User Tools


Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revisionPrevious revision
wiki:wujastyk:susrutasamhita:03-su.sa:provisional-edition_sarirasthana [2022/07/10 04:02] dominikwiki:wujastyk:susrutasamhita:03-su.sa:provisional-edition_sarirasthana [2026/09/12 10:03] (current) – external edit 127.0.0.1
Line 1: Line 1:
 <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
-    <teiHeader>+    <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
         <fileDesc>         <fileDesc>
             <titleStmt>             <titleStmt>
-                <title>Provisional edition of the Suśrutasaṃhitā, Śārīrasthāna</title>+                <title>The Nepalese Version of the Suśrutasaṃhitā, Śārīrasthāna, based on 
 +                    the Nepalese MSS, new edition (NE)</title>
             </titleStmt>             </titleStmt>
  
             <publicationStmt>             <publicationStmt>
 +
                 <authority>The Suśruta Project</authority>                 <authority>The Suśruta Project</authority>
-                <idno>SS.śā.2022-01</idno>+ 
 +                <idno>SS.śā.2022-10-22</idno>
                 <availability status="restricted">                 <availability status="restricted">
                     <p>Copyright Notice</p>                     <p>Copyright Notice</p>
                     <p>Copyright (C) Dominik Wujastyk</p>                     <p>Copyright (C) Dominik Wujastyk</p>
                     <p>                     <p>
-                        <ref target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/" type="licence" +                        <ref target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/" 
-                            >Distributed by <ref target="http://sarit.indology.info" type="url" +                            type="licence">Distributed by <ref 
-                                >SARIT</ref> under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 +                                target="http://sarit.indology.info" type="url">SARIT</ref> 
-                            Unported License. </ref>+                            under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported 
 +                            License. </ref>
                     </p>                     </p>
                     <p>Under this licence, you are free <list>                     <p>Under this licence, you are free <list>
-                            <item>to Share — to copy, distribute and transmit the work</item>+                            <item>to Share — to copy, distribute and transmit the 
 +                                work</item>
                             <item>to Remix — to adapt the work </item>                             <item>to Remix — to adapt the work </item>
                         </list></p>                         </list></p>
Line 25: Line 30:
                     <p>                     <p>
                         <list>                         <list>
-                            <item>Attribution — You must attribute the work in the manner specified +                            <item>Attribution — You must attribute the work in the manner 
-                                by the author or licensor (but not in any way that suggests that +                                specified by the author or licensor (but not in any way 
-                                they endorse you or your use of the work).</item> +                                that suggests that they endorse you or your use of the 
-                            <item>Share Alike — If you alter, transform, or build upon this work, +                                work).</item> 
-                                you may distribute the resulting work only under the same or similar +                            <item>Share Alike — If you alter, transform, or build upon 
-                                license to this one.</item>+                                this work, you may distribute the resulting work only 
 +                                under the same or similar license to this one.</item>
                         </list>                         </list>
                     </p>                     </p>
-                    <p>More information and fuller details of this license are given on the Creative +                    <p>More information and fuller details of this license are given on 
-                        Commons website.</p> +                        the Creative Commons website.</p> 
-                    <p>SARIT assumes no responsibility for unauthorised use that infringes the +                    <p>SARIT assumes no responsibility for unauthorised use that infringes 
-                        rights of any copyright owners, known or unknown.</p>+                        the rights of any copyright owners, known or unknown.</p>
                 </availability>                 </availability>
                 <address>                 <address>
Line 43: Line 49:
                 <authority>                 <authority>
                     <name>The Suśruta Project</name></authority>                     <name>The Suśruta Project</name></authority>
-                <date>2020</date>+                <date>2020-2022</date>
                 <pubPlace>The University of Alberta</pubPlace>                 <pubPlace>The University of Alberta</pubPlace>
-                <publisher>The Suśruta Project<ptr target="http://sushrutaproject.org"/></publisher>+                <publisher>The Suśruta Project<ptr 
 +                        target="http://sushrutaproject.github.io"/></publisher>
             </publicationStmt>             </publicationStmt>
  
Line 52: Line 59:
                 <msDesc xml:id="Sanskrit" xml:lang="en">                 <msDesc xml:id="Sanskrit" xml:lang="en">
                     <msIdentifier>                     <msIdentifier>
-                        <idno type="siglum">SP<!--<sub>ed</sub>--></idno>+                        <idno type="siglum">NE</idno>
                     </msIdentifier>                     </msIdentifier>
                 </msDesc>                 </msDesc>
-            </sourceDesc+                <listWit> 
-        </fileDesc>+                    <witness xml:id="MN">The <title>Mādhavanidāna</title>, <abbr 
 +                            type="siglum">MN</abbr> 
 +                        <idno type="siglum">Mādhavanidāna</idno></witness>
  
-    +                    <witness xml:id="NAK_1-1146">MS Kathmandu NAK 1-1146 <abbr 
 +                            type="siglum">NA1-1146</abbr> 
 +                        <idno type="siglum">MS NAK 1-1146</idno> A paper manuscript in 
 +                        Devanāgarī. 67 ff. Filmed as reel no A 224-9. Covers 1.8.3 - 
 +                        1.44.24 of the Sūtrasthāna. </witness>
  
 +                    <witness xml:id="PUL_818">MS Lahore PUL 818 <abbr type="siglum"
 +                            >PUL-818</abbr>
 +                        <idno type="siglum">MS PUL 818</idno> A paper manuscript in
 +                        Devanāgarī. See description at PanditProject <ptr
 +                            target="https://www.panditproject.org/entity/113868/manuscript"
 +                        />.</witness>
 +
 +                    <witness xml:id="RORI_6838">MS Jaipur RORI 6838 <abbr type="siglum"
 +                            >RORI_6838</abbr>
 +                        <idno type="siglum">MS Jaipur RORI 6838</idno> A paper manuscript
 +                        in Western Indian Devanāgarī. See description at PanditProject
 +                            <ptr
 +                            target="https://www.panditproject.org/entity/108061/manuscript"
 +                        />. </witness>
 +                </listWit>
 +
 +            </sourceDesc>
 +        </fileDesc>
  
         <revisionDesc>         <revisionDesc>
             <change when="2022-01-17" who="Dominik Wujastyk">Began this file.</change>             <change when="2022-01-17" who="Dominik Wujastyk">Began this file.</change>
 +            <change when="2023-10-22" who="Dominik Wujastyk">Started adding draft chapters
 +                based on H </change>
 +            <change when="2023-10-22" who="Dominik Wujastyk">Added all 10 adhyāyas, based
 +                on H. Removed MS transcription coding.</change>
         </revisionDesc>         </revisionDesc>
-        +
     </teiHeader>     </teiHeader>
-     + 
-     + 
-        <text xml:lang="sa-Latn">            +    <text type="edition" xml:lang="sa-Latn-t-sa-Deva"> 
         <body>         <body>
-       +
             <div n="3" type="sthāna">             <div n="3" type="sthāna">
-                 + 
-                <head>[Śārīrasthāna]</head> +                <head xml:lang="en">[Śārīrasthāna]</head> 
-                +
                 <div n="1" type="adhyāya">                 <div n="1" type="adhyāya">
  
-                    <head>[Adhyāya 1]</head> +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 1]</head> 
-                     + 
-                    +                    <note xml:lang="en">MS Kathmandu KL 699 (K) is a witness only for 
 +                        3.1.1 below. </note> 
 +                    <note xml:lang="en">MS Kathmandu NAK 1-1079 (N) is a witness only up 
 +                        to 3.2.35, at which point the scribe stopped writing in 
 +                        mid-folio.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.1"> 
 +                        <l> athātaḥ sarvvabhūtacintāṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.1-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.3"> 
 +                        <l> sarvvabhūtānāṅ kāraṇam akāraṇaṃ sattvarajastamo<pc 
 +                            > </pc>lakṣaṇam aṣṭarūpam akhilasyāsya jagataḥ saṃbhavahetur 
 +                            avyaktan nāma | tad ekam anekeṣāṃ kṣetrajñānām adhiṣṭhānaṃ 
 +                            samudra ivodakaukasāṃ bhāvānām ||<anchor xml:id="SS.3.1.3-n1" 
 +                            /></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.4"> 
 +                        <l> tasmād avyaktān mahān utpadyate talliṅga eva | talliṅgāc ca 
 +                            mahatas tallakṣaṇa evāhaṅkāra utpadyate | sa trividho 
 +                            vaikārikas taijaso bhūtādir iti | tatra vaikārikād ahaṃkārāt 
 +                            tallakṣaṇāny evaikādaśendriyāṇy utpadyante || tad yathā | 
 +                            śrotraṃ tvak cakṣur jjihvā ghrāṇo vāg<pc 
 +                                > </pc>ghastopastha<pc> </pc>pāyu<pc> </pc>pāda<pc 
 +                            > </pc>manānsīti | tatra pūrvvāṇi pañca buddhīndriyāṇi | 
 +                            itarāṇi pañca karmmendriyāṇi | ubhayātmakam manaḥ | bhūtādes 
 +                            tallakṣaṇāny eva pañcatanmātrāṇy utpadyante || tad yathā || 
 +                            śabdatanmātraṃ | sparśatanmātraṃ | rūpatanmātraṃ | 
 +                            rasatanmātraṃ | gandhatanmātram iti | tebhyo bhūtāni 
 +                            vyomānilānalajalorvvyas tebhyas tadviśeṣāḥ 
 +                            śabdasparśarūparasagandhāḥ | evam etāni caturvviṃśati tattvāni 
 +                            vyākhyātāni bhavanti |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.5"> 
 +                        <l> tatra buddhīndriyāṇāṃ śabdādayo viṣayāḥ | karmmendriyāṇāṃ 
 +                            yathāsaṃkhyaṃ vacanādānānandavisarggaviharaṇāni |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.6"> 
 +                        <l> avyaktam mahān ahaṃkāraḥ pañca tanmātrāṇi cety aṣṭau 
 +                            prakṛtayaḥ | śeṣāḥ ṣoḍaśa vikārāḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.7"> 
 +                        <l> svaḥ svaś caiṣāṃ viṣayo 'dhibhūtam |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.7-n1"/> svayam adhyātmam | adhidevan tu 
 +                                |<anchor xml:id="SS.3.1.7-n3"/> atha buddher brahmā | 
 +                            ahaṃkārasyeśvaraḥ | manasaś candramāḥ | diśaḥ śrotrasya | 
 +                            tvaco vāyuḥ | sūryaś cakṣuṣaḥ | rasanasyāpaḥ | pṛthivī 
 +                            ghrāṇasya | vāco 'gniḥ | hastayor indraḥ | pādayor vviṣṇuḥ | 
 +                            pāyor mmitraḥ | prajāpatir upasthasyeti |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.7-n2"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.8"> 
 +                        <l> tatra sarvva evācetanaḥ eṣa varggaḥ |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.8-n1"/> puruṣaś ca pañcaviṃśatitamaś 
 +                            cetayitā | sa tu karaṇakāryasaṃprayuktaḥ | saty apy acaitanye 
 +                            pradhānasya puruṣakaivalyārthām pravṛttim upadiśanti | 
 +                            kṣīrādīṃś cātra hetūn udāharanti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.9"> 
 +                        <l> ata ūrdhvam prakṛtipuruṣayoḥ sādharmmyavaidharmmye 
 +                            vyākhyāsyāmaḥ || ubhāv apy anādī ubhāv apy anantau | ubhāv api 
 +                            nityau |<anchor xml:id="SS.3.1.9-n1"/> ubhāv apy aparau ubhāv 
 +                            apy aliṅgau ubhau ca sarvvagatāv iti ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.9-n4"/> ekā tu prakṛtir acetanā triguṇā 
 +                            bījadharmmiṇī prasavadharmminī amadhyasthadharmmiṇī<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.9-n2"/> ceti | bahavas tu puruṣāś 
 +                            cetanāvantaḥ |<anchor xml:id="SS.3.1.9-n3"/> aguṇā 
 +                            abījadharmmiṇo 'prasavadharmmiṇo madhyasthadharmmiṇaś ceti 
 +                            |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.10"> 
 +                        <l> tatra kāraṇānurūpaṃ kāryam iti kṛtvā sarvva evaite ca viśeṣāḥ 
 +                            sattvarajastamomayā bhavanti | tadañjanatvāt tanmayatvāc ca 
 +                            tadguṇa eva puruṣo bhavatīty eke bhāṣante |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.11"> 
 +                        <l> vaidike tu ||<anchor xml:id="SS.3.1.11-n1"/> 
 +                            <caesura/> 
 +                             svabhāvo niyatiḥ kālaḥ pariṇāmas tatheśvaraḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             yadṛccheti ca manyante prakṛtim pṛthudarśiṇaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.12"> 
 +                        <l> tato jātāni bhūtāni tadguṇāny eva nirddiśet |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.12-n1"/> 
 +                            <caesura/> 
 +                             tebhyas tallakṣaṇaḥ kṛtsno bhūtagrāmaḥ prajāyate ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.13"> 
 +                        <l> tasyopayogo 'bhihitaś cikitsām prati sarvvadā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhūtebhyo 'pi paran tasmān nāsti cintā cikitsite ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.14"> 
 +                        <l> yato 'bhihitaṃ tatsambhavadravyasamūho bhūtādir ukta iti 
 +                                |<anchor xml:id="SS.3.1.14-n1"/> bhautikāni cendriyāṇy 
 +                            āyurvvede varṇṇyante tathaivendriyārthāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.14]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.15"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             indriyair indriyārthaṃ tu svaṃ svaṃ gṛhṇāti mānavaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             niyataṃ tulyayonitvān nānyenānyam iti sthitiḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.15]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.16"> 
 +                        <l> na cāyurvvedaśāstreṣūpadiśyante sarvvagatāḥ kṣetrajñā nityāś 
 +                            ca | asarvvagateṣu ca kṣetrajñeṣu nityeṣu ca puruṣākhyāpakān 
 +                            hetūn udāharanti āyurvvedasiddhāntāt|<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.16-n1"/> asarvvagatāḥ kṣetrajñā nityāś ca 
 +                            tiryagyonimānuṣadeveṣu ca sañcaranti dharmmādharmmanimittaṃ 
 +                                |<anchor xml:id="SS.3.1.16-n2"/> ta ete 'numānagrāhyāś 
 +                            carāḥ paramasūkṣmāś cetanāvantaḥ śāśvatāḥ śukrārttavayoḥ 
 +                            sannipāteṣv abhivyajyante | yato 'bhihitam 
 +                            pañcamahābhūtaśarīrisamavāyaḥ puruṣa iti |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.1.16-n3"/> sa khalv eṣa karmmapuruṣaś 
 +                            cikitsāyām adhikṛtaḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.16]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.17"> 
 +                        <l> tasya khalu sukhaduḥkhecchādveṣaprayatnaḥ prāṇāpānau 
 +                            nimeṣonmeṣau buddhir mmanaḥ saṃkalpo vicāraṇānusmṛtijñānam 
 +                            adhyavasāyo viṣayopalabdhiś ca guṇāḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.18"> 
 +                        <l> sāttvikās tu ānṛśaṃsyaṃ samvibhāgarucitā titikṣā satyan dharma 
 +                            āstikyaṃ jñānaṃ buddhir medhā dhṛtir anabhiṣvaṅgatā ca || 
 +                            rājasās tu duḥkha<pc> </pc>bahulatā<pc> </pc>pradānaṃ 
 +                            duḥśīlatvam akāruṇyam ānṛtikatvam ahaṃkāro dambho māno harṣaḥ 
 +                            kāmakrodhaś ceti || tāmasās tu viṣāditvaṃ nāstikyam 
 +                            adharmmaśīlatā buddhinirodho 'jñānaṃ durmedhastvam 
 +                            akarmmaśīlatā nidrālutvañ ceti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.19"> 
 +                        <l> āntarikṣās tu śabdaḥ śabdendriyaṃ sarvvacchidrasamūho 
 +                            viviktatā ca |<anchor xml:id="SS.3.1.19-n1"/> vāyavyās tu 
 +                            sparśaḥ sparśendriyaṃ sarvvaceṣṭāsamūhaḥ sarvvaśarīraspandanaṃ 
 +                            laghutā ca | taijasās tu rūpaṃ rūpendriyaṃ varṇṇaḥ santāpo 
 +                            bhrājiṣṇutā paktir amarṣas taikṣṇyañ ca | āpyās tu raso ca 
 +                            rasendriyaṃ sarvvadravasamūho gurutā śaityaṃ sneho retaś ca | 
 +                            pārthivās tu gandho gandhendriyaṃ sarvvamūrttisamūho gurutā ca 
 +                            |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.20"> 
 +                        <l> tatra sattvabahulam ākāśaṃ | rajobahulo vāyuḥ | 
 +                            sattvarajobahulo 'gniḥ | sattvatamobahulā āpaḥ | tamobahulā 
 +                            pṛthivī ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.21"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             anyonyāni praviṣṭāni sarvvāṇy etāni nirdiśet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             sve sve dravyeṣu sarvveṣāṃ vyaktalakṣaṇam iṣyate ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.22"> 
 +                        <l> aṣṭau prakṛtayaḥ proktā vikārāś caiva ṣoḍaśa | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kṣetrajñaś ca samāsena svatantraparatantrata iti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.1.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.1.trailer"> 
 +                        <l>śārīrasya prathamo 'dhyāyaḥ || </l> 
 +                    </lg> 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="2" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 2]</head> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.1"> 
 +                        <l> athātaḥ śukraśoṇitaviśuddhiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.1-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.3"> 
 +                        <l> vāta<pc> </pc>pitta<pc> </pc>śleṣma<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.3-n1"/><pc> </pc>śoṇita<pc 
 +                                > </pc>kuṇapa<pc> </pc>granthi<pc> </pc>pūti<pc 
 +                                > </pc>pūya<pc> </pc>kṣīṇa<pc> </pc>mūtra<pc 
 +                                > </pc>purīṣa<pc> </pc>retāṃsi prajotpādaneṣv asamarthāni 
 +                            bhavanti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.4"> 
 +                        <l> teṣu vātavarṇṇavedanaṃ vātena | pittavarṇṇavedanaṃ pittena | 
 +                            śleṣmavarṇṇavedanaṃ śleṣmaṇā | śoṇitavarṇṇam pittavedanaṃ 
 +                            śoṇitena | kuṇapañ ca raktena | granthibhūtaṃ śleṣmavātābhyāṃ 
 +                            | pūtipūyanibhaṃ pittaśoṇitābhyāṃ | kṣīṇaśukraṃ 
 +                            pittamārutābhyāṃ | mūtrapurīṣagandhi sannipātena | teṣu 
 +                                kuṇapa<pc> </pc>granthi<pc> </pc>pūti<pc 
 +                                > </pc>pūya<pc> </pc>retasaḥ kṛcchrasādhyāḥ | 
 +                            mūtrapurīṣaretasas tv asādhyā iti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.5"> 
 +                        <l> ārttavam api tribhir ddoṣaiḥ śoṇitacaturthaih pṛthak dvandvais 
 +                            tribhiḥ samastaiś copasṛṣṭam abījan bhavati | tad api 
 +                            doṣavarṇṇavedanābhir vvijñeyaṃ | teṣu kuṇapagranthi<pc 
 +                                > </pc>pūtipūya<pc> </pc>prakāśan tad asādhyaṃ sādhyam 
 +                            anyac ceti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.6"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             teṣv ādyāñ śukradoṣāṃs trīn snehasvedādibhir jjayet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kriyāviśeṣair mmatimān tathaivottarabastibhiḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.6.1"> 
 +                        <l> tatra vātātmake retasi bilvavidārīkṣīram āsthāpanam | 
 +                                madhūka<pc> </pc>rāsnā<pc> </pc>devadāru<pc 
 +                                > </pc>sarala<pc> </pc>vipakvan tailan tad uttarabastiṣu 
 +                            vidadhyāt || dāḍima<pc> </pc>mātuluṅga<pc 
 +                                > </pc>phala<pc> </pc>saindhava<pc> </pc>kṣāra<pc 
 +                                > </pc>vasukavasira<pc> </pc>siddhaṃ sarppiḥ pāyayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.6.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.6.2"> 
 +                        <l> pittātmake retasi payasyāśrīparṇṇīmadhukavipakvaṃ kṣīram 
 +                            āsthāpanaṃ | sarjjadhavakalkaṃ yonyā dhārayet | 
 +                            madhukavipakvaṃ tailam anuvāsanaṃ | tad evottarabastiñ ca 
 +                            vidadhyāt | kāṇḍekṣu<pc> </pc>śvadaṃṣtrā<pc 
 +                                > </pc>guḍūcī<pc> </pc>madhuparṇṇī<pc 
 +                                > </pc>bhṛṅga<pc> </pc>pañcamūla<pc> </pc>siddhaṃ sarppiḥ 
 +                            pāyayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.6.2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.6.3"> 
 +                        <l> śleṣmātmake retasi rājavṛkṣakaṣāyam āsthāpanaṃ | 
 +                            pippalīviḍaṅgamadhuvipakvan tailam anuvāsanan | tad 
 +                            evottarabastiñ ca vidadhyāt | pāṣaṇabheda<pc 
 +                                > </pc>kāśmaryāmalaka<pc> </pc>pippalī<pc 
 +                                > </pc>vasuka<pc> </pc>vasira<pc> </pc>siddhaṃ ghṛtam 
 +                            prayacchet pānārthaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.6.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.7"> 
 +                        <l> bhavanti cātra ślokāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pāyayen manujaṃ sarpir bhiṣak śoṇita<pc> </pc>retasi | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhātakīpuṣpakhadira<pc> </pc>dāḍimārjjuna<pc> </pc>sādhitam 
 +                            || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.8"> 
 +                        <l> kuṇapākhye pibet sarppiḥ śālasārādisādhitaṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             granthibhūte 'śmabhiḥ siddhaṃ pālāśe cāpi bhasmani || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.9"> 
 +                        <l> parūṣakavaṭādibhyām pūyābhe cāpi sādhitam || 
 +                            <caesura/> 
 +                             prāguktaṃ vakṣyate yac ca tat kāryaṃ kṣīṇaretasi || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10ab"> 
 +                        <l> viṭprabhe pāyayet sarppiś citrakośīrahiṅgubhiḥ |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.10-n-1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.10ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10cd"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add1"> 
 +                        <l> snehādīnāṃ kramaṃ kuryāt ṣaṭsv eteṣu paṇḍitaḥ ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.10.add1-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add2"> 
 +                        <l> asevanāc ciraṃ strīṇāṃ kriyāyogāt tathaiva ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kaṣāyakaṭutiktānāṃ dravyāṇām atisevanāt || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add3"> 
 +                        <l> tathāmlaṃ lavaṇaṃ rūkṣaṃ śuktaṃ paryuṣitan tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vegāghātāc ca yonīnāṃ gamanāc ca praduṣyati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add4"> 
 +                        <l> tathārttavadoṣe ca snehādikarmam upadiśet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathaivoktan tathaivottarabastiñ ca vidadhyāt | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add5"> 
 +                        <l> tatrāśaṇavātātmake bhaṅgābhadradārukāśmaryaphalasiddhaṃ ghṛtam 
 +                            pāyayet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             payasyā kāśmarya<pc> </pc>phala<pc> </pc>kṣīra<pc 
 +                                > </pc>vidārī<pc> </pc>kṣīrodaka<pc> </pc>siddhaṃ vā 
 +                            kṛsarapāyasapiṇḍaṃ yonyān dhārayet | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add6"> 
 +                        <l> madhukamuṅgaparṇṇīkaṣāyam ācamanaṃ pittātmake cārttave | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add7"> 
 +                        <l> kākolīkṣīravidārīkvāthaṃ śarkkarāyuktam pāyayet | 
 +                            madhūkapuṣpakāśmaryaphalakvātham phānitayuktam vā 
 +                            candanapayasyākalkaṃ yonyān dhārayet | nimbagairikakaṣāyam 
 +                            ācamanaṃ || śleṣmātmake bhadraśriyakaṭukarohiṇīkaṣāyam pāyayet 
 +                            | kṣīravṛkṣaprabālakalkam vā | tindukakapithaśalāṭucūrṇṇam vā 
 +                            kṣaudreṇa lehayet | sarjjadhavakalkaṃ yonyān dhārayet | 
 +                            lodhratindukakaṣāyam ācamanaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add8"> 
 +                        <l> granthibhūte śṛṅgaverapāṭhācūrṇṇayuktaṃ śvetasurasām 
 +                            prayacchet | kuṣṭhabhadradārukalkaṃ yonyān dhārayet | teṣām 
 +                            eva kaṣāyam ācamanaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add9"> 
 +                        <l> kuṇapākhye mañjiṣṭhābhadraśriyakaṣāyaṃ pāyayet || 
 +                            kuṭajaphalabhadraśriyacandanam vā śarkkarāyuktaṃ || pūyābhe vā 
 +                            tad eva prayacchet |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add10"> 
 +                        <l> khadirārjjunakalkaṃ yonyāṃ hārayet | tayor eva kaṣāyam 
 +                            ācamanaṃ || krimijāte vidañgapāribhadrakamañjiṣṭhākaṣāyam 
 +                            pāyayet | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.10.add11"> 
 +                        <l> kṣaudrayuktaṃ surāṣṭāṣṭrārocanākalkam bhadraśriyakalkaṃ yonyān 
 +                            dhāryet | tayor eva kaṣāyam ācamanam bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.10.add11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.12cd"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             vidhim uttarabastyantaṃ kuryād ārtavaśuddhaye | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.12cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <!--  
 +                        <l xml:id="SS.3.2.11ab"/>
                                          
