyor abhyāsasya ||
||3.4.17|| na samprasāraṇe samprasāraṇam
||
||3.4.18|| vaśeś cekrīyite ||
||3.4.19|| pracchādīnāṃ parokṣāyām ||
||3.4.20|| sandhyakṣarāntānām ākāro
'vikaraṇe ||
||3.4.21|| na vyayateḥ parokṣāyām ||
||3.4.22|| mīnātiminotidīṅāṃ
guṇavṛddhisthāne ||
||3.4.23|| sani ca dīṅaḥ ||
||3.4.24|| smijikrīṅām ini ||
||3.4.25|| sṛjidṛśor āgamo 'kāraḥ svarāt
paro dhuṭi guṇavṛddhisthāne ||
||3.4.26|| dīṅo yo 'ntaḥ svarādāv aguṇe
||
||3.4.27|| ālopo 'sārvadhātuke ||
||3.4.29||
dāmāgāyatipibatisthāsyatijahātīnām īkāro vyañjanādau ||
||3.4.30|| āśiṣy ekāraḥ ||
||3.4.31|| ana us sijabhyastavidābhyo
'bhuvaḥ ||
||3.4.32|| icas talopaḥ ||
||3.4.33|| her akārād ahanteḥ ||
||3.4.34|| noś ca vikaraṇād asaṃyogāt
||
||3.4.36|| ukāralopo vamor vā ||
||3.4.37|| karoter nityam ||
||3.4.38|| saptamyāṃ ye ca ||
||3.4.39|| asyokāraḥ sārvadhātuke 'guṇe
||
||3.4.40|| rudhāder vikaraṇānta lopaḥ ||
||3.4.42|| abhyastānām ākārasya ||
||3.4.43|| kryādīnāṃ vikaraṇasya ||
||3.4.44|| ubhayeṣām īkāro vyañjanādāv adaḥ
||
||3.4.45|| ikāro daridrāteḥ ||
||3.4.46|| lopaḥ saptamyāṃ jahāteḥ ||
||3.4.47|| dhuṭi hanteḥ sārvadhātuke ||
||3.4.48|| śāser idupadhāyā aṇvyañjanayoḥ
||
||3.4.49|| hanter ja hau ||
||3.4.50|| dāstyor e 'bhyāsalopaś ca ||
||3.4.51|| asyaikavyañjanamadhye 'nādeśādeḥ
parokṣāyām ||
||3.4.52|| thali ca seṭi ||
||3.4.53||
tṝphalabhajatrapaśranthigranthidanbhīnāṃ ca ||
||3.4.54|| na śasadadavādiguṇinām ||
||3.4.55|| svarādāv ivarṇo varṇāntasya
dhātor iyuvau ||
||3.4.56|| abhyāsasyāsavarṇe ||
||3.4.57|| nor vikaraṇasya ||
||3.4.58|| ya
ivarṇasyāsaṃyogapūrvasyānekākṣarasya ||
||3.4.60|| nor vakāro vikaraṇasya ||
||3.4.61|| juhoteḥ sārvadhātuke ||
||3.4.62|| bhuvo vo 'ntaḥ parokṣādyatanyoḥ
||
||3.4.63|| goher ūd upadhāyāḥ ||
||3.4.64|| duṣeḥ kārite ||
||3.4.65|| vāci tu virāge ||
||3.4.66|| mānubandhānāṃ hrasvaḥ ||
||3.4.68|| janivadhyoś ca ||
||3.4.69|| odaudbhyāṃ yinnāyī svaravat
||
||3.4.70|| nāmyantānāṃ yaṇāyiyinnāśīś
cekrīyiteṣu ye dīrghaḥ ||*
||3.4.71|| iṇo 'nupasṛṣṭasya ||
||3.4.72|| ṛta īdantaś
cvicekrīyitayinnāyiṣu ||
||3.4.73|| ir anyaguṇe ||
||3.4.74|| yaṇāśiṣor ye || *
||3.4.75|| guṇo 'rtisaṃyogādyoḥ ||
||3.4.76|| cekrīyite ca ||
||3.4.77|| ghrādhmor ī ||
||3.4.78|| yiny avarṇasya ||
||3.4.79|| ader ghasḷ sanadyatanyoḥ ||
||3.4.80|| vā parokṣāyām ||
||3.4.82|| hanter vadhir āśiṣi ||
||3.4.83|| adyatanyāṃ ca ||
||3.4.85|| iṅaḥ parokṣāyām ||
||3.4.86|| sanīṇiṅor gamiḥ ||
||3.4.87|| aster bhūr asārvadhātuke ||
||3.4.88|| bruvo vaciḥ ||
||3.4.89|| cakṣiṅaḥ khyāñ ||
||3.4.90|| vā parokṣāyām ||
||3.4.92|| adāder lug vikaraṇasya ||