-                       <l xml:id="SS.3.1.1"><label>1.1</label>athātaḥ sarvvabhūtacintāṃ śārīraṃ +                        <l xml:id="SS.3.2.11cd"/>
-                        vyākhyāsyāmaḥ ||</l>+
                                          
-                    <label>From here on, the text is a duplicate of NAK 5-333, waiting to be +                        <l xml:id="SS.3.2.12ab"/>-->
-                        edited KL699 is a witness only for the first line, above.</label>+
  
-                    <xml:id="SS.3.1.2"/+                    <lg xml:id="SS.3.2.13ab"> 
-                        +                        <l/> 
 +                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.3"><label>1.3</label>sarvvabhūtānāṅ kāraṇam akāraṇaṃ +                    <lg xml:id="SS.3.2.13cd"> 
-                        satvarajastamolakṣaṇam aṣṭarūpam akhilasyāsya jagataḥ sa|| ||mbhavahetur avyaktannāma ||  +                        <lkuryākalkam picūṃś cāpi pathyāny ācamanāni ca || </l> 
-                        tad ekam anekeṣāṃ kṣetrajñānām adhiṣṭhānāṃ samudra +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.13cd]</trailer> 
-                        ivodakaujasām bhāvānāṃ</l>+                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.4"><label>1.4</label>tasmād avyaktān mahān utpadyate talliṅga +                    <lg xml:id="SS.3.2.14cd"> 
-                        eva | talliṅgāc ca mahatas tallakṣaṇa evāhaṅkāra utpadyate | sa trividho +                        <ldurggandhapūtisaṃkāśe majjābhe vāpi śoṇite </l> 
-                        vaikārikas taijaso bhūtādir iti | tatra +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.14cd]</trailer> 
-                        vaikārikād ahaṃkārāt tallakṣaṇāny evaikādaśendriyāṇy utpadyante || tadyathā +                    </lg>
-                        || śrotraṃ tvak cakṣur jjihvā ghrāṇvāg ghastopasthapāyupādamanānsīti | tatra +
-                        pūrvvāi pañca vuddhīndriyāṇi | itarāṇi pañca karmmendriyāṇi +
-                        ubhayātmakam manaḥ | bhūtādes tallakṣaṇāny eva pañcatanmātrāṇy utpadyante || +
-                        tadyathā || śabdatanmātraṃ | sparśatanmātraṃ | rūpatanmātraṃ | rasatanmātraṃ +
-                        | gandhatanmātram iti | tebhyo bhūtāni +
-                        vyomānilānalajalor vvyastebhyas tadviśeṣāḥ śabdasparśarūparasagandhāḥ | +
-                        evam etāni caturvviṃśati tatvāni vyākhyātāni bhavanti |</l>+
  
-                    <xml:id="SS.3.1.5"><label>1.5</label>tatra buddhīndriyāṇāṃ śabdādayo +                    <lg xml:id="SS.3.2.15ab"> 
-                        viṣayāḥ | karmmendriyāṇāṃ yathāsaṃkhyāvacanādān ānandavisarggaviharaṇāni |</l>+                        <lpibed bhadraśriyakvāthañ candanakvātham eva vā || </l
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.15ab]</trailer> 
 +                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.6"><label>1.6</label>avyaktam mahān ahaṃkāraḥ pañcatanmātrāṇi +                    <lg xml:id="SS.3.2.15cd"> 
-                        cety aṣṭau prakṛtayaḥ śeṣāḥ ṣoḍaśavikārāḥ</l>+                        <l/> 
 +                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.7"><label>1.7</label>svaṃ svaṃ svaiṣāṃ viṣaye +                    <lg xml:id="SS.3.2.14ab"> 
-                            vibhutvaṃ | svayam adhyātmam adhidevan tu | atha +                        <lgranthibhūte pibet pāṭhāṃ tryūṣaṇaṃ vkṣakāṇi ca </l> 
-                        vuddher vvrahyā | ahakārasyeśvaraḥ | manasaś candramāḥ | diśaḥ śrotrasya | +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.14ab]</trailer> 
-                        tvaco vāyuḥ | sūryaś cakṣuṣaḥ | rasanā āpaḥ | pthivī ghrāṇasya vāco 'gniḥ | hastayor indra | pādayor vviṣṇuḥ +                    </lg>
-                        | pāyor mmitraḥ | prajāpatir upasthasyeti | </l>+
  
-                    <xml:id="SS.3.1.8"><label>1.8</label>tatra sarvva evācetanaḥ | eṣa +                    <lg xml:id="SS.3.2.14.add1"> 
-                        varggaḥ | puruaś ca pañcaviṃśatitamaś cetayitā | sa tu +                        <lkṣāranāgarahiṅgūnān niḥkvāthaṃ surasām pibet || </l
-                        karaṇakāryasaṃprayuktaḥ saty apy acetanye pradhānasya puruṣakaivalyārthān +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.14.add1]</trailer> 
-                        pravṛttim upadiśanti | kṣīrādīm̐ś cātra hetūr udāharanti ||</l>+                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.9"><label>1.9</label>ata ūrdhvam prakṛtipuruṣayoḥ +                    <lg xml:id="SS.3.2.16"> 
-                        sādharmmyavaidharmmye vyākhyāsyāmaḥ || ubhāv apy anādī ubhāv apy anantau | +                        <l/> 
-                        ubhāv apy anityau | ubhāv apy aparau ubhāv apy aliṅgau ubhau ca +                    </lg>
-                        sarvvagatāv iti || ekā tu prakṛtir acetanā triguṇā vījadharmmiṇī +
-                        prasavadharmminī madhyadharmmiṇī ceti | vahavas tu puruṣāś cetanāv antaḥ | +
-                        aguṇā avījadharmmiṇo prasavadharmmiṇo madhyasthadharmmiṇaś ceti |</l>+
  
-                    <xml:id="SS.3.1.10"><label>1.10</label>tatra kāraṇānurūpaṃ kāryam iti kṛtvā +                    <lg xml:id="SS.3.2.24"> 
-                        sarvva evaite ca viśeāḥ | satvarajastamomayā bhavanti +                        <l> evam aduṭaśukraḥ śuddhārtavā || <anchor xml:id="SS.3.2.24-n1" 
-                        tad añcanatvāt tanmayatvāc ca tadguṇe eva puruṣo +                            /> 
-                        bhavatīty eke bhāṣante</l>+                        </l
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.24]</trailer> 
 +                    </lg>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.11"><label>1.11</label>vaidyake tu || svabhāvo niyatiḥ + 
-                        kālaḥ pariṇāmastatheś caraḥ |+ 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.25"> 
 +                        <l> ṛtau prathama<pc> </pc>divasāt prabhṛti brahmacāriṇī 
 +                                snānānulepanālaṅkāra<pc> </pc>vilekhana<pc> </pc>virahitā 
 +                                divāsvapnāñjanāśru<pc> </pc>pātābhyaṅga<pc 
 +                                > </pc>nakha<pc> </pc>cchedana<pc 
 +                                > </pc>pradhāvana<pc> </pc>hasana<pc 
 +                                > </pc>kathanātiśabda<pc> </pc>śravaṇāyāsam pariharet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kiṃ kāraṇaṃ | divā svapatyā badhiraḥ | añjanād andhaḥ | 
 +                            rodanād vikṛtadṛṣṭiḥ | snānānulepanād duḥśīlaḥ | tailābhyaṅgāt 
 +                            kuṣṭhī | nakhāvakarttanāt kunakhaḥ | pralepanāt khalatiḥ | 
 +                            mārutāyāsasevanād unmatto garbhbho bhavatīty evam etān<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.25-n1"/> pariharet || 
 +                            <caesura/> 
 +                             darbha<pc> </pc>saṃstaraṇa<pc> </pc>śāyinīṃ 
 +                                karatala<pc> </pc>śarāva<pc> </pc>parṇṇānām 
 +                                anyatama<pc> </pc>bhojinīṃ haviṣyaṃ tryahaṃ bharttā rakṣet 
 +                            | tataḥ śuddhasnātān tu caturthyām anāhata<pc 
 +                            > </pc>vastravāsinīm alaṅkṛtāṃ kṛtamaṅgalasvasti<pc 
 +                            > </pc>vācanām bharttāran darśayed | 
 +                            <caesura/> 
 +                             api tat kasya hetoḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.25]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.26"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pūrvvam paśyed ṛtusnātā yādṛśan naram aṅganā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tādṛśañ janayet putram bharttāran darśayet tataḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.26]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.27"> 
 +                        <l> tato vidheyaṃ putrīyam upādhyāyaḥ samācaret | 
 +                            <caesura/> 
 +                             karmānte ca kramaṃ hy etam avekṣyeta vicakṣaṇaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.27]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.28"> 
 +                        <l> tato 'parāhṇe pumān sarppiḥkṣīrābhyāṃ śālyodanam abhiprāśya 
 +                            māsaṃ brahmacārī tailamāṣottāhārān nārīm upagacched rātrau 
 +                            sāmabhir abhiviśvāsya vikalpyam evaṃ caturthyāṃ ṣāṣṭhyām 
 +                            aṣṭamyān daśamyāṃ dvādaśyāñ copeyād |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.28-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.28]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <!--    Witness N inserts a misplaced folio at this point,  
 +                        image A 1267_11_67.jpg, covering SS.3.2.22bis, 23, 33, 34, 35, 30.--> 
 + 
 + 
 +                    <!-- 29, 30 and most of 31 missing  --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.29"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.30"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.31a"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.31b"> 
 +                        <l> ataḥ paraṃ<anchor xml:id="SS.3.2.31b-n1"/> māsād upeyāl | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.31b]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.32"> 
 +                        <l> labdhagarbhā<anchor xml:id="SS.3.2.32-n1"/> teṣv evāhaḥsu 
 +                                lakṣmaṇā<pc> </pc>vaṭa<pc> </pc>śuṅgā<pc 
 +                                > </pc>sahadevā<pc> </pc>viśva<pc> </pc>devānām anyatamam 
 +                            abhiṣūyāt | trīṃś caturo vā bindūn dadyād dakṣiṇe nāsāpuṭe 
 +                            putrakāmāyai vāme strīkāmāyai na cainan niṣṭhīved iti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.32]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.11ab"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.11cd"> 
 +                        <l> ślokāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sphaṭikābhaṃ dravaṃ snigdhaṃ madhuram madhugandhi ca | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.11cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.12ab"> 
 +                        <l> śukram icchanti kecit tu kṣaudratailasamaprabham || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.12ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.17"> 
 +                        <l> śaśāsṛkpratimaṃ yat tu yad vā lākṣārasopamaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tad ārtavam praśansanti yac ca na virajyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.18"> 
 +                        <l> tad evātiprasaṅgena pravṛttam anṛtāv api | 
 +                            <caesura/> 
 +                             asṛgdaram vijānīyād raktalakṣaṇalakṣitaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.19"> 
 +                        <l> asṛgdaraṃ bhavet sarvvan sāṅgamarddan savedanaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             atipravṛttau daurbbalyam bhramamūrcchā tamas tṛṣā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.20"> 
 +                        <l> dāhaḥ pralāpaḥ pāṇḍutvan tandrā rogāś ca vātajāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             taruṇyā hitasevinyās tad alpopadravam bhavet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.21ab"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.21cd"> 
 +                        <l> doṣair āvṛtamārggatvād ārttavan naśyati striyāḥ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.21cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.22"> 
 +                        <l> tatra māṃsa<pc> </pc>kulatthāmla<pc> </pc>tilamāṣasurā hitāḥ 
 +                            || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pāne mūtram udaśvic ca dadhiśuktañ ca bhojane | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.23"> 
 +                        <l> kṣīṇam prāgīritaṃ raktaṃ salakṣa-ṇacikitsitaṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             tathāpy asya vidhātavyam vidhānaṃ raktapittavat | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.33"> 
 +                        <l> dhruvañ caturṇṇāṃ sānnidhye garbhbhaḥ syād vidhipūrvvakaḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             kṣettrabījodakatṛṇāṃ sāmagryād aṅkuro yathā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.33]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.34"> 
 +                        <l> evaṃ jātā rūpavanto mahāsattvāś cirāyuṣaḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhavanty ṛṇapramoktāras saputrāḥ putriṇāṃ hitāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.34]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.35"> 
 +                        <l> tatra tejodhātur varṇṇānām prabhavaḥ iti kṛtvā yadā 
 +                            garbhotpattāv apāndhātuprāyam āhāram bhavati tadā garbhbhasya 
 +                            gauratvaṃ |<anchor xml:id="SS.3.2.35-n1"/> pṛthivīdhātuprāyaḥ 
 +                            kṛṣṇatvaṃ | pṛthivyākāśadhātuprāyaḥ śyāmatvaṃ | yādṛdvarṇṇam 
 +                            āhāram upasevate garbhbhiṇī tadvarṇṇaḥ prasavo bhavatīty eke 
 +                            bhāṣante | yathā kṛṣṇapītaśvetāsu bhūmiṣu sarppa<pc 
 +                                > </pc>vṛścika<pc> </pc>galagoḍikādayaḥ<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.35-n3"/> satvāḥ kṛṣṇapītaśvetā iti 
 +                                ||<anchor xml:id="SS.3.2.35-n2"/> tatra dṛṣṭibhāgam 
 +                            apratipannan tejodhātur jjātyandhaṃ karoti | tad eva 
 +                            raktānugataṃ raktākṣaṃ | śleṣmānugataṃ śuklākṣaṃ | 
 +                            pittānugatam piṅgākṣaṃ | vātānugatam vikṛtākṣaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.35]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.35.1"> 
 +                        <l> bhavanti cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             viśuddhaḥ pavano yasya nayane pratipadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jāyete nayane tasya nimne kṛṣṇe 'site tathā<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.35.1-n1"/|| </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.35.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.35.2"> 
 +                        <l> pittaṃ kaphayutaṃ yasya nirmmalaṃ yāti locane | 
 +                            <caesura/> 
 +                             haripiṅglasamjñā vai jāyete tasya locane || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.35.2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.35.3"> 
 +                        <l> vinirddhūtamalaḥ śleṣmā yadā vrajati locane | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tasya netre prakāśete śuklamaṇḍalamaṇḍale || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.35.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.35.4"> 
 +                        <l> raktaṅ kaphayutaṃ yasya yadā vrajati locane || 
 +                            <caesura/> 
 +                             kapotanīle nayane rakte vā jāyete nṛṇāṃ<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.35.4-n1"/> || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.35.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.36"> 
 +                        <l> ghṛtakumbho yathā hy agnim āśritaḥ pravilīyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             prasarpped ārttavan nāryāḥ puruṣasya samāgamāt || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.36]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.37"> 
 +                        <l> bīje tu vāyunā bhinne dvau jīvau kukṣim āgatau | 
 +                            <caesura/> 
 +                             yamāv ity abhidhīyete dharmmetarapurā kṛtau || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.37]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.37.1"> 
 +                        <l> miśrībhāve yadā puṃso retas subahunirmmalaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadā prasūyate nārī garbhbhiṇī dārakadvayaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.37.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.37.2"> 
 +                        <l> miśrībhāve striyāś caiva bahuśukraṃ yadā bhavet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kanyādvayan tadā nārī sūyate nātra saṃśayaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.2.37.2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.38"> 
 +                        <l> āsekyo nāma bhavati strīpuṃsor alpabījayoḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sa śuklaṃ prāśya labhate dhvajocchrāyam asaṃśayaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.38]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.39"> 
 +                        <l> yaḥ pūtiyonau jāyeta sa saugandhikasaṃjñitaḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sa yoniśephasor ggandham āghrāya labhate balam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.39]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.40"> 
 +                        <l> sve gude brahmacaryād yaḥ strīṣu svāsu pravartate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kumbhīkaḥ sa tu vijñeya īrṣyakaṃ śṛṇu cāparaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.40]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.41"> 
 +                        <l> dṛṣṭvā vyavāyam anyeṣāṃ vyavāyāya pravarttate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             īrṣyakaḥ sa tu vijñeyaḥ ṣaṇḍhakaṃ śṛṇu pañcamaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.41]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.42"> 
 +                        <l> kaumāryāṃ yas tv ṛtau mohād aṅganeva pravartate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tatra strīceṣṭitākāro jāyate ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.42]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.43"> 
 +                        <l> ṛtau puruṣavac cāpi yadi yoṣit prapadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tatra kanyā yadi bhavet sā bhaven naraceṣṭitā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.43]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.44"> 
 +                        <l> āsekyaś ca sugandhī ca kumbhīkaś cerṣyakas tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             saśukrakās tv amī jñeyā hy aśukraḥ ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.44]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.45"> 
 +                        <l> anayor vviprakṛtyā tu teṣāṃ śukravahā sirā || 
 +                            <caesura/> 
 +                             harṣāt sphuṭatvam āyāti dhvajocchrāyan tato bhavet ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.2.45-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.45]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.46"> 
 +                        <l> ākārācāracintābhir yādṛśībhiḥ samanvitau | 
 +                            <caesura/> 
 +                             strīpuṃsau tu bhaveyātāṃ tayor ggarbbho 'pi tādṛśaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.46]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.47"> 
 +                        <l> yadā tu nārī nārī ca maithunāyopakalpataḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             muñcataḥ śukram anyonyam anasthis tatra jāyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.47]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.48"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.49"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.50"> 
 +                        <l> sarppa<pc> </pc>vṛścika<pc> </pc>kuṣmāṇḍa<pc 
 +                            > </pc>vikṛtākṛtayas tu te | 
 +                            <caesura/> 
 +                             garbhbhā evamvidhāś cānye jñeyāḥ pāpakṛto bhṛśaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.50]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.51"> 
 +                        <l> garbhbho vātaprakopeṇa dauhṛdena vimānitaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhavet kubjo 'thavā kūniḥ paṅgur mmūko 'tha mirmmiṇaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.51]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.52"> 
 +                        <l> mātāpitror anācārād aśubhaiś ca purākṛtaiḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vātādīnām prakopeṇa garbhbho vaikṛtam āpnuyāt || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.52]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.53"> 
 +                        <l> malālpatvād ayogāc ca vāyoḥ pakvāśayasya ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vātamūtrapurīṣāṇi na garbhbhasthaḥ karoti ha || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.53]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.54"> 
 +                        <l> jarāyunā mukhe cchanne kaṇṭhe ca kaphaveṣṭite | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vāyor ggatinirodhāc ca na garbhbhasthaḥ praroditi || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.54]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.55"> 
 +                        <l> niśvāsocchvāsa<pc> </pc>saṃkṣobha<pc> </pc>svapnāṅ garbhbho 
 +                            'tha gacchati | 
 +                            <caesura/> 
 +                             mātur nniḥśvasitocchvāsasaṃkṣobhasvapnasaṃbhavān || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.55]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.56"> 
 +                        <l> sanniveśaḥ śarīrāṇāṃ dantānāṃ patanodbhavau | 
 +                            <caesura/> 
 +                             taleṣv asaṃbhavo yac ca romnām etat svabhāvataḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.56]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.57"> 
 +                        <l> bhāvitāḥ pūrvvadeheṣu satataṃ śāstrabuddhayaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhavanti sattva<pc> </pc>bahulāḥ pūrvvajātismarā narāḥ || 
 +                                <anchor xml:id="SS.3.2.57-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.2.57]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.2.58"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <p xml:id="SS.3.2.trailer">iti śārīraṃ dvitīyo 'dhyāyaḥ || ||</p> 
 + 
 + 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="3" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 3]</head> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.1"> 
 +                        <l> athāto garbbhāvakrāntiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.3"> 
 +                        <l> saumyaṃ śukram ārttavam āgneyam itareṣām apy atra bhūtānāṃ 
 +                            sānnidhyam asty aṇunā viśeṣeṇa parasparopakārāt 
 +                            parasparānupraveśāc ca || <anchor xml:id="SS.3.3.3-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.4"> 
 +                        <l> tatra dampatyoḥ samprayoge tejaḥ śarīrād vāyus samīrayati | 
 +                            tatra tejonila<pc> </pc>sannipātāc chukraṃ cyutaṃ yonim 
 +                            abhiprapadyate | saṃsṛjyate cārttavena | tato 'gnīṣomasaṃyogāt 
 +                            saṃsṛjyamāno garbbhāśayam anuprapadyate | kṣettrajñaś cetayitā 
 +                            spraṣṭā ghrātā draṣṭā śrotā rasayitā puruṣo gantā sākṣī dhātā 
 +                            vaktā yaḥ ko 'sāv ādya āyur ity evam ādibhiḥ paryāyavācakair 
 +                            nnāmabhir abhidhīyate | daivasaṃyogād akṣayo 'vyayo 'cintyo 
 +                            bhūtātmā satvarajastamobhir ddevāsurair aparaiś ca saha 
 +                            bhāvair vvāyunā preryamāṇo garbbhāśayam anupraviśati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.5"> 
 +                        <l> tatra śukrabāhulyāt pumān ārttavabāhulyāt strī sāmyād ubhayor 
 +                            napuṃsakaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.6ab"> 
 +                        <l> tatra ṛtudvādaśarātraṃ bhavati |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.6ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.6.1"> 
 +                        <l> tatra prathame divase ṛtumatyāṃ maithunagamanam anāyuṣyam 
 +                            puṃso bhavati |<anchor xml:id="SS.3.3.6.1-n1"/> yac ca 
 +                            tatrādhīyate garbbhaḥ saprasavato vipadyate | †dvitīye <damage 
 +                                extent="4" unit="char"/>gṛhe vipadyate† | tṛtīye 'py evam 
 +                            asampūrṇṇo 'ṅgo 'lpāyuś ca bhavati | tasmāt trirātram 
 +                            pariharet | na ca pravarttati raktabījaṃ pradiṣṭaṃ guṇakaraṃ 
 +                            bhavati | yathā nadyām †pratisrotasi<damage extent="4" 
 +                                unit="char"/>ci†dravyaṃ pratikṣiptaṃ na pratinivarttate | 
 +                            tadvad bījaṃ draṣṭavyan | tasmāt trirātran niyamavantīm 
 +                            pariharet | tatra ṛtudvādaśarātran dṛṣṭvānārttavā bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.6.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.6cd"> 
 +                        <l> adṛṣṭārttavās tā eke bhāṣante || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.6cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.9"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             dine vyatīte niyamaṃ saṃkucaty ambujaṃ yathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             ṛtau vyatīte nāryās tu yoniḥ saṃkucatis tathā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.7"> 
 +                        <l> pīnaprasannavadanām praklinnātmamukhadvijāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             narakāmām priyakathāṃ srastakukṣyakṣimūrddhajām || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.8"> 
 +                        <l> sphuradbhujakucaśroṇinābhyūru<pc> </pc>jaghana<pc 
 +                            > </pc>sphicāṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             harṣautsukyaparāṃś caiva vidyād ṛtumatīṃ striyam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.10"> 
 +                        <l> māsenopacitaṃ kāle dhamanībhyāṃ yad āgataṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             īṣatkṛṣṇam vigandhañ ca vāyur yonimukhan nayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.11"> 
 +                        <l> tad varṣād dvādaśāt kāle varttamānam asṛk punaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jarāpakvaśarīrāṇām pañcāśād vinivarttate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.12"> 
 +                        <l> yugmeṣu tu pumān prokto divaseṣv anyathābalā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             puṣpakāle śucis tasmād apatyārthī striyaṃ vrajet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.13"> 
 +                        <l> tatra sadyo<pc> </pc>gṛhītagarbbhāyāḥ śramo glāniḥ pipāsā 
 +                                sakthi<pc> </pc>sadanam āṭopaḥ śukraśoṇitayor anubandhaḥ 
 +                            kharasphuraṇaṃ yonyāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.14ab"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             stanayoḥ kṛṣṇamukhatā romarājyudgamas tathā |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.14ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.14cd"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.15ab"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.15cd"> 
 +                        <l> prasekaḥ sadanañ cāpi garbbhiṇyā liṅgam ucyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.15cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.16"> 
 +                        <l> tataḥ prabhṛty eva ca vyavāyaṃ vyāyāmam atikarśanaṃ 
 +                            divāsvapnaṃ rātrijāgaraṇaṃ śokaṃ yānārohaṇam bhayam 
 +                            utkaṭakāsanañ caikāntataḥ snehādikramaṃ śoṇitamokṣaṇañ cākāle 
 +                            na seveta |<anchor xml:id="SS.3.3.16-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.16]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.17"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.18"> 
 +                        <l> tatra prathame māse kalalañ jāyate || 
 +                            <caesura/> 
 +                             dvitīye śoṇitoṣṇānilaiḥ pacyamāno mahābhūtānāṃ saṃjāto ghanañ 
 +                            jāyate | granthir yadi pumān | strī cet peśī | napuṃsakaṃ ced 
 +                            arbbudam bhavati || 
 +                            <caesura/> 
 +                             tṛtīye hastapādaśirasām pañca piṭakā abhinirvarttante | 
 +                            sarvvāṅgapratyaṅgavibhāgaś ca sūkṣmo bhavati || 
 +                            <caesura/> 
 +                             caturthe sarvvāṅgapratyaṅgavibhāgaś ca pravyakto bhavati || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pañcame sarvvāṅgapratyaṅgavibhāgaś ca pravyaktataro bhavati | 
 +                            garbbhahṛdapravyaktibhāvāc cetanādhātur abhivyakto <anchor 
 +                                xml:id="SS.3.3.18-n1"/> | kasmāt | tatsthānatvād | 
 +                            garbbhaś caturthe māse abhiprāyam indriyārtheṣu karoti 
 +                                |<anchor xml:id="SS.3.3.18-n2"/> dvihṛdayā ca nārī bhavati 
 +                            nimittāny ācakṣate | dvauhṛdayavimānanāt kubjakūniṃ ṣaṇḍam 
 +                            vāmanavikṛtākṣam anakṣam vā nārī sutañ janayati | tasmāt sā 
 +                            yad icchet tat tasmai dāpayet | labdhadauhṛdā hi vīryavantaṃ 
 +                            cirāyuṣañ janayati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.19"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             indriyārthāṃs tu yān yāṃ sā bhoktum icchati garbbhiṇī | 
 +                            <caesura/> 
 +                             garbbhābādhabhayāt tāṃs tām bhiṣag āhṛtya dāpayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.20"> 
 +                        <l> samprāptadauhṛdā putram prajāyeta guṇānvitaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             alabdhadauhṛdā garbbhe labhate cātmani vā bhayam ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.3.20-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.21"> 
 +                        <l> yeṣu yeṣv indriyārtheṣu dauhṛde yā vimānitā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             prajāyeta sutaṃ sārttin tasmin tasmin tathendriye || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.22"> 
 +                        <l> rājasandarśane yasyā dauhṛdañ jāyate striyāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             arthavantam mahābhāgaṃ kumāraṃ sā prasūyate ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.3.22-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.23"> 
 +                        <l> dukūlapaṭṭa<pc> </pc>kauṣeya<pc> </pc>bhūṣaṇādiṣu dauhṛdā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             alaṅkāraiṣiṇam putraṃ lalitaṃ sā prasūyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.24"> 
 +                        <l> āśrame saṃyatātmānaṃ dharmmaśīlaṃ prajāyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             devatāpratimāyāṃ tu prasūte harṣadopamam || 
 +                            <caesura/> 
 +                             darśane vyāḍajātīnāṃ hiṃsāśīlaṃ prajāyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.24]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.25"> 
 +                        <l> godhāmāṃsāśinī putraṃ suṣupsur mmāraṇātmakaṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             gavāṃ māṃsena balinaṃ sarvvakleśasahaṃ sutaṃ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.25]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.26ab"> 
 +                        <l> māhiṣe daurhṛdāc chūraṃ raktākṣaṃ lomaśaṃ sutaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.26ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.26cd"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.27"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.28"> 
 +                        <l> ato 'nukteṣu yā nārīm abhidhyāyati dauhṛdam || 
 +                            <caesura/> 
 +                             śarīrāhāraśīlaiḥ sā samānañ janayiṣyati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.28]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.29"> 
 +                        <l> karmmaṇā coditañ jantor bbhavitavyam punar bbhavet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathā tathā daivayogād dauhṛdañ janayed dhṛdi || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.29]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.30"> 
 +                        <l> pañcame manaḥ pratibuddhataram bhavati || ṣaṣṭhe buddhiḥ || 
 +                            saptame sarvvapravyaktaṃ śarīraṃ || aṣṭame 'sthirībhavaty ojas 
 +                            tatra jāto na jīvati || nairṛtabhāgadheyatvāt tato balim 
 +                            māṃsodanaṃ bhāgadheyan tasmai dāpayet || 
 +                            navamadaśamaikādaśadvādaśānām anyatamasmiñ jāyate | ato 
 +                            'nyathā vikārī bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.30]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.31"> 
 +                        <l> mātus tu khalu rasavahāyān nābhyāṃ garbbhanāḍī pratibaddhā 
 +                            bhavati | sāsya mātur āhārarasavīryam abhyavaharati || 
 +                            tenopasnehenābhivṛddhir asya bhavati | asañjātāṅgavibhāgam api 
 +                            niḥṣekāt prabhṛti sarvvaśarīrānusāriṇīnāṃ rasavahānāṃ 
 +                            tiryaggatīnān dhamanīnām upasnehena jīvayati ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.3.31-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.31]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.32"> 
 +                        <l> garbbhasya khalu sambhavataḥ || pūrvvaṃ śiraḥ sambhavatīty āha 
 +                            śaunakas tanmūlatvāt || pradhānendriyāṇāṃ hṛdayam iti 
 +                            kṛtavīryaḥ buddher manasaś ca sthānaṃ || nābhir iti pārāśaryas 
 +                            tato varddhate dehadehinaḥ prāṇaḥ | pāṇipādam iti mārkkaṇḍeyas 
 +                            tanmūlatvāc ceṣṭāyāḥ | garbbhasya śarīram iti subhūtigautamas 
 +                            tatra nibandhatvāt sarvvagātrasambhavasya | tat tu na samyak | 
 +                            sarvvāṇy aṅgapratyaṅgāni yugapat sambhavanti | kāle garbbhasya 
 +                            sūkṣmatvān nopalabhyante | vaṃśāṅkuravac cūtaphalavac ca | tad 
 +                            yathā cūtaphale vipakve keśara<pc> </pc>māṃsāsthi<pc 
 +                            > </pc>majjānaḥ pṛthak pṛthag dṛśyante kālaprakarṣāt tāny eva 
 +                            taruṇe nopalabhyante sūkṣmatvāt | teṣāṃ sūkṣmāṇāṃ keśarādīnām 
 +                            pravyaktaṃ kālaḥ karoti | etenaiva vaṃśāṅkuro vyākhyātaḥ | 
 +                            evaṃ garbbhasya tāruṇye sarvveṣv aṅgapratyaṅgeṣu satsv api 
 +                            saukṣmyād anupalabdhis tāny eva kālaprakarṣāt pravyaktāni 
 +                            bhavanti | pūrvvottarakālayogo nāstīti kevalan tu saukṣmyān 
 +                            nābhivyajyante | yathākālaṃ pravyaktāni bhavanti |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.3.32-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.32]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.33"> 
 +                        <l> tatra pitṛjamātṛja<pc> </pc>rasajātmaja<pc 
 +                            > </pc>satvasātmyajāni śarīre lakṣaṇāni vakṣyāmaḥ || tatra 
 +                                keśaśmaśru<pc> </pc>danta<pc> </pc>nakha<pc 
 +                                > </pc>romāsthi<pc> </pc>retaḥ<pc> </pc>prabhṛtīni 
 +                            pitṛjāni || māṃsaśoṇitamedomajjā<pc> </pc>hṛnnābhi<pc 
 +                            > </pc>yakṛtplīhāntragudaprabhṛtīni mṛdūni mātṛjāni | 
 +                            śarīropacayo balavṛddhir vvarṇṇasthitihāniś ca rasajāni | 
 +                            indriyāṇi jñānam āyuḥ sukhaduḥkhādikaṃ cātmanaḥ | satvajāny 
 +                            uttaratra vakṣyāmaḥ | vīryam ārogyam balaṃ varṇṇo medhā ca 
 +                            sātmyajaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.33]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.34"> 
 +                        <l> tatra yasyā dakṣiṇe stane prāk payaso darśanaṃ 
 +                            dakṣiṇakukṣimahatvañ ca pūrvvadakṣiṇaṃ sakthi utkarṣayati 
 +                            bāhulyāc ca punnāmadheyeṣu dravyeṣu dauhṛdam abhidhyāyati 
 +                            svapne copalabhate padmotpalakumudāmrāmrātakādīni punnāmany 
 +                            eva vā prasannamukhavarṇṇā ca bhavetāṃ brūyāt putram iyam 
 +                            prajanayiṣyatīti | tadviparyaye kanyāṃ | yasyāḥ pārśvadvayam 
 +                            avanatam purastān nirggatam udaraṃ prāgabhihitañ ca lakṣaṇan 
 +                            tasyāḥ napuṃsakam iti vidyāt | yasyā madhye nimno 
 +                            droṇīprabhūtam udaraṃ sā yugmaṃ prasūyata iti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.34]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.35"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             devatābrāhmaṇaparāḥ śucyo hitamitāśanāḥ |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.3.35-n1"/> 
 +                            <caesura/> 
 +                             mahāguṇāḥ prasūyante viparītās tu nirgguṇāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.35]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.36"> 
 +                        <l> aṅgapratyaṅganirvṛttiḥ svabhāvād eva jāyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             aṅgapratyaṅganirvṛttā ye bhavanti guṇāguṇāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             te vai garbbhasya vijñeyā dharmmādharmmanimittajāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.3.36]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.3.trailer"> 
 +                        <l> iti śārīratṛtīyo 'dhyāyaḥ || </l> 
 +                    </lg> 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="4" type="adhyāya"> 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 4]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is supported by MS NAK 
 +                        5-333.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.1"> 
 +                        <l> athāto garbhavyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.3"> 
 +                        <l> agnīṣomo vāyuḥ sattvaṃ rajas tamaḥ pañcendriyāṇi bhūtātmā 
 +                            manaś ceti prāṇāḥ |<anchor xml:id="SS.3.4.3-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.4"> 
 +                        <l> tasya khalu śukraśoṇitasyābhipacyamānasya kṣīrasyeva hi 
 +                            santānikāḥ sapta tvaco bhavanti || tāsāṃ prathamāvabhāsinī 
 +                            nāma yā sarvvavarṇṇān avabhāsayati | pañcavidhāñ ca cchāyām 
 +                            prakāśayati | sā vrīher aṣṭādaśabhāgapramāṇā | dvitīyā lohitā 
 +                            nāma ṣoḍaśabhāgapramāṇā | tṛtīyā śvetā dvādaśabhāgapramāṇā | 
 +                            carurthī tāmrāṣṭabhāgapramāṇā | pañcamī vedanī nāma 
 +                            pañcabhāgapramāṇā | ṣaṣṭhī rohiṇī nāma vrīhipramāṇā | saptamī 
 +                            śukradharā nāma vrīhidvayapramāṇā || yato vakṣyaty udare 
 +                            "vrīhimukhenāṅgulam aṅguṣṭhodaramātram vāvagāhyeti" |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.4-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.5"> 
 +                        <l> kalāḥ khalv api sapta sambhavanti dhātvāntarāśayamaryādāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.6"> 
 +                        <l> ślokau || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathā hi sāraḥ kāṣṭheṣu chidyamāneṣu dṛśyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tathā hi dhātur mmāṃseṣu cchidyamāneṣu dṛśyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.7"> 
 +                        <l> snāyubhiś ca praticchannān santatāṃś ca jarāyuṇā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             śleṣmaṇā veṣṭitāṃś cāpi kalābhāgān vidur bbudhāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.8"> 
 +                        <l> tāsāṃ prathamā māṃsadhārā nāma | tasyā māṃse 
 +                            sirāsnāyudhamanīsrotasāṃ navanavapratānāni bhavanti ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.8-n1"/><anchor xml:id="SS.3.4.8-n2"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.9"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathā bisamṛṇālāni vivarddhante samantataḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhūmau paṅkodakasthāni tathā māṃse sirādayaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.10"> 
 +                        <l> dvitīyā raktadharā nāma māṃsasyābhyantaratas tasyāḥ śoṇitam 
 +                            viśeṣataḥ sirāsu ca yakṛtplīhnoś ca bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.11"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             vṛkṣād yathā hi prahatāt kṣīriṇaḥ kṣīram āsravet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             māṃsād evaṃ kṣatāt kṣipraṃ śoṇitaṃ sampravartate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.12"> 
 +                        <l> tṛtīyā medodharā nāma medas tu khalu sarvvabhūtānām udareṣv 
 +                            asthiṣu ca mahatsu cāntar mmajjā ca bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.13"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sthūlāsthiṣu viśeṣeṇa majjā tv abhyantarāśritaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             athetareṣu sarvveṣu saraktaṃ meda ucyate ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.14"> 
 +                        <l> caturthī śleṣmadharā nāma yā sarva<pc> </pc>sandhiṣu 
 +                            sarvvaprāṇabhṛtām bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.14]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.15"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             snehābhyakte yathā hy akṣe cakraṃ sādhu pravarttate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             sandhayaḥ sādhu varttante saṃśliṣṭāḥ śleṣmaṇā tathā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.15]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.16"> 
 +                        <l> pañcamī purīṣadharā nāma yā caturvvidham apy annam āmāśayāt 
 +                            pracyutam pakvāśayopasthitaṃ dhārayati | koṣṭham vibhajati 
 +                            pakvāśayasthā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.16]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.17"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yakṛt samantāt koṣṭhañ ca tathāntrāṇi samāśritā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             uṇḍukastham vibhajate malam maladharā kalā ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.17-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.18"> 
 +                        <l> ṣaṣṭhī pittadharā nāma yā caturvvidham aśitapītakhāditalīḍham 
 +                            iti pacati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.19"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             aśitaṃ khāditaṃ pītaṃ līḍhaṃ yat koṣṭhagataṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             taj jīryati yathākālaṃ śoṣitam pittatejasā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.20"> 
 +                        <l> saptamī śukradharā nāma yā sarvvaprāṇināṃ sarvvaśarīravyāpinī 
 +                            bhavati ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.21"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathā payasi sarppis tu guḍaś cekṣurase yathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             śarīreṣu tathā śukraṃ nṛṇām vidyād bhiṣagvaraḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.22"> 
 +                        <l> dvyaṅgule dakṣie pārśve bastidvārasya cāpy avāṅ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             mūtrasrotas tataḥ śukraṃ puruṣasya pravarttate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.23"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.24"> 
 +                        <l> gṛhītagarbbhāṇām ārttavavahānāṃ srotasāṃ vartmāṇy uparuddhāni 
 +                            garbheṇa bhavanti | tasmād gṛhītagarbbhāṇām ārttavaṃ na tu 
 +                            dṛśyate | tatas tad adhaḥpratihatagaty ūrddhvabhāgam upari 
 +                            copacīyamānam udare mucyate | śeṣaṃ corddhvatarabhāgam āgatam 
 +                            payodharāv abhiprapadyate | tasmād garbbhiṇyaḥ 
 +                            pīnonnatapayodharā bhavanti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.24]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.25"> 
 +                        <l> yakṛtplīhānau śoṇitajau | śoṇitaphenaprabhavaḥ phupphusaḥ | 
 +                            śoṇitakiṭṭaprabhavaḥ uṇḍukaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.25]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.26"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             asṛjaḥ śleṣmaṇaś cāpi yaḥ prasādaḥ paro mataḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             taṃ pacyamānaṃ pittena vātaś cāpy anudhāvati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.26]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.27"> 
 +                        <l> tato 'syāntrāṇi jāyante gudaṃ bastiś ca dehinaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tatrāsya mathyamānasya dhāmyamānasya rukmavat ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.27-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.27]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.28ab"> 
 +                        <l> jantoḥ saṃjāyate jihvā yayā vedayate rasān || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.28]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.28cd"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.29"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.30"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.31.1"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.31.2"> 
 +                        <l> śoṇitakaphaprasādajaṃ hṛdayaṃ | yadāśrayā hi dhamanyaḥ 
 +                            prāṇavahās tadviśeṣeṇa cetanāsthānam uktam || tasmiṃs 
 +                            tamasāvṛte sarvvaprāṇinaḥ svapanti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.31]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.32"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.33"> 
 +                        <l> nidrān tu vaiṣṇavīṃ pāpmānam upadiśanti | sā svabhāvataḥ 
 +                            sarvvaprāṇino nispṛśati | tatra yadā saṃjñāvahāni srotānsi 
 +                            tamobhūyiṣṭhaḥ śleṣmā pratipadyate tadā tāmasī nāma nidrā 
 +                            bhavaty | anavabodhinī sā pralayakāle | tamobhūyiṣṭhānām 
 +                            ahaḥsu ca niśāsu bhavati | rajobhūyiṣṭhānām animittaṃ | 
 +                            sattvabhūyiṣṭhānām ardharātre | kṣīṇaśleṣmaṇām anilabahulānām 
 +                            manobhighātāc ca vaikārikī || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.33]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.34"> 
 +                        <l> bhavanti cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             hṛdayañ cetanāsthānam uktaṃ suśruta dehinām | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tamobhibhūte tasmiṃs tu nidrā viśati dehinaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.34]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.35"> 
 +                        <l> nidrāhetus tamaḥ sattvaṃ bodhane hetur ucyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             svabhāva eva vā hetur ggarīyān parikīrtyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.35]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.36"> 
 +                        <l> pūrvvadehānubhūtāṃs tu bhūtātmā svapiti prabhuḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             rajoyuktena manasā gṛhṇīte 'rthāñ śubhāśubhān || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.36]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.37"> 
 +                        <l> karaṇānāṃ tu vaiguṇye tamasābhipravarttite | 
 +                            <caesura/> 
 +                             asvapann api bhūtātmā prasupta iti cocyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.37]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.38"> 
 +                        <l> sarvvarttuṣu ca divāsvapnaḥ pratiṣiddho 'nyatra grīṣmāt | 
 +                            pratiṣiddheṣv api pratiṣiddhaṃ bāla<pc> </pc>vṛddha<pc 
 +                                > </pc>kṣatakṣīṇa<pc> </pc>madya<pc> </pc>pīta<pc 
 +                                > </pc>strī<pc> </pc>yāna<pc> </pc>vāhanādhva<pc 
 +                                > </pc>karmm<pc> </pc>apariśrāntānām abhuktavatāṃ 
 +                            medomārutakapharasakṣīṇānāṃ muhūrttam praśaṃsanti | rātrāv api 
 +                            khalu jāgaritavatāṃ jāgaraṇakālārddhan divā svapet | vikṛtis 
 +                            tu divāsvapno nāma | tatra svapatām adharmmaḥ 
 +                            sarvvadoṣaprakopaś ca tatprakopāt 
 +                            kāsaśvāsapratiśyāyaśirogauravāṅgamarddārocakāgnidaurvvalyāni 
 +                            bhavanti | rātrāv api khalu jāgaritavatān tannimittās ta eva 
 +                            doṣāḥ prādur bhavanti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.38]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.39"> 
 +                        <l> bhavanti cātra ślokāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             tasmān na jāgṛyād rātrau divāsvapnañ ca varjjayet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jñātvā doṣakarāv etau budhaḥ svapnaṃ mitañ caret || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.39]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.40"> 
 +                        <l> tathā hy arogaḥ sumanā balavarṇṇānvito bhṛśaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             nātisthūlakṛśaḥ śrīmān naro jīvet samāśataṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.40]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.56"> 
 +                        <l> mūrcchā pittatamaḥprāyā rajaḥpittānilād bhramaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tamovātakaphāt tandrā nidrā śleṣmatamobhavā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.56]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.41"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.42"> 
 +                        <l> nidrānāśo nilāt pittān manastāpāt kṣayād api | 
 +                            <caesura/> 
 +                             abhighātāc ca bhavati pratyanīkaiḥ sa śāmyati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.42]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.43"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.44"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.45"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.46"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.47"> 
 +                        <l> nidrātiyoge vamanaṃ hitaṃ saṃśodhanāni ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             laṅghanaṃ raktamokṣaś ca manovyākulanāni ca || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.47]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.48"> 
 +                        <l> kaphamedoviṣārttānāṃ rātrau jāgaraṇaṃ hitam | 
 +                            <caesura/> 
 +                             divāsvapnaś ca tṛṭchūlahikkājīrṇṇātisāriṇāṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.48]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.49"> 
 +                        <l> indriyārtheṣv asaṃvittir jjṛmbhanaṃ gauravaṃ klamaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             nidrārttasyaiva yasyeha tasya tandrāṃ vinirddiśet ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.49-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.49]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.50"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.51"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.52"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.53"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.54"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.55"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <!--                  <l xml:id="SS.3.4.50"> 
 +                        <label xml:lang="en">cf. 1938 ed. 3.4.50</label>
                         <caesura/>                         <caesura/>
-                        yadṛcchati ca manyante prakṛtim pthudarśiṇaḥ ||</l>+                         pītvaikam anilocchvāsam udveṣṭan vivṛtānanaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yaṃ muñcati sanetrāsraṃ sa jmbha iti saṃjñitaḥ || </l>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.12"><label>1.12</label>tato jātāni bhūtāni tadguṇāny eva +                    <l xml:id="SS.3.4.51"> 
-                        nirddiśet |+                        <label xml:lang="en">cf1938 ed. 3.4.51</label> 
 +                        <caesura/> 
 +                         yo 'nāyāsaḥ śramo dehe pravṛddhaḥ śvāsavarjitaḥ |
                         <caesura/>                         <caesura/>
-                        tebhyas tallakṣaṇaḥ kṛtsno bhūtagrāmaḥ prajāyate ||</l>+                         klamaḥ sa iti vijñeya indriyārthaprabādhakaḥ || </l>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.13"><label>1.13</label>tasyopayogo bhihitaś cikitsām prati +                    <l xml:id="SS.3.4.52"> 
-                        sarvvadā |+                        <label xml:lang="en">cf1938 ed. 3.4.52</label>
                         <caesura/>                         <caesura/>
-                        bhūtebhyo pi paran tasmān nāsti cintā cikitsite ||</l>+                         sukhasparśaprasaṅgitvaṃ duḥkhadveṣaṇalolatā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śaktasya cāpy anutsāhaḥ karmasv ālasyam ucyate || </l>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.14"><label>1.14</label>yato 'bhihitaṃ +                    <l xml:id="SS.3.4.53"> 
-                        tatsambhavadravyasamūho bhūtādir ukta iti bhautikāni +                        <label xml:lang="en">cf1938 ed. 3.4.53</label> 
-                        cendriyāṇy āyurvvede varṇṇyante tathaivendriyārthāḥ ||</l>+                        <caesura/> 
 +                         utkliśyānnaṃ na nirgacchet prasekaṣṭhīvaneritam 
 +                        <caesura/> 
 +                         hṛdayaṃ pīḍyate cāsya tam utkleśaṃ vinirdiśet || </l>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.15"><label>1.15</label>bhavati cātra || +                    <l xml:id="SS.3.4.54"> 
-                        indriyair indriyārthaṃ tu svaṃ svaṃ gṛhṇāti mānavaḥ |+                        <label xml:lang="en">cf1938 ed. 3.4.54</label>
                         <caesura/>                         <caesura/>
-                        niyataṃ tulyayonitvān nāmyenānyam iti sthitiḥ ||</l>+                         vaktre madhuratā tandrā hṛdayodveṣṭanaṃ bhramaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         na cānnam abhikāṅkṣeta glāniṃ tasya vinirdiśet ||</l>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.16"><label>1.16</label>na cāyurvvedaśāstreṣūpadiśyante || +                    <l xml:id="SS.3.4.55"> 
-                        sarvvagatākṣetrajñanityāś ca asarvvagateṣu ca kṣetrajñeṣanityeṣu ca +                        <label xml:lang="en">cf1938 ed. 3.4.55</label> 
-                        puruṣākhyāpakān hetūn udāharanti āyurvvedasiddhāntād asarvvagatā +                        <caesura/> 
-                        kṣetrajñā nityāś ca | tiryagyonimānuṣadeveṣu ca sañcaranti | +                         ārdracarmāvanaddhaṃ vā yo gātraṃ manyate naraḥ 
-                        dharmmādharmmanimittaṃ tu etenumānagrāhyāś carāḥ +                        <caesura/> 
-                        paramaśūkṣmāś cetanāvantaḥ śāśvatāḥ śukrārttavayoḥ +                         tathā guru śiro 'tyarthaṃ gauravaṃ tad vinirdiśet || </l
-                            sannipāteṣv abhivyajyante | yato 'bhihitam yañ ca +--> 
-                        mahābhūtaḥ śarīrasamavāyaḥ puruṣa iti sa khalv eṣa +                    <!-- SS.3.4.56 appears above, after 3.4.40 -->
-                        karmmapuruṣaś cikitsāyām adhikṛtaḥ |</l>+
  