||3.4.93|| juhotyādeś ca ||
||3.4.94|| vā cekrīyitasya ||
||3.4.95|| iṇsthādāpibatibhūbhyaḥ sicaḥ
parasmai ||
[guṇapādaḥ]
||3.5.1|| nāmyantayor dhātuvikaraṇayor guṇaḥ
||
||3.5.2|| nāminaś copadhāyā laghoḥ ||
||3.5.3|| ani ca vikaraṇe ||
||3.5.6|| abhyastānām usi ||
||3.5.7|| na ṇakārānubandhacekrīyitayoḥ
||
||3.5.8|| abhyastasya copadhāyā nāminaḥ
svare guṇini sārvadhātuke ||
||3.5.10|| adyatanyāśiṣoś cātmane ||
||3.5.11|| ṛdantānāṃ ca ||
||3.5.13|| bhuvaḥ sijluki ||
||3.5.14|| sūteḥ pañcamyām ||
||3.5.15|| dīdhīvevyoś ca ||
||3.5.16|| rudavidamuṣāṃ sani ||
||3.5.17|| nāmyantānām aniṭām ||
||3.5.18|| sarveṣām ātmane sārvadhātuke
'nuttame pañcamyāḥ ||
||3.5.19|| dvitvabahutvayoś ca parasmai
||
||3.5.20|| parokṣāyāṃ ca ||
||3.5.21|| sarvatrātmane ||
||3.5.22|| āśiṣi ca parasmai ||
||3.5.23|| saptamyāṃ ca ||
||3.5.25|| tudāder ani ||
||3.5.26|| āmi vider eva ||
||3.5.27|| kuṭāder aninijaṭsu ||
||3.5.30|| sthādor id adyatanyām ātmane
||
||3.5.31|| mucāder āgamo nakāraḥ svarād ani
vikaraṇe ||
||3.5.32|| masjinaśor dhuṭi ||
||3.5.33|| radhijabhoḥ svare ||
||3.5.34|| neṭi radher aparokṣāyām ||
||3.5.35|| rabhilabhor avikaraṇaparokṣayoḥ
||
||3.5.36|| hudhuḍbhyāṃ her dhiḥ ||
||3.5.38|| śā ca śāsteḥ ||
||3.5.39|| lopo 'bhyastād antinaḥ ||
||3.5.40|| ātmane cānakārāt ||
||3.5.41|| śete rid anter ādiḥ ||
||3.5.42|| vetteḥ samprati parasmai
vāḍādayaḥ ||
||3.5.43|| bruvaḥ pañcānām ādita āhiś ca
||
||3.5.44|| the thaś ca ||
||3.5.45|| ākārād aṭa au ||
||3.5.46|| ṝdantasyer aguṇe ||
||3.5.47|| ur oṣṭhyopadhasya ca ||
||3.5.48|| iny asamānalopopadhāyā hrasvaś
caṇi ||
||3.5.49|| na śāsvṛdanubandhānām ||
||3.5.50|| lopaḥ pibater ī cābhyāsasya
||
||3.5.51|| tiṣṭhater it ||
||3.5.52|| jighrater vā ||
[Anuṣaṅgapādaḥ]
||3.6.1|| anidanubandhānām aguṇe
'nuṣaṅgalopaḥ ||
||3.6.2|| naśabdāc ca vikaraṇāt ||
||3.6.3|| parokṣāyām
indhiśranthigranthidanbhīnām aguṇe ||
||3.6.5|| danśisanjisvanjiranjīnām ani
||
||3.6.6|| asyopadhāyā dīrgho vṛddhir nāminām
inijaṭsu ||
||3.6.7|| sici parasmai svarāntānām ||
||3.6.8|| vyañjanāntānām aniṭām ||
||3.6.9|| asya ca dīrghaḥ ||
||3.6.11|| vadavrajaralantānām ||
||3.6.12|| śvijāgror guṇaḥ ||
||3.6.14|| artisartyor aṇi ||
||3.6.15|| jāgarteḥ kārite ||
||3.6.16|| yaṇāśiṣor ye ||*
||3.6.17|| parokṣāyām aguṇe ||
||3.6.18|| ṛtaś ca saṃyogādeḥ ||
||3.6.19|| ṝdantānāṃ ca ||
||3.6.21|| śīṅaḥ sārvadhātuke ||
||3.6.23|| āyir icy ādantānām ||
||3.6.24|| śācchāsāhvāvyāveñpām ini ||
||3.6.25|| artihrīblīrīknūyīkṣmāyyādantānām
antaḥ po yalopo guṇaś ca nāminām ||
||3.6.26|| pāter lo 'ntaḥ ||