-                    <xml:id="SS.3.1.17"><label>1.17</label>tasya khalu +                    <lg xml:id="SS.3.4.57"> 
-                        sukhaduḥkhecchādveṣaprayatnaḥ prāṇāpānau vuddhir mmanaḥ saṃkalpo +                        <lgarbhasya khalu rasaguanimittān mātur āhāranimittāca 
-                        vicāraṇānusmṛtijñānam adhyavasāyo viṣayopalabdhiś ca guṇāḥ |</l>+                            parivṛddhir bhavati |<anchor xml:id="SS.3.4.57-n1"/> 
 +                        </l
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.57]</trailer> 
 +                    </lg>
  
-                    <l xml:id="SS.3.1.18"><label>1.18</label>sātvikās tu ānṛśaṃsyaṃ 
-                        samvibhāgarucitā titikṣā satyan dharmma āstikyaṃ jñānaṃ 
-                        vuddhir mmedhā smṛtir anabhiṣvaṅgatā ca || rājasās tu duḥkhavahulatāghradānaṃ duḥśīlatvam akāruṇyam ānṛtikatvam ahaṃkāro dambho māno 
-                        harṣaḥ kāmakrodhaś ceti || tāmasās tu viṣāditvaṃ nāstikyam adharmmaśīlatā 
-                        vuddhinirodho 'jñānaṃ durmmedhastvam akarmmaśīlatā nidrālutvañ ceti ||</l> 
  
-                    <xml:id="SS.3.1.19"><label>1.19</label>antarikṣās tu śabdaśabdendriyaṃ +                    <lg xml:id="SS.3.4.58"> 
-                        sarvvacchidrasamūho viviktatā ca | vāyavyās tu sparśaḥ sparśendriyaṃ +                        <l/> 
-                        sarvvaceṣṭāsamūhaḥ sarvvaśarīspandaranaṃ laghutā ca | taijasās tu rūpaṃ +                    </lg>
-                        rūpendriyaṃ varṇṇasantāpo bhrājiṣṇutā paktir amarṣas taikṣṇyañ ca | +
-                        āpyās tu raso ca rasendriyaṃ sarvvadravasamūho gurutā śaityaṃ sneho +
-                        retaś ca | pārthivās tu gandho gandhendriyaṃ sarvvamūrttisamūho gurutā +
-                        ca |</l>+
  
-                    <xml:id="SS.3.1.20"><label>1.20</label>tatra satvavahulam ākāśaṃ | +                    <lg xml:id="SS.3.4.59"> 
-                        rajovahulo vāyuḥ | satvarajovahulo 'gniḥ | satvatamovahula āpaḥ | tamovahulā +                        <l/> 
-                        pṛthivī ||</l>+                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.21"><label>1.21</label>bhavati cātra ||</l>+                    <lg xml:id="SS.3.4.60"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             dṛṣṭiś ca romakūpāś ca varddhante na kadācana | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhruvāṇy etāni marttyānām iti dhanvantarer mmataṃ || </l
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.60]</trailer> 
 +                    </lg>
  
-                     +                    <lg xml:id="SS.3.4.61"> 
-                        <xml:id="SS.3.1.21ab">anyonyāni praviṭāni sarvvāṇy etāni nirddiśet |+                        <l> śarīre kīyamāṇe 'pi varddhete dvāv imau sadā |
                             <caesura/>                             <caesura/>
-                            sve sve dravyeṣu sarvveṣāṃ vyaktalakṣaṇam iṣyate ||</l> +                             svabhāvam prakṛtiṅ kṛtvā nakhakeśāv iti sthitiḥ || </l
-                    +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.61]</trailer
 +                    </lg>
  
-                    <xml:id="SS.3.1.22"><label>1.22</label>aṣṭau prakṛtayaḥ proktā vikārāś +                    <lg xml:id="SS.3.4.62"> 
-                        caiva ṣoḍaśa +                        <ltisraḥ prakṛtayo bhavanti vātapittakaphanimittāḥ || </l> 
-                        <caesura/> +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.62]</trailer
-                        kṣetrajñāś ca samāsena svatantraparatantrata iti ||</l>+                    </lg>
  
-                    <p ana="trailer">śārīrasya prathamo 'dhyāyaḥ || </p>+                    <lg xml:id="SS.3.4.63"
 +                        <l> śuklaśoṇitasaṃyoge yo doṣas tūtkaṭo bhavet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             prakṛtir jjāyate tena tāsāṃ me lakṣaṇaṃ śṛṇu || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.63]</trailer> 
 +                    </lg>
  
-</div> +                    <lg xml:id="SS.3.4.64"> 
-                        </div>+                        <l> tatra vātaprakṛtir jāgarūkaḥ śītadveṣī durbhagasteno 'nāryo 
 +                            matsaro gāndharvvaḥ sphuṭitacaraṇo rūkṣālpakeśasmaśruḥ 
 +                            kaṭhinakrodhī dantakhādī alpabalo 'lpāyuś ca bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.64]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.65"> 
 +                        <l met="puṣpitāgrā"> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             adhṛtir adṛḍhasauhṛdaḥ kṛtaghnaḥ<anchor xml:id="SS.3.4.65-n1"/> 
 +                            <caesura/> 
 +                             kṛṣaparuṣo dhamanītataḥ pralāpī | 
 +                            <caesura/> 
 +                             drutagatir aṭano 'navasthitātmā 
 +                            <caesura/> 
 +                             nabhasi ca gacchati saṃbhrameṇa suptaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.65]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.66"> 
 +                        <l met="svāgatā"> avyavasthitamatiś calacitto 
 +                            <caesura/> 
 +                             mandadantadhanasañcayamitraḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             kiñcid eva vilapaty anibaddhaṃ 
 +                            <caesura/> 
 +                             mārutaprakṛtir eṣa manuṣyaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.66]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.67"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.68"> 
 +                        <l> pittaprakṛtis tu svedanaḥ śītasaho durggandhī pītaḥ kālo vā | 
 +                            śithilāṅgas tāmranakhanayanatālujihvauṣṭhapādapāṇitalo 
 +                            durbhago valīpalitasṛṣṭo bahubhug uṣṇadveṣī 
 +                            kṣiprakrodhaprasādaśīlo madhyamāyuś ca bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.68]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.69"> 
 +                        <l met="praharṣiṇī"> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             medhāvī nipuṇamatir nnigṛhyavaktā 
 +                            <caesura/> 
 +                             tejasvī samitiṣu durnnivāravīryaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             suptaḥ san kanakapalāśakarṇṇikārān 
 +                            <caesura/> 
 +                             saṃpaśyed api ca hutāśavidyudulkāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.69]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.70"> 
 +                        <l met="toṭaka"> na bhayāt praṇamet praṇateṣu mṛduḥ 
 +                            <caesura/> 
 +                             praṇateṣu ca sāntvanadānaruciḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhavatīha sadā vyathitāsyagatiḥ 
 +                            <caesura/> 
 +                             sa bhaved iha pittakṛtaprakṛtiḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.70]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.71"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.72"> 
 +                        <l> śleṣmaprakṛtis tu 
 +                            dūrvvendīvaranistriṃśārddrāriṣṭakaśarakāṇḍānām anyatamavarṇaḥ 
 +                            subhagaḥ priyadarśano madhurapriyaḥ | kṛtajño dhṛtimān 
 +                            sahiṣṇur alolupo balavāṃś ciragrāhī dṛḍhavairo dīrghāyuś ca 
 +                            bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.72]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.73"> 
 +                        <l met="toṭaka"> snighdāṅgaḥ sthirasuvibhaktacārugātro 
 +                            <caesura/> 
 +                             lakṣmīvān jaladamṛdaṅgasiṃhaghoṣaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             suptaḥ san sakamalahaṃsacakravākān 
 +                            <caesura/> 
 +                             sampaśyed api ca jalāśrayān manojñān ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.73-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.73]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.74"> 
 +                        <l met="toṭaka"/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.75"> 
 +                        <l> dṛḍhaśāstramatiḥ sthiramitramanāḥ 
 +                            <caesura/> 
 +                             parigaṇya cirāc ca dadāti bahu | 
 +                            <caesura/> 
 +                             pariniṣṭhitavākyapadaḥ satataṃ 
 +                            <caesura/> 
 +                             gurumānakaraś ca kaphaprakṛtiḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.75]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.76"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.77"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.77.add"> 
 +                        <l> dṛśyate prakṛtau rūpaṃ yadā doṣadvayasya tu || 
 +                            <caesura/> 
 +                             saṃsarggan taṃ vijānīyāt saṃsarggas trividhaś ca yaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.4.77.add]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.78"> 
 +                        <l> prakopo vānyatobhāvaḥ kṣayo vā nopajāyate |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.78-n1"/> 
 +                            <caesura/> 
 +                             prakṛtīnāṃ svabhāvena jñāyante tu gatāyuṣaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.78]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.79"> 
 +                        <l> viṣajāto yathā kīṭo viṣeṇa na vipadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadvat prakṛtibhir ddehas tajjātatvān na bādhyate || <anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.79-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.79]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.80"> 
 +                        <l> prakṛtir iha narāṇāṃ bhautikī kecid āhuḥ 
 +                            <caesura/> 
 +                             pavanadahanatoyaiḥ kīrttitās tās tu tisraḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             sthiravipulaśarīraḥ pārthivaś cet kṣamāvān 
 +                            <caesura/> 
 +                             śucir atha cirajīvī nābhasaḥ khair mmahadbhiḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.80]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.81"> 
 +                        <l> śaucam āstikyam abhyāso vedeṣu gurupūjanam | 
 +                            <caesura/> 
 +                             priyātithitvam ijyā ca brahmakāyasya lakṣaṇam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.81]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.82"> 
 +                        <l> śauryam ājñā mahābhāgyaṃ satataṃ śāstrabuddhitā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhṛtyānāṃ bharaṇañ caiva māhendraṃ kāyalakṣaṇam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.82]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.83"> 
 +                        <l> sahiṣṇutatā śītasevā paiṅgalyaṃ harikeśatā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             priyodakatvañ ca tathā vāruṇaṅ kāyalakṣaṇam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.83]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.84"> 
 +                        <l> madhyasthatā sahiṣṇutvam arthasyāgamasañcayau | 
 +                            <caesura/> 
 +                             mahāprasavaśaktiś ca kauberaṃ kāyalakṣaṇam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.84]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.85"> 
 +                        <l> gandhamālyapriyatvañ ca nṛtyavāditrakāmatā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vihāraśīlatā caiva gāndharvvaṅ kāyalakṣaṇam || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.85]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.86"> 
 +                        <l> prāptakārī dṛḍhotthāno dhṛtimān smṛtimāñ chuciḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             rāgadveṣabhayājñānair vvarjjito yāmyasattvavān || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.86]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.87"> 
 +                        <l> brahmacaryavratajapahomādhyayanasevinam | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jñānavijñānasampannam ṛṣisattvaṃ vidur naram || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.87]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.88"> 
 +                        <l> saptaite sāttvikāḥ kāyā rājasāṃs tu nibodha me |</l> 
 +                        <l> aiśvaryavantaṃ raudrañ ca śūraṃ caṇḍam asūyakam |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.88-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.88]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.89ab"> 
 +                        <l> ekāśinaṃ tv aupadhikam āsuraṃ sattvam īdṛśaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.89ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.91cd"> 
 +                        <l> ekāntagrāhitā raudryam asūyādharmmavākyatā | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.91cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.92"> 
 +                        <l> bhṛśam ātmastavaś cāpi rākṣasaṃ kāyalakṣaṇaṃ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             utsṛṣṭācāratā raukṣṇyaṃ sāhasapriyatā tathā ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.92]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.93ab"> 
 +                        <l> strīlolupatvaṃ nairllajjyaṃ paiśāco guṇasaṅgrahaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.93ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.89cd"> 
 +                        <l> tīkṣṇam āyāsabahulaṃ krodhanaṃ sattvabhīrukam |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.4.89cd-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.89cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.90ab"> 
 +                        <l> vihārāhāracapalaṃ sarppasatvam vidur nnaraṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.90ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.93cd"> 
 +                        <l> asamvibhāgam alasan <app> 
 +                                <lem>duḥkhaśīlam asūyakam</lem> 
 +                                <rdg wit="#RORI_6838">duḥkhaśīlam asūyakaṃ</rdg> 
 +                            </app> |<anchor xml:id="SS.3.4.93cd-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.93cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.94ab"> 
 +                        <l> lolupañ cāpy adātāraṃ pretasatvam vidur nnaram ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.94ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.90cd"> 
 +                        <l> prabuddhakāmām asevī vājasrāsāhāra eva ca | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.90cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.91ab"> 
 +                        <l> amarṣaṇo navasthānaḥ śākunaṃ satvam ucyate ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.91ab]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.94cd"> 
 +                        <l> ṣaḍ ete rājasāḥ kāyās tāmasās tu nibodha me || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.94cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.95"> 
 +                        <l> durmedhastvaṃ mandatā ca svapna maithunanityatā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             nirākaṣṇutā śūcā vijñeyāḥ pāśavā guṇāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.95]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.96"> 
 +                        <l> anavasthitatā maurkhyaṃ bhīrutvaṃ toyakāmatā || 
 +                            <caesura/> 
 +                             parasparābhimarṣaś ca matsyasarvvātmakā guṇāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.96]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.97"> 
 +                        <l> satvabudhāṅgahīnaḥ syād āhāre kevale rataḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             priyārthakāmarahitaḥ satva vānaspate sthitaḥ naraḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.97]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.98"> 
 +                        <l> ity ete trividhāḥ kāyāḥ proktā vairājasādayaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vijñāya kāyaprakṛtim anurūpāṃ kriyāṃ cared iti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.98]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.99"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.4.trailer"> 
 +                        <l> iti śārīraṃ caturtho dhyāyaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.4.trailer]</trailer> 
 +                    </lg> 
 +                </div> 
 + 
 + 
 +                <div n="5" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 5]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is a lightly edited 
 +                        transcript of NAK 5-333, waiting for full critical 
 +                        attention.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.1"> 
 +                        <l> athātaḥ śarīravyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.3"> 
 +                        <l> śukraśoṇitaṅ garbhāsayastham āmaprakṛtivikārasammūrcchito 
 +                            garbha ity ucyate || tad acetanāvasthitam vāyur vvibhajate 
 +                            teja enam pacati | āpaḥ kledayati | pṛthivī saṃhanti | ākāśam 
 +                            vivarddhayati | evam vivarddhitaḥ sa yadā 
 +                            hastapādajihvāghrāṇavadanakarṇṇādibhir upetas tadā śarīram iti 
 +                            saṃjñāṃ labhate | tac ca ṣaḍ aṅgaṃ śākhāś catvāraḥ | madhyaṃ 
 +                            ṣaṣṭhaṃ śira iti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.4"> 
 +                        <l> ataḥ param pratyaṅgāni vakṣyante | 
 +                            mastakodarapṛṣṭhanābhilalāṭanāsācivukagrīvā ity ete ekaikāḥ || 
 +                            karṇṇanetrabhrū vā ca 
 +                            sagaṇḍakakṣastanavaṃkṣyaṇavṛṣaṇapārśvasphikjānukurpparavāhuprabhṛtayo 
 +                            dve dve viṃśatir aṅgulyaḥ srotānsi vakṣyante || 
 +                            <caesura/> 
 +                             ity etat pratyaṅgavibhāgam uktaṃ tvacābhihitāḥ kalā dhātavo 
 +                            maladharoś ca || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.5"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.6"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.7"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.8"> 
 +                        <l> āśayās tu vātapittaśleṣmāmapakvāgnisūtrāṇāṃ sapta | strīṇāṃ 
 +                            garbhāśayo 'ṣṭama iti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.9"> 
 +                        <l> sārddhatrivyāyāmāny antrāṇi puṃṣāṃ strīṇām arddhavyāyāmahīnāni 
 +                            | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.10"> 
 +                        <l> śravaṇanayanavadanaghrāṇagudameḍhrāṇi nava srotānsi narāṇām 
 +                            vahir mmukhāni | tāny eva strīṇām aparāṇi ca trīṇi | dve 
 +                            stanayor aparam adhastād raktavāhi ca | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.11"> 
 +                        <l> ṣoḍaśa kaṇḍarās tāsāñ catasraḥ pādayos tāvanta eva 
 +                            hastagrīvāpṛṣṭheṣu | tatra hastapādagatānāṅ kaṇḍarāṇāṃ nava 
 +                            nava prarohā grīvāhṛdayanivandhanīnām 
 +                            meḍhraśoṇipṛṣṭhanivandhanīnāmadhogatānām nita mvam 
 +                            ūruvandhotkapiṇdīnāñ ca </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.12"> 
 +                        <l> māṃsasirāsnā yvasthidhamannījālāni praty ekaṃ catvāri tāni 
 +                            maṇivandhanagulphasaṃśritāni | yair vagākṣitam idaṃ śarītaṃ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.13"> 
 +                        <l> ṣaṭ kūrccās te hastapādagrīvāmeḍhreṣu | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.14"> 
 +                        <l> mahatyo māṃsarajjavals catasraḥ peśīnivandhanārtham 
 +                            pṛṣṭhavaṃśam ubhayato dve vāhye abhyantare ca dve | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.14]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.15"> 
 +                        <l> sapta sīmanyas tatra vibhaktāḥ śirasi pañca 
 +                            jihvāśepasorekaikās tāḥ parihartavyāḥ śastreṇa | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.15]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.16"> 
 +                        <l> caturddaśās saṃhatās teṣāṃ trayo gulphajānuvaṃkṣaṇeṣu | 
 +                            etenetarasakthi vāhu ca vyākhyātau | trikaśirasorekaikaḥ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.16]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.17"> 
 +                        <l> caturddaśaiva sīmantāḥ | yair mmuktaḥ saṃhātās te khalv 
 +                            akadaśaikeṣāṃ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.18"> 
 +                        <l> trīṇi ṣaṣṭyā śatāny asthām iti vedavādino 'pabhāṣante | 
 +                            śalyatantreṣu trīṇy eva śatāni | teṣāṃ saviṃśaty asthiśataṃ 
 +                            śākhāsu | saptadaśottaraṃ śataṃ śroṇīpārśvapṛṣṭhorassu 
 +                            grīvāyāṃ praty ūrddhvan triṣaṣṭhir |<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.5.18-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.19"> 
 +                        <l> ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ trīṇi triṇi tāni pañcadaśa 
 +                            talakūrccagulphasaṃśritāni | daśa pārṣṇyām ekaṃ jaṅghāyāṃ dve 
 +                            jānuny ekam ekam ūrūbhyāṃ | triṃśad evam ekasmin sakthini 
 +                            bhavanti | etena itarasakthi vāhu vyākhyātau || śroṇyām pañca 
 +                            | teṣāṃ gudabhaganitamveṣu catvāri trikasaṃśritam ekaṃ pārśve 
 +                            ṣaṭtriṃśad ekasmin tāvantyeva dvitīye | pṛṣṭhe dvātriṃśad 
 +                            evāṣṭhāvurasi | dve akṣakasaṃjñe grīvāyāṃ nava kaṇṭanāḍyāṃ 
 +                            catvāti | dve hanusaṃjñe dantā triṃśan nāsāyān trīṇy ekatāluni 
 +                            gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaṃ ṣaṭ chirasīti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.20"> 
 +                        <l> tān etān asthīni paṃcavidhāni bhavanti || tad yathā || 
 +                            kapālarūcakataruṇavalayanalakasaṃjñāni bhavanti | teṣāṃ 
 +                            jānurpparanitamvāḥ sagaṇḍutālumadhyaśiraḥ su kapālāni | 
 +                            daśanās tu rucakāḥ | ghrāṇakaṇṭhakarṇṇākṣikūṭeṣu taruṇāni | 
 +                            pādahastagrīvāpṛṣṭheṣu valayāni | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.21"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathā hi sāro vṛkṣasya tiṣṭhaty abhyantarāśritaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             evam asthīni jantūnāṃ śarīran dhriyate tu taiḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.22"> 
 +                        <l> tasmāc ciravinaṣṭe 'pi tvagmāṃse tu śarīriṇāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             asthīni na viśyanti sāroṣa vidhīyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.23"> 
 +                        <l> māṃsāny atra nibaddhāni sirābhiḥ snāyubhis tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             asthīny ālambanaṃ kṛtvā na śīryanti patanti vā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.24"> 
 +                        <l> sandhayo dvividhāś ceṣṭāvantaḥ sthirāś ca | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.24]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.25"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.26"> 
 +                        <l> saṃkhyātās tu dve śate daśottare teṣāṃ śākhā aṣṭaṣaṣṭir 
 +                            ekonaṣaṣṭiḥ koṣṭhe grīvā yāṃty urddhan tryāśītiḥ | ekaikasyān 
 +                            tu pādāṅgulyāṃ trayas trayaḥ | dvāvaṅguṣṭhe te 
 +                            caturddaśagulphajānuvaṃkṣyaṇeṣṭhekaikaḥ saptadaśaikasmin 
 +                            sakthini bhavanti | etena itarasakthi vāhu ca vyākhyātau || 
 +                            trayaḥ kaṭīkapāleṣu caturvviṃśatiḥ pṛṣṭhavaṃśe | tāvantya eva 
 +                            pārśvayoḥ | aṣṭāvūrasi | tāvantya eva grīvāyān tu yaḥ 
 +                            kaṇṭhanāṇḍyāṃ hṛdayaklomāsa nāḍīṣv aṣṭādaśatāsvevanibaddhā | 
 +                            dantaparimāṇā dantamūleṣv ekaikaḥ | kākalake nāsāyāñ caikkekaḥ 
 +                            | dvau dvauvartmmamaṇḍala yor nnetrāśritau | 
 +                            gaṇḍakarṇṇaśaṃkheṣv ekaikaḥ | dvau hanusaṃdhī dvāvupariṣṭād 
 +                            bhuvau śaṃkhayoś ca pañca śiraḥ kapāleṣv eko mūrddhri | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.26]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.27"> 
 +                        <l> ta ete saṃdhayoṣṭavidhā bhavanti | tad yathā | 
 +                            korodūkhalasāmudgaprataratūnasīvanī 
 +                            vāyasatuṇḍamaṇḍalaśaṃkhāvartāḥ | teṣām 
 +                            aṅgulimaṇivandhagulphajānukūrppareṣu korāḥ saṃdhayaḥ | 
 +                            kakṣavaṃkṣaṇadaśaneṣū dūkhalasaṃjñā | aṃsam 
 +                            pīṭhagudabhaganitamveṣu sāmudrāḥ | grīvāpṛṣṭhavaṃśeṣu pratarāḥ 
 +                            | śiraḥ kaṭīkapāleṣu tūna sīvanī saṃjñāḥ | hanvorūbhayatas tu 
 +                            vāyasa tuṇḍāḥ | kaṇṭhahṛdayanetravartmmaklomanāḍīṣu 
 +                            maṇḍalasaṃjñāḥ | srotaśṛṅgāṭakeṣu śaṃkhāvartāḥ || teṣāṃ 
 +                            nāmabhir evākṛtayaḥ prāyeṇa vyākhyātāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.27]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.28"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             asnthāṃ tu saṃdhayo hy ete kevalaṃ parikīrtitāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             peśīsnāyusirāṇān tu sandhisaṃkhyān na vidyate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.28]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.29"> 
 +                        <l> nava snāyu śatāni bhavanti | teṣāṃ śākhāsu ṣaṭ chatāni | dve 
 +                            śate triṃśac ca koṣṭhe grīvāyāṃ pratyurdhvaṃ saptatiḥ | 
 +                            ekaikasyāṃ pādāṅgulyāṃ ṣaṭnicitāni triṃśac ca | tāvatya eva 
 +                            talakūrccagulpheṣu tāvatya eva jaṅghāyāṃ | daśa jānuni | 
 +                            catvāriṃśadūrvvāḥ | daśavaṃkṣaṇe | pañcāśat chatam evam 
 +                            ekasmin sakchini bhavanti | etena itarasakthi vahū vyākhyātau 
 +                            || ṣaṣṭiḥ kaṭyāḥ pṛṣṭhetvaśītiḥ | pārśvayoḥ | ṣaṣṭiḥ | urasi 
 +                            triṃśat | ṣaṭtriṃśad grīvāyāṃ | mūrddhri catustriṃśat | eva 
 +                            navasnāyuśatāni vyākhyātāni bhavanti | mahāsnāyuṣu kaṇḍareti 
 +                            saṃjñā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.29]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.30"> 
 +                        <l> bhavanti cātra ślokāḥ || caturvvidhāni snāyūni nāsateṣān 
 +                            nibodha me | 
 +                            <caesura/> 