||3.6.27|| dhūñprīṇātyor naḥ ||
||3.6.28|| bhiyaḥ ṣug vā ||
||3.6.29|| sphāyer vādeśaḥ ||
||3.6.30|| ruheḥ po vā ||
||3.6.31|| śader agatau taḥ ||
||3.6.33|| hasya hanter ghir ini coḥ ||
||3.6.34|| luptopadhasya ca ||
||3.6.35|| abhyāsāc ca ||
||3.6.36|| jer giḥ sanparokṣayoḥ ||
||3.6.38|| saṇo 'llopaḥ svare 'bahutve
||
||3.6.39|| daridrāter asārvadhātuke ||
||3.6.40|| vraścimasjor dhuṭi ||
||3.6.41|| yany okārasya ||
||3.6.43|| sandhyakṣare ca ||
||3.6.45|| dīdhīvevyor ivarṇayakārayoḥ
||
||3.6.46|| asandhyakṣarayor asya te
tallopaś ca ||
||3.6.47|| nāmivyañjanāntād āyer ādeḥ
||
||3.6.48|| gamahanajanakhanaghasām
upadhāyāḥ svarādāv anaṇy aguṇe ||
||3.6.49|| kāritasyānāmiḍvikaraṇe ||
||3.6.50|| yasyāpatyasyāsvarapūrvasya yinn
āyīṣu ||
||3.6.52|| vyañjanād disyoḥ ||
||3.6.53|| yasyānany adhātoḥ ||
||3.6.54|| asya ca lopaḥ ||
||3.6.55|| sico dhakāre ||
||3.6.56|| dhuṭaś ca dhuṭi ||
||3.6.57|| hrasvāc cāniṭaḥ ||
||3.6.59|| skoḥ saṃyogādyor ante ca ||
||3.6.60|| cavargasya kir asavarṇe ||
||3.6.64|| bhṛjādīnāṃ ṣaḥ ||
||3.6.66|| bhāṣitapuṃskaṃ puṃvad āyau
||
||3.6.67|| ād ātāmāthām āder iḥ ||
||3.6.68|| āte āthe iti ca ||
||3.6.69|| yāśabdasya ca saptamyāḥ ||
||3.6.70|| yāmyusor iyamiyusau ||
||3.6.71|| śamādīnāṃ dīrgho yani ||
||3.6.72|| ṣṭhivuklamvācamām ani ||
||3.6.73|| kramaḥ parasmai ||
||3.6.74|| gamiṣuyamāṃ chaḥ ||
||3.6.76|| ghro jighraḥ ||
||3.6.77|| dhmo dhamaḥ ||
||3.6.78|| sthas tiṣṭhaḥ ||
||3.6.80|| dāṇo yacchaḥ ||
||3.6.81|| dṛśeḥ paśyaḥ ||
||3.6.82|| arter ṛcchaḥ ||
||3.6.83|| sarter dhāvaḥ ||
||3.6.84|| śadeḥ śīyaḥ ||
||3.6.85|| sadeḥ sīdaḥ ||
||3.6.86|| jā janer vikaraṇe ||
||3.6.88|| pvādīnāṃ hrasvaḥ ||
||3.6.89|| ukārasya vṛddhir vyañjanādau
guṇini sārvadhātuke ||
||3.6.91|| guṇo hyastanyāṃ ca ||
||3.6.92|| tṛher iḍ vikaraṇāt ||
||3.6.93|| bruva īḍ vacanādiḥ ||
||3.6.94|| aster disyoḥ ||
||3.6.96|| rudādibhyaś ca ||
||3.6.98|| sasya se 'sārvadhātuke taḥ
||
||3.6.99|| aṇi vacer od upadhāyāḥ ||
||3.6.100|| asyates tho 'ntaḥ ||
||3.6.101|| śvayater aḥ ||
||3.6.102|| pateḥ paptiḥ ||
||3.6.103|| kṛpe ro laḥ ||
||3.6.104|| upasargasyāyatau ||
||3.6.105|| girateś cekrīyite ||
||3.6.107|| tṛtīyāder ghaḍhadhabhāntasya
dhātor ādicaturthatvaṃ sdhvoḥ ||
||3.6.108|| lope ca disyoḥ ||
||3.6.109|| tathoś ca dadhāteḥ ||
[iḍāgamapādaḥ]
||3.7.1|| iḍāgamo 'sārvadhātukasyādir
vyañjanāder ayakārādeḥ ||*
||3.7.2|| snukramibhyāṃ ca parasmai ||
||3.7.3|| sārvadhātuke ca rudādeḥ ||
||3.7.5|| īḍajanor dhve ca ||
||3.7.6|| se gamaḥ parasmai ||
||3.7.7|| hanṛdantāt sye ||
||3.7.9|| stusudhūñbhyaḥ parasmai ||