 +                             pratānavanti vṛtāni susirāṇi pṛthūni ca || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.30]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.31"> 
 +                        <l> pratānavanti śākhāsu sarvvasaṃdhiṣu cāpy atha | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vṛtāni kaṇḍarāḥ sarvvā vijñeyā kuśalair iha || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.31]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.32"> 
 +                        <l> āmapakvāsayānteṣu susirāṇi pṛthūni ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             pārśvorasi tathā pṛṣṭhe pṛthūlāni śiraś ca || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.32]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.33"> 
 +                        <l> naur yathā phalakās tīrṇṇā vandhanair vahubhir yutāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhaved bhārasahā dṛḍhasandhisamāśritāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.33]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.34"> 
 +                        <l> eva, eva śarīresmin yāvantaḥ sandhayaḥ smṛtāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             snāyubhir vvahubhir vvaddāstena bhārasahāḥ smṛtā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.34]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.35"> 
 +                        <l> na hy asthīni na peśyo vā na sirā na ca sandhayaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vyāpāditās tathā hanyur yathā snāyūni dehināṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.35]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.36"> 
 +                        <l> yaḥ snāyūni vijānāni sa vāhyāsyantarāṇi ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             sa guḍhāṃ śalyamudvarntun dehāc chakroti mānavaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.36]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.37"> 
 +                        <l> pañca peśīśatāni tāsāñ ca catvāt iṃ śaktāni śākhāsu | koṣṭhe 
 +                            ṣaṣṭhiḥ | grīvāyāṃ pratyurddhañ catvāriṃśat || ekaikasyāṃ 
 +                            pādāṅgulyāṃ tisrastisrastāḥ pañcadaśa | pañcadaśaprapede 
 +                            pādopari | kurccasanniviṣṭās tāvantya eva | daśagulphatalayoḥ 
 +                            | gulphajānvontare viṃśatiḥ | pañca jānini | ūrvoddaśa | 
 +                            vaṃkṣaṇe daśa | śatam ekasmin sakthini bhavantye na itara 
 +                            sakthi vāhū ca vyākhyātau || ekā meḍhra sevanyāṃ | apare dve 
 +                            vṛṣaśayoḥ | gude tisraḥ | sphicoś ca pañca pañca | dve basti 
 +                            śirasi | saptodare nābhyām ekā | pṛṣṭhorddhasaṃniviṣṭāḥ pañca 
 +                            pañca dīrghāḥ | pārśvayor daśa | dve vakṣasi | akṣakāṃ 
 +                            saṃpratisamaṃtāt sapta | dve hṛdyāmāsaye | ekābhyantarataḥ 
 +                            koṣṭhe | grīvāyāñ ca tasra | ekaikā galakālayoḥ | dve tāluni | 
 +                            jihvāyāṃ ṣaṭ | dve joṣṭhayoḥ | nāsāyāṃ dve | gaṇḍayoś catasraś 
 +                            catasraḥ | netrayor ddha | karṇṇayor dve | catasro lalāṭe | 
 +                            ṣaṭ chirasīti | tāny etāni pañca peśīśatāni puṃsām bhavanti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.37]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.38"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.39"> 
 +                        <l> strīṇāñ caturddaśāsyadhikā | daśa tāsāṃ stanayor ekaikasmin 
 +                            pañca pañca | yauvane tāsāṃ parivṛddhir bhavati | apatyapathe 
 +                            catasras tāsāṃ dve prasṛte 'bhyantarataḥ | dve mukhāsrite ca | 
 +                            vṛtte dve garbham āśritāḥ | tisraḥ śukrār bhavaḥ praveśinyaḥ | 
 +                            tisra eva garbhaśayyāyāṃ yatra garbhas tiṣṭhati | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.39]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.40"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.41"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.42"> 
 +                        <l> marmmasirādhamanīsrotasām anyatra vibhāgaḥ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.42]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.43"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             śaṃkhanābhyo kṛtir yonis trir āvartā prakīrtitā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tasyās tṛtīye tv āvarte garbhaśayyā pratiṣṭhitā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.43]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.44"> 
 +                        <l> yathā rohitamatsyasya mukham bhavati rūpataḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tat sthānañ ca yathārūpaṃ garbhaśayyām vidur budhā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.44]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.45"> 
 +                        <l> ābhugno 'bhimukhaḥ śete garbbho garbbhāśaye striyāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             sa yoniṃ yāti śirasā svabhāvāt prasavam prati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.45]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.46"> 
 +                        <l> tvakparyantasya dehasya yo 'yam aṅgaviniścayaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             śalyajñānād ṛte nāyaṃ varṇyate 'ṅgeṣu keṣucit || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.46]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.47"> 
 +                        <l> tasmān niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ śalya harttābhivāñcchatā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhāvayitvā mṛtaṃ samyag draṣṭavyo 'ṅgaviniścayaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.47]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.48"> 
 +                        <l> pratyakṣato hi yad dṛṣṭaṃ śāstradṛṣṭañ ca yad bhavet | 
 +                            <caesura/> 
 +                             samāgatan tad ubhayam bhūyo jñānam vivarddhayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.48]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.49"> 
 +                        <l> tasmāt samastagātram avihatam adīrghavyādhipīḍitaṃ puruṣam 
 +                            apahṛtyāpagāyāṃ | vibaddhaṃ muñjabalvajaiḥ pañjarastham 
 +                            aprakāśe deśe kothayet | samyak prakuthitañ coddhṛtyāyatadehaṃ 
 +                                kṛtvośīra<pc> </pc>tṛṇa<pc> </pc>veṇu<pc> </pc>kurccādīnām 
 +                            anyatamena śanaiḥ śanair eva ghṛṣya tvagādīn sarvvān eva 
 +                            bāhyābhyantarān aṅgapratyaṅgaviśeṣān yathoktān upalakṣayec 
 +                            cakṣuṣā ||<anchor xml:id="SS.3.5.49-n1"/> 
 +                        </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.49]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.50"> 
 +                        <l> ślokau || 
 +                            <caesura/> 
 +                             na śakyañ cakṣuṣā draṣṭuṃ saukṣmyāsaukṣmyataraṃ viduḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dṛśyate jñānacakṣurbhis tapaś cakṣurbhir eva vā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.50]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.5.51"> 
 +                        <l> śarīre cāpi śāstre ca dṛṣṭārthas tu viśāradaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dṛṣṭaśrutābhyāṃ sandehaṃ vyapohyārabhate kriyām iti || || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.5.51]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <p xml:id="SS.3.5.trailer"> iti śārīre pañcamo dhyāyaḥ || || </p> 
 + 
 + 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="6" type="adhyāya"> 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 6]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is a lightly edited 
 +                        transcript of NAK 5-333, waiting for full critical 
 +                        attention.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.1"> 
 +                        <l> athātaḥ pratyekamarmmanirddeśaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.3"> 
 +                        <l> saptottaram marmmaśataṃ | tāni pañcavidhāni marmmāṇi bhavanti 
 +                            | tad yathā | māṃsamarmmāṇi | śirāmarmmāṇi | snāyumarmmāṇi, 
 +                            asthimarmmāṇi | sandhimarmmāṇi | na khalu 
 +                            māṃsaśirāsnāyvasthisandhivyatirekeṇānyāni marmmāṇi bhavanti || 
 +                            yasmān nopalabhyante || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.4"> 
 +                        <l> tatraikādaśa māṃsamarmmāṇi, ekacatvāriṃśac chirāmarmmāṇi | 
 +                            saptāviṃśatiḥ snāyumarmmāṇi | aṣṭāv asthimarmmāṇi | viṃśatiḥ 
 +                            sandhimarmmāṇīti | tad etat saptottaram marmmaśataṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.5"> 
 +                        <l> eṣām ekādaśaikasmin sakthini bhavanti | etenetarasakthi bāhū 
 +                            ca vyākhyātau ca bhavataḥ | udarorasor ddvādaśa | caturddaśa 
 +                            pṛṣṭhe | grīvāyām pratyūrddhvaṃ saptatriṃśat | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.6"> 
 +                        <l> tatra sakthimarmmāṇi | 
 +                            kṣipratalahṛdayakurccakūrccaśirogulphendrabastijānuścāṇyūrvīlohitākṣāṇi 
 +                            ciṭipañ ceti | etenetaratsakthibāhū vyākhyātau || udarorasos 
 +                            tu marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || gudo bastir nnābhir hṛdayaṃ 
 +                            stanamūle stanalohite apālāye apastambhe ceti || 
 +                            pṛṣṭhamarmmāṇi tu | kaṭīkataruṇa | kukundaranitambe 
 +                            pārśvasandhibṛhatyaṃsaphalakrakanyāsau ceti || jatruṇa ūrdhvaṃ 
 +                            catasro dhamanyo ṣṭau mātṛkāḥ | dve kṛkāṭike | dve vidhure | 
 +                            dve phaṇe | dvāv apāṅgau | dvau śaṃkhau | dvāv āvartau | dvāv 
 +                            utkṣepau | ekā sthapaṇī | pañca sīmantāḥ | catvāri 
 +                            śṛṅgāṭakānyeko 'dhipatir iti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.7"> 
 +                        <l> tatra talahṛdayendrabastigudastanarohitāni | māṃsamarmmāṇi | 
 +                            nīladhamanī | mātṛkā sirāḥ 
 +                            śṛṅgāṭakāpāṅgasthapaṇīphaṇastanamūlāpalāpāpastambhahṛdayanābhipārśvasandhibṛhatīlohitākṣāṇy 
 +                            ūrvvyās sirāmarmmāṇi | ciṭipakakṣadharakurccaḥ | 
 +                            kūrccaśirobastikukṣāṇy ansavidhurotkṣepāḥ snāyumarmmāṇi | 
 +                            kaṭīkataruṇanitambānsaphalakaśaṃkhāny asthimarmmāṇi | 
 +                            jānukurpparasīmantā'dhipatigulphamaṇibandhakukundarāvarttakṛkāṭikāś 
 +                            ceti | sandhimarmmāṇi || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.8"> 
 +                        <l> tāny etāni marmmāṇi pañcavidhāni bhavanti || tad yathā | 
 +                            sadyaḥprāṇaharāṇi | kālāntaraprāṇaharāṇi | viśalyaghnāni | 
 +                            vaikalyakarāṇi | rujākarāṇi ceti || tatra sadyaḥprāṇaharāṇy 
 +                            ekonaviṃśatiḥ | kālāntaraprāṇaharāṇi trayastriṃśat | 
 +                            viśalyaghnāni trīṇi | catuścatvāriṃśad vaikalyakarāṇi | aṣṭau 
 +                            rujākarāṇīti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.9"> 
 +                        <l> bhavanti cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             śṛṅgāṭakāny adhipatiḥ śaṃkhau kaṇṭhasirā gudaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             hṛdbasti saha vai nābhyāṃ ghnanti sadyo hatāni tu || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.10"> 
 +                        <l> vakṣomarmmāṇi sīmantās talaḥ kṣiprendrabastayaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kaṭīkataruṇe sandhī pārśvajo bṛhatī ca ye || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.11"> 
 +                        <l> nitambāv iti caitāni kālāntaraharāṇi tu | 
 +                            <caesura/> 
 +                             utkṣepau sthapaṇī caiva<metamark function="yati">,</metamark> 
 +                            viśalyaghnāni nirddiśet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.12"> 
 +                        <l> lohitākṣaś ca jānūrvvīkurccāciṭipakurpparā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kukundare kakṣadhare vidhure sakṛkāṭike || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.13"> 
 +                        <l> ansānsaphalakāpāṅge<metamark function="yati">,</metamark> nīle 
 +                            manye phaṇe tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vaikalyakaraṇāny āhu<metamark function="yati">,</metamark>
 +                            āvarttau dvau tathaiva ca || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.14"> 
 +                        <l> gulphau dvau maṇibandhau dvau dve dve kurccaśirāṃsi ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             rujākarāṇi jānīyād aṣṭāv etāni buddhimān || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pañcoktāni vikalpāni marmmaṇāṃ karmmaṇām pṛthak || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.14]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.15"> 
 +                        <l> marmmāṇi nāma māṃsasirāsnāyvasthisandhisannipātāḥ | teṣu 
 +                            svabhāvata eva prāṇās tiṣṭhanti | marmmasv abhihatās tāṃs tān 
 +                            bhāvān āpadyante || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.15]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.16"> 
 +                        <l> tatra sadyaḥprāṇaharāṇi | āgneyāni | agniguṇeṣu kṣīṇeṣv āyuḥ 
 +                            kṣapayanti | viśalyaghnāni vāyavīyāni śastramukhāvaruddho 
 +                            yāvad atra vāyus tiṣṭhati tāvaj jīvaty uddhṛtamātre tu śalye | 
 +                            marmmasthānāśrayo vāyur nniṣkrāmati | tasmāt saśalyo jīvaty 
 +                            uddhṛtaśalyo mriyate | vaikalyakarāṇi | saumyāni | somo hi 
 +                            śaityāt sthiratvāc ca prāṇāvalambanaṃ karoti | rujākarāṇi | 
 +                            agnimārutabhūyiṣṭhāni viśeṣeṇa tau rujākarau pāñcabhautikīñ ca 
 +                            rujām apare tv āhuḥ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.16]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.17"> 
 +                        <l> kecid āhur mmāṃsādīnāṃ samastānāṃ samṛddhānāñ ca samavāyāt | 
 +                            sadyaḥprāṇaharāṇi | ekahīnānām alpānāñ ca 
 +                            samavāyakālāntaraprāṇaharāṇi | dvihīnānāṃ tu 
 +                            viśalyaprāṇaharāṇi | trihīnānān tu vaiguṇyakarāṇi | ekasminn 
 +                            eva rujākarāṇīti || yataś caivamato sthimarmmasv api kṣateṣu 
 +                            śoṇitāgamanam bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.18"> 
 +                        <l> bhavanti cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             caturvvidhā yās tu sirāḥ śarīre<metamark function="yati" 
 +                                >,</metamark> prāyeṇa tā marmmasu sanniviṣṭāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             snāyvasthimāṃsāni tathaiva sandhī<metamark function="yati" 
 +                                >,</metamark> santarppayantyopacayanti dehaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.19"> 
 +                        <l> tataḥ kṣate marmmaṇi tāḥ pravṛddhaḥ samantato vāyur 
 +                            abhistṛṇoti | vivarddhamānas tu sa mātariśvā rujāḥ sutīvrāḥ 
 +                            pratanoti kāye || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.20"> 
 +                        <l> rujābhibhūtas tu tataḥ śarīraṃ<metamark function="yati" 
 +                                >,</metamark> pralīyate naśyati cāsya saṃjñā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.21"> 
 +                        <l> etena śeṣaṃ vyākhyātaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.22"> 
 +                        <l> tatra sadyaḥprāṇaharam ante viddhaṃ kālāntareṇa mārayati | 
 +                            kālāntaraprāṇaharam ante viddhaṃ vaikalyakaram bhavati | 
 +                            viśalyaghnañ ca vaikalyakaram bhavati | nānātīvrāṃ vedanāñ 
 +                            janayaṃti | vaikalyakaraṃ kālāntareṇa kleśayati | rujām vā 
 +                            karoti rujākaraṃ cālpavedanāṃ karoti |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.23"> 
 +                        <l> tatra sadyaḥprāṇaharāṇi saptarātrābhyantarāt mārayanti | 
 +                            kālāntaraprāṇaharāṇi pakṣāt māsād vā | teṣv api tu kṣiprāṇi 
 +                            kadācid āśu mārayanti | viśalyaprāṇaharāṇi <unclear 
 +                                cert="unknown" reason="faded">vaikalyakarāṇi ca kadācid 
 +                                atyabhi</unclear>hatāni mārayanti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.24"> 
 +                        <l> uta ūrdhvaṃ sakthimarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra 
 +                            pādasyāṅguṣṭhāṅgulyor mmadhye kṣipraṃ nāma marma <gap n="9" 
 +                                reason="faded" unit="char"/> madhyamāṅgulim anupūrvveṇa 
 +                            madhye pādatalasya talahṛdayan nāma marmma tatra rujāyām 
 +                            maraṇaṃ | kṣipratyopariṣṭā<unclear reason="faded">d aṅgulam 
 +                                ubhayataḥ kūrcco nāma | <gap n="7" reason="faded" 
 +                                    unit="char"/></unclear>ṇavepane bhavataḥ | 
 +                            gulphasandher adhaḥ kūrccaśiro nāma tatra rujāśophau bhavataḥ 
 +                            || pādajaṅghayos tu sandhāne gulpho nāma tatra <unclear 
 +                                reason="faded">rukastabdhasakthitā ca kuṇatā vā<gap n="2" 
 +                                    reason="faded" unit="char"/></unclear> pārṣṇim prati 
 +                            jaṅghāmadhyendrabastir nnāma marmma tatra śoṇitakṣaye maraṇaṃ 
 +                            | jaṅghorvvoḥ sandhāne jānur nnāma tatra khañjatā bhavati | 
 +                                <unclear reason="faded">jānos tryaṅgulād ūrddhva<gap n="5" 
 +                                    reason="faded" unit="char"/></unclear>ṇir nnāma marmma 
 +                            tatra śophābhivṛddhiḥ stabdhasakthitā ca | ūrūmadhye ūrvvī 
 +                            nāma marmma tatra śoṇitakṣayāt sakthiśoṣaḥ | ūrvvyās <unclear 
 +                                reason="faded">tūrdhvam adho vaṃkṣaṇasa<gap n="4" 
 +                                    reason="faded" unit="char"/></unclear>le lohitākṣan 
 +                            nāma marmma tatra śoṇitakṣaye maraṇam pakṣāghāto vā || 
 +                            vaṃkṣaṇavṛṣaṇayor antare ciṭipan nāma marmma tatra sāṃḍhyam 
 +                            alpaśukratā ca bhavati | evam etāny ekādaśa sakthimarmmāṇi 
 +                            vyākhyātāni | etenetarasakthi bāhū ca vyākhyātāḥ || viśeṣatas 
 +                            tu yāni sakthini gulphajānuvaṃkṣaṇaciṭipāni tāni bāhau 
 +                            maṇibandhakurpparakakṣadharāṇi bhavanti | yathā ca 
 +                            pādajaṅghayos tu sandhau gulphau nāma marmma | evaṃ 
 +                            hastatalaprakoṣṭhayoḥ sandhau maṇibandho nāma marmma | yathā 
 +                            ca jaṅghorvvoḥ sandhāne jānu nāma marmma | evaṃ prahastabāhvoḥ 
 +                            sandhāne kurpparo nāma marmma | yathā ca vaṃkṣaṇavṛṣaṇayor 
 +                            mmadhye ciṭipan nāma marmma | evam akṣakakṣayor mmadhye 
 +                            kakṣadharo nāma marmma | tatra viddheṣu ta evopadravā bhavanti 
 +                            | viśeṣatas tu maṇibandhe kuṇṭhatā | kurppare pakṣāghātaḥ | 
 +                            kuṇitvaṃ kakṣadhare ceti | evam etāni catuścatvāriṃśac 
 +                            chākhāmarmmāṇi vyākhyātāni bhavanti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.24]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.25"> 
 +                        <l> ata ūrdhvam udarorasor dvādaśa marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || 
 +                            tatra vātavarcconiḥsaraṇī sthūlāntrapratibaddham mahāgudo nāma 
 +                            | tatra sadyo maraṇaṃ | alpamāṃsaśoṇitam abhyantarataḥ | 
 +                            kaṭyāmutrāsayayor bastir nnāma marmma | tatrāpi sadyo maraṇaṃ 
 +                            | aśmarīvraṇād ṛte tatrāpy ubhayato viddhe maraṇam ekato 
 +                            bhinne mūtrāsrāvī vraṇo bhavati | sa tu yatnenopakrānto rohati 
 +                            || pakvāmāśayayor mmadhye śirāprabhāvo nābhir nnāma marmma 
 +                            tatrāpi sadyo maraṇaṃ | stanayor mmadhyam adhiṣṭhāyorasi 
 +                            āmāśayadvāraṃ sattvarajastamasām adhiṣṭhānaṃ hṛdayan nāma 
 +                            marmma tatrāpi sadyo maraṇaṃ | stanayor adhastād dvyaṅgulam 
 +                            ubhayataḥ stanamūle nāma marmaṇī | tatra kaphapūrṇṇakoṣṭhatayā 
 +                            maraṇaṃ | stanacūcukayor ūrddhve stanarohite nāma marmmaṇī | 
 +                            tatra raktapūrṇṇakoṣṭhatayā kāsaśvāsābhyām maraṇaṃ | 
 +                            aṃsakūṭayor adhastāt pārśvayor uparibhāgayor apālāpau nāma 
 +                            marmmaṇī | tatra pūyabhāvam āpanne śoṇite maraṇaṃ | 
 +                            ubhayatroraso nāḍyo vātavahe | apastambhau nāma marmmaṇī | 
 +                            tatra vātapūrṇṇakoṣṭhatayā kāsaśvāsābhyām maraṇaṃ | evam etāny 
 +                            udarorasor dvādaśa marmmāṇi vyākhyātāni ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.25]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.26"> 
 +                        <l> ata ūrdhvam pṛṣṭhamarmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || tatra 
 +                            pṛṣṭhavaṃśam ubhayataḥ pratiśroṇīkarṇṇāvasthinī kaṭīkataruṇe 
 +                            nāma marmmaṇī | tatra śoṇitakṣayāt pāṇḍuvivarṇṇo hīnarūpo vā 
 +                            maraṇaṃ | pārśvayor jjaghanabahirbbhāge pṛṣṭhavaṃśam ubhayato 
 +                            kukundare nāma marmmaṇī | tatra sparśājñānam adhaḥkāye 
 +                            daurbbalyaṃ ceṣṭānāśaś ca bhavati | śroṇīkarṇṇayor upary 
 +                            āmāśayāc chādane pārśvāntaraprativahe nitambe nāma marmmaṇī | 
 +                            tatrādhaḥkāyaśoṣo daurbbalyam maraṇañ ca | 
 +                            adhaḥpārśvāntarapratibaddhe jaghanapārśvamadhye tiryag 
 +                            ūrddhvajaghanāt pārśvasandhī nāma marmmaṇī | tatra 
 +                            śoṇitapūrṇṇakoṣṭhatayā mriyate | stanamūlādṛjūbhayataḥ 
 +                            pṛṣṭhavaṃśasya bṛhatī nāma marmmaṇī | tatra 
 +                            śoṇitātipravṛttinimittair upadravair mmriyate | pṛṣṭhopari 
 +                            pṛṣṭhavaṃśam ubhayataḥ | trikasaṃbandhe 'nsaphale nāma 
 +                            marmmaṇī | tatra bāhuś cāpaśoṣaḥ | bāhuśīrṣagrīvāmadhye 
 +                            'ṃśapīṭhaskandhasaṃdhāne krakanyāse nāma marmmaṇī | tatra 
 +                            tabdhabāhur bbhagnapṛṣṭhatā vā bhavati | evam etāni caturddaśa 