||3.7.10|| yamiraminamyādantānāṃ sir antaś
ca ||
||3.7.11|| smipūṅranjvaśūkṝgṝdṛdhṛpracchāṃ
sani ||
||3.7.12|| iṭo dīrgho graher aparokṣāyām
||
||3.7.13|| aniḍ ekasvarād ātaḥ ||
||3.7.14|| ivarṇād aśviśriḍīśīṅaḥ ||
||3.7.15|| uto 'yurunusnukṣukṣṇuvaḥ ||
||3.7.16|| ṛto 'vṛṅvṛñaḥ ||
||3.7.18|| pacivacisiciricivicimuceś cāt
||
||3.7.19|| praccheś chāt ||
||3.7.20|| yujirujiranji bhaji bhanji bhrasji bhuji yaji svanji masji tyaji sṛji nijiviji sanjer jāt ||
||3.7.21||
tudinudikṣudisvidyatividyativindativinatticchidibhidi śadisadipadiskandi hadyadi khider dāt ||
||3.7.22||
rādhirudhikrudhikṣudhibandhiśudhisidhyati budhi yudhivyadhisādher
dhāt ||
||3.7.23|| hanimanyater nāt ||
||3.7.24||
āpitapitipisvapivapiśapichupikṣipilipilupisṛpeḥ pāt ||
||3.7.25|| yabhirabhilabhibhyo bhāt ||
||3.7.26|| yamiraminamigamer māt ||
||3.7.27|| riśiruśikruśi viśi liśi diśidṛśispṛśimṛśidanśeḥ śāt ||
||3.7.28|| tviṣi puṣyatikṛṣi śliṣi dviṣi piṣiviṣiśiṣiśuṣituṣiduṣeḥ
ṣāt ||
||3.7.29|| vasatighases sāt ||
||3.7.30|| dahidihiduhimihi ruhilihi nahivaher hāt ||
||3.7.31|| grahaguhoḥ sani ||
||3.7.32|| uvarṇagupādibhyaś ca ||
||3.7.33|| bhuvaḥ sijluki ||
||3.7.34|| kṛ sṛ bhṛ vṛ studrusruśruva eva parokṣāyām ||
||3.7.35|| thaly ṛkārāt ||
||3.7.36|| kṛño 'suṭaḥ ||
||3.7.37|| suṭ samparyupebhyaḥ karotau
bhūṣaṇe samavāye ca ||
[dhuṭpādaḥ]
||3.8.1|| padānte dhuṭāṃ prathamaḥ ||
||3.8.2|| rasakārayor visṛṣṭaḥ ||
||3.8.3|| ghaḍhadhabhebhyas tathordho 'dhaḥ
||
||3.8.4|| ṣaḍhoḥ kas se ||
||3.8.5|| tavargasya ṣaṭavargāṭ ṭavargaḥ
||
||3.8.6|| ḍhe ḍhalopo dīrghaś copadhāyāḥ
||
||3.8.7|| sahivahor od avarṇasya ||
||3.8.8|| dhuṭāṃ tṛtīyaś caturthe ||
||3.8.9|| aghoṣeṣv aśiṭāṃ prathamaḥ ||
||3.8.10|| asya vamor dīrghaḥ ||
||3.8.11|| svarāntānāṃ sani ||
||3.8.12|| hanigamiṅor upadhāyāḥ ||
||3.8.13|| nāmino rvor akurucchuror
vyañjane ||
||3.8.14|| sasya hyastanyāṃ dau taḥ ||
||3.8.15|| ad dhātvādir
hyastanyadyatanīkriyātipattiṣu ||
||3.8.16|| svarādīnāṃ vṛddhir ādeḥ ||
||3.8.17|| avarṇasyākāraḥ ||
||3.8.20|| na māmāsmayoge ||
||3.8.21|| nāmyantād dhātor
āśīradyatanīparokṣāsu dho ḍhaḥ ||
||3.8.22|| marjo mārjiḥ ||
||3.8.23|| dhātvādeḥ ṣaḥ saḥ ||
||3.8.25|| nimittāt pratyayavikārāgamasthaḥ
siḥ ṣatvam ||
||3.8.26|| śāsivasighasīnāṃ ca ||
||3.8.27|| stautīnnantayor eva ṣaṇi ||
||3.8.28|| luglope na pratyayakṛtam ||
||3.8.29|| svaravidhiḥ svare
dvirvacananimitte kṛte dvirvacane ||
||3.8.30|| anubandho 'prayogī ||
||3.8.31|| śiḍ iti śādayaḥ ||
||3.8.32|| samprasāraṇaṃ yvṛto
'ntassthānimittāḥ ||
||3.8.33|| ar pūrve sandhyakṣare guṇaḥ
||
||3.8.34|| āruttare ca vṛddhiḥ ||