 +                            pṛṣṭhamarmmāṇi vyākhyātāni || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.26]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.27"> 
 +                        <l> ata ūrddhvam ūrddhajatrugatāni marmmāṇy anuvyākhyāsyāmaḥ || 
 +                            tatra kaṇṭhanāḍīm ubhayataś catasro dhamanyo vyatyāsena | dve 
 +                            nīle dve ca manye nāma marmmaṇī | tatra mūkatā svaravaikṛtya 
 +                            maraṇam arasagrāhitā ca bhavati | grīvāyām ubhayataś catasraḥ 
 +                            sirāmātṛkā nāma marmmaṇī | tatra sadyo maraṇaṃ | śirogrīvayoḥ 
 +                            kṛkāṭikā nāma marmmaṇī | tatra calaśīrṣatā maraṇam vā | 
 +                            karṇṇapṛṣṭhato 'dhaḥsaṃsrite vidhure nāma marmmaṇī | tatra 
 +                            bādhiryaṃ | ghrāṇamārggam ubhayataḥ srotomārggapratibaddhe 
 +                            'bhyantarataḥ phaṇe nāma marmmaṇī | tatra gandhājñānam 
 +                            āpādayati | bhruvoḥ pucchāntayor adhaḥ | netrayor bbāhyataḥ | 
 +                            apāṅgau nāma marmmaṇī | tatrāndhyadṛṣṭyupaghāto vā | bhruvoḥ 
 +                            pucchayor upary anukarṇṇalalāṭo śaṃkhau nāma marmmaṇī | tatra 
 +                            sadyo maraṇaṃ | bhruvor antare upari nimnayor āvarttau nāma 
 +                            marmmaṇī | tatrāpy āndhyaṃ dṛṣṭyupaghāto vā | āvarttaśaṃkhayor 
 +                            upari keśānte utkṣepau nāma marmmaṇī | tatra saśalyaḥ pākāt 
 +                            patitaśalyo vā jīve noddhṛtaśalyaḥ | bhruvor mmadhye sthapaṇir 
 +                            nnāma marmma | tatrotkṣepavat pañca sandhayaḥ śirasi vibhaktāḥ 
 +                            sīmantā nāma marmmaṇī | tatrotmādacittanāsābhyāṃ maraṇaṃ | 
 +                            ghrāṇasrotrākṣisandhijihvātarppaṇīnāṃ sirāṇāṃ madhye śiraḥ 
 +                            srotaḥ sannipātas tāni catvāri śṛṅgāṭakāni marmmāṇi | tatrāpi 
 +                            sadyo maraṇaṃ | mastakābhyantaram upariṣṭāt 
 +                            sirāsandhisannipāto romāvarttaḥ so 'dhipatir nnāma marmma | 
 +                            tatrāpi sadyo maraṇaṃ | evam etāny ūrddhvajatrugatāni 
 +                            saptatriṃśad marmmāṇi vyākhyātāni bhavanti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.27]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.28"> 
 +                        <l> bhavanti cātra ślokāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             ūrvvyaḥ śirānsi ciṭipe sahakakṣapārśve ekaikamaṅgulamitā 
 +                            stanamūlagulphāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jñeyā dvir aṅgulamitā maṇibandhaṣaṣṭhā trīṇy eva jānuni paraṃ 
 +                            saha kurpparābhyāṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.28]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.29"> 
 +                        <l> hṛdbastikurccagudanābhi vadanti mūrddhni catvāri pañca ca gale 
 +                            daśa yāni ca dve || 
 +                            <caesura/> 
 +                             tāni ścapāṇitalakuñcitasanmitāni, śeṣāṇy avaihi parivartti 
 +                            tato gulārddhaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.29]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.30"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.31"> 
 +                        <l> cchinneṣu pāṇicaraṇeṣu sirā mukhānām ākuñcanāt khalu nṛṇām 
 +                            asṛg alpam eti | 
 +                            <caesura/> 
 +                             chinneṣu pāṇicaraṇeṣu bhavanty atas tu<metamark 
 +                                function="yati">,</metamark> nāleṣu vṛttamathiteṣu 
 +                            yathotpalāni || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.31]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.32"> 
 +                        <l> kṣipreṣu vatsatalajeṣu ca bhedadoṣāṅgacchatyasṛgbahurujañ ca 
 +                            karoti vāyuḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             evaṃ vināśam upayānti hi tatra viddhā kiñjalkapatramathanād 
 +                            iva paṅkajāni ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.32]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.33"> 
 +                        <l> marmmāṇi śalyaviṣayādrdham udāharanti yasmād dhi marmmasu hatā 
 +                            na bhavanti marttyāḥ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.33]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.34"> 
 +                        <l> jīvanti tatra yadi vaidyaguṇena ke cit te prāpnuvanti 
 +                            vikalatvam asaṃśayaṃ hi || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sambhinnajarjjaritakoṣṭhaśiraḥkapālā jīvanti śastravihataiś 
 +                            ca śarīradeśaiḥ | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.34]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.35"> 
 +                        <l> chinnaiś ca sakthibhujapādakarair aśeṣaṃ yeṣān na marmmapatitā 
 +                            vividhāḥ prahārāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             agnīṣomānilāḥ sattvaṃ rajaś ca tama eva ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             prāyeṇa marmmasu nṛṇāṃ<metamark function="yati">,</metamark> 
 +                            santi bhūtātmanā saha || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.35]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.36"> 
 +                        <l> tasmāt marmmasv abhihatā na jīvanti śarīriṇaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             indriyārtheṣv asamvittir mmanobuddhiviparyayaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.36]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.37"> 
 +                        <l> rujaḥ sutīvrā vividhā bhavanty asuhate nare || 
 +                            <caesura/> 
 +                             hate kālāntare cāpi<metamark function="yati">,</metamark> 
 +                            dhruvo dhātukṣayo nṛṇāṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.37]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.38"> 
 +                        <l> tato dhātukṣayāj jantur vvedanābhiś ca naśyati | 
 +                            <caesura/> 
 +                             hate vaikalyajanake<metamark function="yati">,</metamark> 
 +                            kevalaṃ vaidyanaipuṇāt || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.38]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.39"> 
 +                        <l> śarīrakṣayam āsādya vikalatvam avāpnuyāt | 
 +                            <caesura/> 
 +                             viśalyaghneṣu vijñeyo yo hetuḥ prāg udīritaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.39]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.40"> 
 +                        <l> rujākarāṇi marmmāṇi kṣatāni vividhā rujaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kurvvanty ante ca vaikalyaṃ kuvaidyavaśago yadi || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.40]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.41"> 
 +                        <l> chedabhedābhighātebhyo dahanād dāraṇāt tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             upaghātam vijānīyāt marmmaṇāṃ tulyalakṣaṇaṃ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.41]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.42"> 
 +                        <l> marmmābhighātas tu ca kaś cid asti yo 'lpātyayo vāpi niratyayo 
 +                            vā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             prāyeṇa marmmasv abhitāḍitās tu vaikalyam arcchanty atha vā 
 +                            mriyante || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.42]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.43"> 
 +                        <l> marmmāṇy adhiṣṭhāya hi ye vikārā mūrcchanti kāye vividhā 
 +                            narāṇām | 
 +                            <caesura/> 
 +                             prāyeṇa te kṛcchratamā bhavanti narasya yatnair api 
 +                            sādhyamānāḥ || ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.6.43]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.6.trailer"> 
 +                        <l> iti śārīre ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ || 0 ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. SS.3.6.trailer]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="7" type="adhyāya"> 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 7]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is a lightly edited 
 +                        transcript of NAK 5-333, waiting for full critical 
 +                        attention.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.1"> 
 +                        <l> athātaḥ sirāvarṇṇanavibhaktiṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.3"> 
 +                        <l> sapta śirāśatāni bhavanti | yābhir idaṃ śarīram ārāma iva 
 +                            jalaharaṇībhiḥ | kedāra iva ca kulyābhir upasnihyate 
 +                            cākuñcanaprasāraṇābhir vviśeṣair ddrumapatrasevanīnām iva 
 +                            tāsām pratānām tāsāṃ khalu nābhimūlan tataḥ prasaranty ūrdhvam 
 +                            adhas tiryak ca ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.4"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yāvantyas tu sirāḥ kāye sambhavanti śarīriṇaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             nābhyāṃ sarvvāṇi baddhās tāḥ pratanvanti samantataḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.5"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.6"> 
 +                        <l> tāsāṃ khalu mūlasirāś catvāriśat tāsu daśavātavahāḥ | daśa 
 +                            pittavahāḥ | daśa śleṣmavahāḥ | daśa raktavahā iti | tāsāṃ 
 +                            khalu vātavahānāṃ sirāṇāṃ vātasthānaga tānām pañcasaptatiśataṃ 
 +                            bhavati | tāvanty eva pittavahāḥ pittasthāne | raktavahāś ca 
 +                            yakṛtplīhāḥ | kaphavahāś ca kaphasthāne | evam etāni sapta 
 +                            śirāśatāni bhavanti |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.7"> 
 +                        <l> tatra vātavahānām ekasmin sakthini pañcaviṃśatiḥ sirā bhavanti 
 +                            | etenetarasakti vāhū ca vyākhyātau | koṣṭhe catustriṃśat 
 +                            tāsāṃ gudameḍhrasaṃśritāḥ śroṇyām aṣṭau dve dve pārśvayoḥ 
 +                            ṣaṭpṛṣṭhe tāvantya evodare daśa vakṣasi | jatruṇa ūrddhvam 
 +                            ekacatvāriṃśat tāsām aṣṭau jihvāyāṃ | nava nāsāyāṃ | dve 
 +                            grīvāyāṃ | hanvoś catasraḥ | netrayoḥ ṣaṭ lalāṭe tisraḥ 
 +                            karṇṇayoś catasraḥ | dve śaṃkhayoḥ | tisraḥ śirasītyevam etat 
 +                            pañcasaptatiśataṃ | vātavahānāṃ śirāṇāṃ vyākhyātaṃ | eṣa eva 
 +                            vibhāgaḥ śeṣāṇām evam etāni sapta śirāśatāni vyākhyātāni 
 +                            bhavanti |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.8"> 
 +                        <l> bhavanti cātra ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.8.0"> 
 +                        <l> yadā vāyur aduṣṭas tu sevate svavahāḥ sirāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadāstuvalavarṇṇaujaḥ prasīdec ca manas tathā ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.8.0]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.8.1"> 
 +                        <l> kriyānām apratighātam amohaṃ buddhikarmmaṇāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             karoty anyān guṇāṃś cāpi sirāḥ pavanasvaścaran ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.8.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.9"> 
 +                        <l> yadā tu kupito vāyuḥ stāḥ śirā pratipadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadāsya rogā jāyante vividhā vātasambhavāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.9.add"> 
 +                        <l> yadā tvakupitam pittaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             avyāpannas tadāgnis tu samyak carati bhojanaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[3.7.9.add]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.10"> 
 +                        <l> bhrājiṣṇutām annarucim agner ddīptim arogatāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             karoty anyān guṇāṃś cāpi pittam atmasirāś caran ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.11"> 
 +                        <l> yadā tu kupitam pittaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadāsya rogā jāyante vividhā pittasambhavāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.11.1"> 
 +                        <l> yadā tv akupitaḥ śleṣmā svāḥ sirāḥ saṃprapadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             āśayāḥ sandhayaś caiva varttantesya nirāmayāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.11.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.12"> 
 +                        <l> sneham aṅgeṣu sandhīnāṃ sthairyam valam adīnatāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             karoty anyān guṇāṃś cāpi valāsa svasirāś caran ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.13"> 
 +                        <l> yadā tu kupitaḥ śleṣmā tāḥ sirāḥ pratipadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadāsya rogā jāyante vividhāḥ śleṣmasambhavāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.13.1"> 
 +                        <l> yadā tv akupitaṃ raktaṃ sevate svavahāḥ sirāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadāsya samyag jānāti sparśānāṃ tu śubhāśubhaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.13.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.14"> 
 +                        <l> varṇṇaprasādanaṃ sthairyaṃ dhātūnāṃ puṣṭim eva ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             karoty anyān guṇāṃś cāpi raktam ātmasirāś caran ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.14]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.15"> 
 +                        <l> yadā tu kupitaṃ raktaṃ tāḥ sirāḥ pratipadyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tadāsya rogā jāyante vividhā raktasambhavāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.15]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.15.1"> 
 +                        <l> apraduṣṭāḥ śarīrāṇi dhārayanti rasair hitaiḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kalpante ca vikārāya praduṣṭā nātra saṃśayaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.15.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.16"> 
 +                        <l> na hi vātasirāḥ kaścit na pittaṃ kevalaṃ sirāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             śleṣmāṇañ ca vahanty etāḥ sarvvāḥ sarvvavahāḥ sirāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.16]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.17"> 
 +                        <l> praduṣṭānān tu doṣāṇāṃ mūrcchitānām pradhānatān | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhruvam unmārggagamanaṃ sarvvāḥ sarvvavahā hyataḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.18"> 
 +                        <l> tatrāruṇā vātavahā nīlāḥ pittavahāḥ sirāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                            <gap extent="1" unit="line"/> 
 +                            <caesura/> 
 +                             asṛgvahāś ca rohiṇyo gauryaḥ śleṣmavahāḥ sirāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.19"> 
 +                        <l> ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi yās tv avadhyāḥ sirā nṛṇāṃ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.20"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.21"> 
 +                        <l> śākhāsu ṣoḍaśā vyadhyāḥ koṣṭhe dvātriṃśad eva tu | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jatrorūrddhvan tu pañcāśad avyadhyāḥ parikīrttitāḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.19cd"> 
 +                        <l> vaikalyaṃ maraṇam vāśu vyadhyāt tāsāṃ dhruvam bhavet ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.19cd]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.22"> 
 +                        <l> tatra sirāḥ śatam ekasmin sakthini bhavanti | tāsāṃ jaladhārā 
 +                            tvekā tisraś cābhyantarataḥ | tatrorvvīsaṃjñe dve lohitākṣa 
 +                            saṃjñakā tās tv avyadhyāḥ | etenetarasakthi vāhū ca vyākhyātau 
 +                            | evam aśastrakṛtyāḥ ṣoḍaśaśākhāsu | śroṇyāṃ dvātriṃśat | 
 +                            tāsām aṣṭāvaśastrakṛtyāḥ | dve dve vaṃkṣaṇaciṭipayor evaṃ 
 +                            kaṭīkataruṇayoś ca | aṣṭāvaṣṭāv ekaikasmin pārśve tāsām ekaika 
 +                            ūrddhvage ubhayato dve pārśve sandhisaṃśrite ca pariharet | 
 +                            caturvviṃśatiḥ pṛṣṭhe pṛṣṭhavaṃśam ubhayataḥ | tāsāṃ vṛhatī 
 +                            saṃjñe ūrddhvagāminye dve pariharet | tāvantya evodare tāsāṃ 
 +                            meḍhropari romarājīm ubhayato dve dve pariharet | catvāriśaṃd 
 +                            vakṣasi tāsāṃ caturddaśāśastrakṛtyā hṛdi dve stanamūle 
 +                            saṃśrite tu dve dve pariharet | stanam ubhayataś catasraḥ 
 +                            pariharet | dve dve cāpālāpe stambheṣv ity e va 
 +                            dvātriṃśadaśastrakṛtyāḥ | śroṇī pṛṣṭhodaroraḥsu bhavanti 
 +                            catiḥṣaṣṭiśataṃ mūrddhani tāsāṃ viṃśatiḥ | śirodharāyāṃ tāsām 
 +                            aṣṭau catasraś ca marmmasaṃjñāḥ | dve kṛkāṭikayos tāvantya eva 
 +                            vidhurayoḥ hanvor ubhayato aṣṭāvaṣṭau tāsāṃ tu 
 +                            sandhinivaṃdhanyau dve dve pariharet | ṣaṭtriṃśaj jihvāyāṃ 
 +                            tāsām adhaḥ ṣoḍaśāśastrakṛtyā rasavāhinyaḥ | catuvviṃśatir 
 +                            nnāsāyāṃ tāsām aupanāsyāś catasraḥ parihare tāsām eva ca 
 +                            tāluny ekā ṣaṭtriṃśad ubhayor nnetrayoḥ | tāsām ekaikām 
 +                            apāṅgayoḥ pariharet | lalāṭe ṣaṣṭistāsāṃ keśāntānugatāś 
 +                            catasraḥ pariharet | āvarttayor ekaikāsthapaṇyāś caikā 
 +                            pariharttavyāḥ karṇṇayoḥ pañ ca pañca | tāsāṃ śabdavahām 
 +                            ekaikāṃ pariharet | śaṃkhayoś ca tāvantya eva tāsāṃ 
 +                            śaṃkhasandhigatām ekaikām pariharet | dvādaśamūrddhani tāsām 
 +                            utkṣepayoḥ | dve dve sīma manteṣv ekaikām adhipatau parihared 
 +                            iti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.22.add1"> 
 +                        <l> bhavanti cātra ślokāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sirāśatānāṃ saptānāṃ śarīreṣu śarīriṇāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             aśastrakṛtyā navatis tathāṣṭau ca vinirddiśet | ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.22.add1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.22.add2"> 
 +                        <l> spandinyau jaladhāriṇyau yāś ca marmma samāśritāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             avyadhyās tā vijānīyāt snāyusandhigatāś ca yāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.22.add2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.22.add3"> 
 +                        <l> vaikalpamaraṇañ cāpi vyadhādāsāṃ dhruvaṃ bhavet |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.7.22.add3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.23"> 
 +                        <l> vyāpnuyād vākhilaṃ dehaṃ nābhitaḥ prasṛtāḥ sirāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pratānāḥ padminī kandā dvisādīnāṃ yathājalaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. SS.3.7.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.7.trailer"> 
 +                        <l>iti śārīre saptamo dhyāyaḥ ||</l> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="8" type="adhyāya"> 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 8]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is a lightly edited 
 +                        transcript of NAK 5-333, waiting for full critical 
 +                        attention..</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.1"> 
 +                        <l> athāto vyadhavidhiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.3"> 
 +                        <l> tatra 
 +                            bālasthavirabhīrurūkṣakṣatakṣīṇamadyādhvastrīkarṣitānāsitavāntaviraktadantabastiklībagarbbhiṇīkāsaśvāsaśoṣapravṛddhajvarātīsārākṣepakapakṣāghātopavāsapīḍitānāṃ 
 +                            sirānavyadhyāḥ || kiṃ kāraṇameṣāṃ tu khalu 
 +                            vedhādindriyasaṃmohaḥ śoṣo vā bhavati | raktapittino 
 +                            raktātyayād vātakopo mṛtyurvvā | garbbhiṇyas tu 
 +                            garbbhaśoṣapatanahīnāṅgānāyuṣkatā vā garbbhasya ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.3a"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pratiṣiddhānāvaśekāṃ tu śeṣāṇām api dehināṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vyādher vvivṛddhir mṛtyur vvā sirāvedhena sambhavet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.3a]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.3b"> 
 +                        <l> yāś cāvyadhyā dṛṣṭādṛṣṭāś cāyantritāyantritā notthitā iti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.3b]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.4"> 
 +                        <l> śoṇitamokṣasādhyāś ca vikārāḥ prāgabhihitāḥ | teṣv apakṣeṣu 
 +                            cānyeṣu cānubhukteṣu yathābhyāsam anatyayañ ca sirāṃ vyadhayet 
 +                            || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.5"> 
 +                        <l> pratiṣiddhānām api ca viṣopasargge sirāvyadhanam apratiṣiddhaṃ </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.6"> 
 +                        <l> tatra snigdhasvinnam āturaṃ yathā doṣapratyanīkaṃ dravaprāyam 
 +                            annaṃ bhuktavantaṃ yavāgūm pītam vā yathākālam upasthāpyāsīnaṃ 
 +                            sthitam vā prāṇān abādhamānaḥ | plotapaṭṭaś 
 +                            carmmāntarvvalkalalatānām anyatamena yantreṇa yantrayitvā 
 +                            nātigāḍhannātiśithilaṃ śarīrapradeśam āsādya 
 +                            vidhivacchastramādāya yathoktāṃ sirāṃ vyadhayet | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.6]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.7"> 
 +                        <l> tatra vyadhyasirāṃ | naivātiśīte nātyuṣṇe na pravāte na ca 
 +                            durddine | sirāṇāṃ vyadhanaṃ kāryam aroge vā kadācana || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.8"> 
 +                        <l> tatra vyadhyasirāṃ puruṣaṃ pratyād ity 
 +                            amukhamarannimātrocchrite niveśyāsane sakthnor ākuñcitayor 
 +                            nniveśya kurpparasandhidvayaṃ hastāvantagūḍhāṅguṣṭhakṛtamuṣṭīm 
 +                                anyayo<unclear 
 +                                ana="visarga seems to be                                 inserted later slightly above the line." 
 +                                >ḥ</unclear> sthāpayitvā yantraśāṭakena parikṣipya 
 +                            grīvāyām anyena paścāt sthitena puruṣeṇa vāmahastena 
 +                            śāṭakāntadvayaṃ grāhayitvā sirotthāpanārtham asṛksrāvaṇārthañ 
 +                            ca yantram pramāṇena pīḍayet | karmmapuruṣaś ca mukhaṃ vāyunā 
 +                            pūrayet | uttamāṅgagatānām eṣa sirotthāpam ayantravidhiḥ | 
 +                            sthitasakthim īṣet kuñcitapādam uccaiḥ sthāpayitvā 
 +                            vyadhapradeśasyopari samyag yantram badhvā pādasirām vidhyet | 
 +                            upaviṣṭasya hastaṃ gūḍhāṃ<sic ana="seems cancelled" 
 +                            >ṣṭha</sic>guṣṭhanibaddhamuṣṭiṃ samyagāsane sthāpayitvā 
 +                            hastasirāṃ vidhyet | gṛdhrasīviśvacyorākuñcitajānukurpparasya 
 +                            śroṇīpṛṣṭhaskandheṣūnnamitapṛṣṭhasya udarorasau prasārito 
 +                            rasaḥ sphurjjitadehasya bāhūbhyām avalambamānasya pārśvayoḥ | 
 +                            avanamitameḍhrasya meḍhraṃ | 
 +                            unnāmitavidaṣṭajihvāsyādhojihvāyām | ativyātānānanasya tāluni 
 +                            dantamūle ca | evaṃ yantropāyān anyāṃś ca sirotthāpanahetūn 
 +                            buddhyāvekṣya śarīravaśena vyādhivaśena ca vidadhyād iti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.9"> 
 +                        <l> māṃsaleṣv avakāseṣu vrīhimukhena yavamātraṃ nidadhyād 
 +                            vrīhimātram vā | ato nyathārddhayavamātram asthnām upari 
 +                            kuṭhārikayā || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.10"> 
 +                        <l> bhavaṃti cātra || vyabhre varṣāsu vidhyeta grīṣmakāleṣu śītale 
 +                            | hemantakāle madhyāhne śastrakālās trayaḥ smṛtāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.11"> 
 +                        <l> dviprakārapramathitadhārayā yāsravedasṛk | muhūrttaṃ ruddhvā 
 +                            tiṣṭhec ca suviddhāntāṃ vinirddiśet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.12"> 
 +                        <l> yathā kusumbhapuṣpebhyaḥ pūrvvaṃ sravati pītikā | tathā sirāsu 
 +                            viddhāsu duṣṭam agre pravarttate || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.13"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.14"> 
 +                        <l> kṣīṇasya bahudoṣasya mūrcchayopadrutasya vā | bhūyo 'parāhṇe 
 +                            visrāvyāt tūttare 'hani vāyunaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.14]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.15"> 
 +                        <l> saśeṣadoṣarudhiram api kuryād vicakṣaṇaḥ | na cātinisṛtaṃ 
 +                            kuryāc cheṣaṃ saṃśamanair jjayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.15]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.16"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.17"> 
 +                        <l> tatra 
 +                            pādadāhapādaharṣacipyavātaśoṇitapādakaṇṭakavipādikāpādadārīprabhṛtiṣu 
 +                            rogeṣu kṣipramarmmopariṣṭād dvyaṅgule vrīhimukhena sirāṃ 
 +                            vyadhayet | ślīpadeṣu yathoktaṃ kroṣṭukaśirṣavātavedanāsu 
 +                            sakthisaṃsritāṃ | gulphasandher upari caturaṅgule 
 +                            apacyāmindrabaster adhastād dvyaṅgule | jānusandher upari 
 +                            caturaṅgule gṛdhrasyāmūrusaṃdhisanniviṣṭāṃ | galagaṇḍe 
 +                            śroṇipratisamantāt pravāhikā<sic 
 +                                ana="perhaps the anusvāra is cancelled">ṃ</sic>yāṃśūlinyāṃ 
 +                            parivarttikopadaṃśaśūkavyāpatsu meḍhramadhye | 
 +                            etenetarasakthibāhūvyākhyātau || viśeṣatas tu 
 +                            vāmabāhukurpparasandhāvabhyantarato bāhumadhye plīhni etām eva 
 +                            dakṣiṇabāhuyakṛddālye | etām eva ca kāsaśvāsayor apyādiśanti | 
 +                            gṛdhrasyāmiva vipaṃcyām vāmapārśvakakṣastanāntarayor 
 +                            antarasthām vidradhau pārśvaśūle ca | etām eva ca kaphodare | 
 +                            dakṣiṇapārśve bāhuśoṣāpabāhukayor bbāhumadhye eke vadanty 
 +                            aṃsamadhye trikasandhimadhyagatān tṛtīyake | 
 +                            skandhasandhigatānām anyatarapārśvasaṃsthitānāñ caturthake | 
 +                            hanusandhimadhyagatām apasmāre | śaṃkhasandhigatānām unmāde | 
 +                                jihvāroge<metamark cert="high" 
 +                                function="to_indicate_insertion_in_some_line_of_the_folio" 
 +                                place="above">dī 3</metamark>ṣv adhojihvāyāṃ | 
 +                            dantavyādhiṣu dantamūle | tāluni tālavye ca | karṇṇayor upari 
 +                            samantāt karṇṇaśūle tadroge ca | gandhāghrāṇe nāsārogeṣu 
 +                            nāsāgre | timirākṣipākaprabhṛtiṣv akṣcāmayeṣūpanāsyāṃ lālāṭīm 
 +                            āpāṅgī vā | etām eva śirorogādhimanthaprabhṛtiṣu ca rogeṣu | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.17]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.18"> 
 +                        <l> tatra durvviddhātividdhākuñcitā piccitā kuṭṭitā 
 +                            aprasrutānutīrṇṇā anteviddhāpariśuṣkākūṇitā vepitā 
 +                            anutthitaviddhā | avyadhyaviddhā śastrahatā tiryagviddhā | 
 +                            aviddhā vidrutā dhenukā punaḥ punarvviddhā 
 +                            marmmasirāsnāyvasthisandhiṣu viddhā ceti | viṃśatiṃ 
 +                            duṣṭavyadhyā bhavanti || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.19"> 
 +                        <l> tatra sūkṣmaśastrapraṇidhānān nāsṛgvyaktaṃ sravati | tatra 
 +                            rujā śophau bhavataḥ | sā durvviddhā nāma | 
 +                            pramāṇātiriktaviddhāyāmantaḥ śoṇitam praviśatyatipravṛttirvvā 
 +                            bhavati sātividdhā nāma kuñcitāyām apyevaṃ | 
 +                            kuṇṭhaśastrapramathitāpṛthulabhāvam āpannā piccitā nāma 
 +                            anāsāditamantayoś ca bahuśaḥ | kuṭṭitākuṭṭitā nāma śītabha<sic 
 +                                ana="two                                 oblique lines above it                             perhaps                                 indicating that it is cancelled" 
 +                                >yā</sic><metamark cert="high" 
 +                                function="to_indicate_insertion_in_some_line_of_the_folio" 
 +                                place="below">sma</metamark>mūrcchābhir apravṛttaśoṇitā 
 +                            aprasrūtā nāma tīkṣṇamahāmukhaśastraviddhā anudīrṇṇā nāma 
 +                            alparaktasrāvinyanteviddhā nāma| 
 +                            kṣīṇaśoṇitānilapūrṇṇāpariśuṣkā nāma | caturthabhāgamāsāditā 
 +                            kiñcitpravṛttaśoṇitākūṇitā nāma | 
 +                            dutthānabandhodveṣiṇyāśoṇitasaṃmoho bhavati | sā vepitā nāma | 
 +                            anusthitāyām apyevamaśastrakṛtyā avyadhyā nāma | chitvāt 
 +                            ipravṛttaśoṇitā kriyāsaṅgrahakarī śastrahatā nāma | 
 +                            tiryakpraṇihitaśastrākiñciccheṣātiryagviddhā nāma | bahuśaḥ 
 +                            kṣatā hīnaśastrapraṇidhānenāviddhā nāma | anavasthitaviddhā 
 +                            vidrutā nāma | vyadhapradeśasya 
 +                            bahuśovaghaṭṭanādasaṃārohamāṇavyadhā raktasrāvinyatyarthaṃ 
 +                            dhenukā nāma | punaḥ punaḥ praṇidhānā 
 +                            sirāmarmmasnāyvasthisaṃdhiṣu viddhā rujāśophau vaikalyam 
 +                            maraṇam vā bhavati || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.20"> 
 +                        <l> bhavanti cātra || sirāsuśikṣito nāsti calāhyetāḥ svabhāvataḥ | 
 +                            matsyavat parivarttante tasmād yatnena tāḍayet || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.21"> 
 +                        <l> ajānatā gṛhīte tu śastre kāyanipātite | bhavanti vyāpadastv 
 +                            etā bahavaś cāpy upadravāḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.22"> 
 +                        <l> snehādibhiḥ kriyāyogair nna tathā lepanair api | yāṃty āśu 
 +                            vyādhayaḥ śāntiṃ yathā samyak sirāvyadhāt || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.23"> 
 +                        <l> sirāvyadhaṃ cikitsārthaṃ śalyatantre vidhīyate | yathā samyak 
 +                            praṇihitā bastiḥ kāyacikitsite ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.24"> 
 +                        <l> tatra snigdhasvinnavāntaviriktānuvāsitāsthāpitaviddhasirair 
 +                            mmanuṣyaiḥ pariharttavyāni || 
 +                            krodhāyāsamaithunadivāsvapnoccairbbhāṣyavyāyāmayānāsanānisthānacaṃkramaṇaśītavātātapaciruddhāsātmyājīrṇṇānyācalalābhātmāsameke 
 +                            manyante | vistaram eṣām upariṣṭād vakṣyāmaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.24]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.25"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             sirāviṣāṇatumbībhir jjalaukābhiḥ padais tathā | avagāḍhaṃ 
 +                            yathāpūrvvaṃ kriyate duṣṭaśoṇitaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.8.25]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.26"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.8.trailer"> 
 +                        <l> iti śārīre 'ṣṭamo 'dhyāyaḥ || </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. SS.3.8.trailer]</trailer> 
 +                    </lg> 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="9" type="adhyāya"> 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 9]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is a lightly edited 
 +                        transcript of NAK 5-333, waiting for full critical 
 +                        attention.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.1"> 
 +                        <l> athāto dhamanīvyākaraṇaṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.3"> 
 +                        <l> caturvviṃśatir ddhamanyo bhavanti | tās tu nābhiprabhavāḥ | 
 +                            tatra kecid āhur ācāryāḥ sirādhamanīsrotasām avibhāgaḥ 
 +                            sirāvikārā eva hi dhamanyaḥ srotānsi ceti | tat tu na samyag 
 +                            atrocyate | anyā eva hi dhamanyaḥ srotānsi sirāśceti | kasmād 
 +                            | vyañjanānyatvāt mūlasanniyamāt karmmavaiśeṣyād āgamāc ca | 
 +                            kevalaṃ tu parasparapratānasannikarṣāt sadṛśakarmmatvāt 
 +                            saukṣmyāc ca vibhaktakarmmaṇām apy avibhāga iva karmmasu 
 +                            bhavati |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.4"> 
 +                        <l> tāsāṃ khalu nābhiprabhavāṇām ūrddhvagā daśa daśa cādhogāminyaś 
 +                            catasras tiryaggāḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.5"> 
 +                        <l> ūrddhvagāḥ khalu śabda<pc> </pc>sparśa<pc> </pc>rūpa<pc 
 +                                > </pc>rasa<pc> </pc>gandha<pc 
 +                                > </pc>praśvāsocchvāsa<pc> </pc>prakṣita<pc 
 +                                > </pc>jṛmbhita<pc> </pc>hasita<pc> </pc>kathita<pc 
 +                            > </pc>ruditādīn viśeṣān abhivahantyaḥ śarīran dhārayanti | 
 +                            tās tu hṛdayam abhiprapannās tridhā tridhā jāyante | tās 
 +                            triṃśat tāsāṃ tu vātapittaśleṣmaśoṇitarasān dve dve vahatas tā 
 +                            daśa | śabdasparśarūparasagandhān aṣṭābhir gṛhṇīte | dvābhyāṃ 
 +                            bhāṣate dvābhyāṃ ghoṣaṃ karoti | dvābhyāṃ svapiti dvābhyāṃ 
 +                            pratibudhyate | dve asravāhinyo dve stanyaṃ striyā vahataḥ 
 +                            stanasaṃśritā eva | śukraṃ narasya stanayor abhivahatas tās tv 
 +                            etās triṃśat savibhāgā vyākhyātāḥ | etābhir ūrddhvan nābher 
 +                            udarapārśvapṛṣṭhoraḥ skandhagrīvāśīrṣabāhavo dhāryante 
 +                            yāpyante ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.11"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             pañcādhibhūtās tv atha pañcakṛtvaḥ 
 +                            <caesura/> 
 +                             pañcendriyam pañcādhā bhāvayanti | 
 +                            <caesura/> 
 +                             pañcendriyaṃ pañcādhā bhāvayitvā 
 +                            <caesura/> 
 +                             paṃcatvam āyānti vināśakāle ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.11]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.6"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.7"> 
 +                        <l> adhogamās tu vātamūtrapurīṣaśukrārttavān abhivahanti | tās tu 
 +                            pittāśayam abhiprapannās tatrastham annapānarasam abhipakvam 
 +                            auṣṇād vivecayantyo 'bhivahantyas tarpayanti ūrddhvagānān 
 +                            tiryaggānāñ ca rasasthānāñ cābhipūrayanti | tatra 
 +                            mūtrapurīṣasvedāṃś ca vivecayaṃty āmapakvāśayāntare tridhā 
 +                            tridhā prajāyante tāṃs triśat | tāsān tu 
 +                            vātapittakaphaśoṇitarasān dve dve vahatas tā daśa | dve 
 +                            annavāhinyau | antrāśrite toyavahe dve dve mūtrabastim 
 +                            abhiprapanne | śukraprādurbbhāvāya ca dve | evaṃ raktam 
 +                            abhivahate | nārīṇām ārttavasaṃjñe dve | varcconiḥsarataḥ 
 +                            sthūlāntrapratibaddhe dve | aṣṭāv anyas tiryaggās tāḥ svedam 
 +                            arppayanti | tās tv etās triṃśat saṃvibhāgā vyākhyātāḥ | 
 +                            tābhir adho nābheḥ pakvāśayaikaṭīmūtrabastigudameḍhrasakthīni 
 +                            dhāryante | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.8"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             adhogamās tu kurvvanti karmmāṇy etāni sarvvaśaḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tiryaggās tv eva vakṣyāmi karmma cāsāṃ yathātathaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.9"> 
 +                        <l> tiryaggānāṃ tu catasṛṇām ekaikā śatadhā sahasradhā ca 
 +                            bhidyante | tās tv asaṃkhyeyā | tābhir idaṃ śarīraṃ gavākṣitaṃ 
 +                            vibaddham ātatañ ca | tāsāñ ca mukhāni romakūpapratibaddhāni 
 +                            yaiḥ sveda prasravati rasaś cābhisantarppayati antar bbahiś ca 
 +                            | tābhir eva cābhyaṅgapariṣekāvagāhāvalepanavīryāṇy 
 +                            antaḥśarīram abhiprapadyante tvaci vipakvāni | tābhir eva ca 
 +                            sparśaṃ śubham aśubham vā gṛhṇīte | tāś catasro dhamanyaḥ 
 +                            sarvvāṅgagatāḥ savibhāgā vyākhyātāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.9.add"> 
 +                        <l> bhavataś cātra ślokau || 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhamanyaḥ sarvva evaitāḥ pratibaddhā yathendriyaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             jāgratāṃ svapatām vāpi vahantīndriyagocare ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.9.9.add-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.9.add]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.10"> 
 +                        <l> yathā svabhāvataḥ khāni mṛṇāleṣu biseṣu ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tathaiva tāsāṃ dvārāṇi raso yair upacīyate ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.12"> 
 +                        <l> ata ūrddhvaṃ srotasāṃ mūlaṃ viddhalakṣaṇaṃ vyākhyāsyāmaḥ | 
 +                            tāni tu 
 +                            prāṇānnodakarasaraktamāṃsamedomūtrapurīṣaśukrārttavavahāni 
 +                            yeṣv adhīkāraḥ | eṣāṃ viśeṣā bahavaḥ | teṣāṃ prāṇavahe dve, 
 +                                tayor<anchor xml:id="SS.9.9.12-n1"/> mūlaṃ hṛdayaṃ 
 +                            rasavahinyaś ca dhamanyas | tatra viddhasya krośana<pc 
 +                                > </pc>vinamana<pc> </pc>bhramaṇāni saṃjñānāśo maraṇañ ca 
 +                            | udakavahe dve tayor mmūlam dvayaṃ āmāśayo 'nnavāhinyaś ca 
 +                            dhamanyaḥ | tatra viddhasya prāṇavahaviddhavat maraṇaṃ 
 +                            talliṅgaś ca | raktavahe dve tayor mūlaṃ yakṛtplīhānau | tatra 
 +                            viddhasya śyāvāṅgatā jvaraḥ pāṇḍutā dāhaḥ śoṇitābhigamanañ ca 
 +                            | māṃsavahe dve tayor mmūlaṃ snāyustvagraktavahāś ca nāḍyas | 
 +                            tatra viddhasya śvayathur mmāṃsaśoṣaḥ sirāgranthayo mmaraṇañ 
 +                            ca | medovahe dve tayor mmūlaṃ kaṭīvṛkkau ca | tatra viddhasya 
 +                            svedāgamanaṃ snigdhāṅgan tāluśoṣaś ca | mūtravahe dve tayor 
 +                            mmūlaṃ bastimeḍhrañ ca | tatra viddhasyānaddhabastitā 
 +                            mūtranirodhastabdhameḍhratā ca | purīṣavahe dve tayor mmūlam 
 +                            pakvāśayo gudaś ca | tatra viddhasyānāho durggandhatā 
 +                            grathitāntratā ca | śukravahe dve tayor mmūlaṃ stanau vṛṣaṇau 
 +                            ca | tatra viddhasya klaibyaṃ cirād vā prasekaḥ praseke 
 +                            cālpaśukradarśanaṃ sevanīcchedād rujāprādurbbhāvo maraṇañ ca 
 +                                |<anchor xml:id="SS.3.9.12-n2"/> srotoviddhan tu 
 +                            pratyākhyāyopakrameta | uddhṛtaśalyaṃ tu 
 +                            kṣatavidhānenopakramed iti | </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.9.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.13"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.13.add1"> 
 +                        <l> ślokau || 
 +                            <caesura/> 
 +                             ya evaṃ na prajānāti srotasām mūlaniścayaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             mahadbhayam avāpnoti na sa karmmasu siddhyati ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[13.add1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.13.add2"> 
 +                        <l> yaḥ samyag etaṃ jānīyāt sa bhaved rājasammataḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             pūjārho bhiṣajāṃ hy eṣa iti dhanvantarer mataṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[13.add2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.9.trailer"> 
 +                        <l> iti dhamanīvyākaraṇaṃ śārīrannavamodhyāyaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. SS.3.9.trailer]</trailer> 
 +                    </lg> 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="10" type="adhyāya"> 
 +                    <head xml:lang="en">[Adhyāya 10]</head> 
 + 
 +                    <note xml:lang="en">The text of this adhyāya is a lightly edited 
 +                        transcript of NAK 5-333, waiting for full critical 
 +                        attention.</note> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.1"> 
 +                        <l> || athāto garbbhiṇīvyākaraṇaṃ śārīram vyākhyāsyāmaḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.2"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.3"> 
 +                        <l> tatra garbhiṇīm prathamadivasāt prabhṛtyādi sennityaṃ 
 +                            hṛṣṭaśucyalaṃkṛtavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇaguruparā ca 
 +                            bhavitavyaṃ | malinavikṛtahīnagātrāṇi ca na spṛśet | 
 +                            durggandhadurddaśanāni ca dūrata eva pariharet | vahin 
 +                            nniḥkṛṭāśūnyāgāracaity aśmaśānacaity avṛkṣasevāś ca 
 +                            krodhāyāsakarāṃś ca bhāvān uccair bhāṣyādikaṃ ca pariharet | 
 +                            udvejanīyāś ca kathāḥ śuṣkam paryuṣitaṃ kuthitaṃ klinnaṃ 
 +                            cānnanopayuñjīta yāni ca garbham vyāpādayanti | na ca 
 +                            tailābhyaṅgotsādanādīni niseveta | na cāyāsayec charīraṃ 
 +                            pūrvvoktāni ca pariharet | śayanāsanañ ca samṛddhās taraṇaṃ 
 +                            nātyucchritam apāśrayopetam asaṃvādham vidadhyāt | hṛdyaṃ 
 +                            dravamadhuraprāyasnigdhan dīpanīyaṃ saṃskṛtabhojanañ ca 
 +                            bhojayet sāmānyam etad ā prasavakālāt |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.3]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.4"> 
 +                        <l> viśeṣatas tu garbbhiṇī prathamadvitīyatṛtīyeṣu māseṣu 
 +                            madhuraśītadravaprāyamāhāramā āseveta | caturthe māse payo 
 +                            navanītam āhāram āharet | pañcame kṣīrasarppiḥ saṃsṛṣṭaṃ | 
 +                            ṣaṣṭhe svadaṃṣṭrāsiddhasya sarppiṣā pakṣamātraṃ yuktyā yavāgūm 
 +                            pāyayet | saptame pṛthak parṇyādisiddham evam āpyāyyate 
 +                            garbhaḥ | aṣṭame khalv enāṃ vadarodakena 
 +                            valātivalāpayodadhimas tu 
 +                            tailamadhughṛtaśatapuṣpāmiśreṇāsthāpayet 
 +                            purāṇapurīṣaśuddhyartham anulomārthañ ca vāyos tataḥ payo 
 +                            madhurasiddhena tailenānuvāsayet | anulome hi vāyau sukham 
 +                            prasūyate | nirupadravāś ca bhavanti | ata ūrddhvaṃ 
 +                            snigdhābhir yavāgūbhir jjāṅgalarasaiś copahared ā prasavakālāt 
 +                            | evam upakrāntāsnigdhāvalavatīsukham anupadravā prasūyate 
 +                            |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.4]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.5"> 
 +                        <l> navame māsi sūtikāgāram enāṃ praveśayet | praśaste tithyādau | 
 +                            tatreṣṭāgāraṃ brāhmaṇakṣattriyavaiśyaśūdrāṇāṃ 
 +                            śvetaraktakṛṣṇeṣu bhūmipradeśeṣu | 
 +                            vilvanyagrodhatindukanirmmitaṃ sarvvāgāran tat mayañ ca 
 +                            paryavanaddhaṃ samupaliptabhittiparicchadaṃ prāgdvāram 
 +                            udagdvāram vāṣṭahastāyata caturhastavistṛtaṃ 
 +                            rakṣāmaṅgalasampannam vidheyaṃ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.5]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.6"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.7"> 
 +                        <l> tatropasthitaprasavāyāḥ kaṭīpṛṣṭhaṃ pratisamantād vedanā 
 +                            bhavati | mūtramabhīkṣṇam prasicyate | yonimukhāc ca śleṣmā </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.7]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.8"> 
 +                        <l> prajāyiṣyamāṇāṃ tusvabhyaktām uṣṇodakapariṣiktagātrīṅ 
 +                            kṛtamaṅgalāmathenāṃ sa ghṛtāṃ yavāgūṃ kaṇṭhāt pītavatī mṛduni 
 +                            kṛtopadhānavistīrṇṇe śayane sthitāmābhugnasakthinīmuttānām 
 +                            aśaṅkanīyās tisraś catasraḥ pariṇatavayasaḥ | vrajananakuśalāḥ 
 +                            kalpitanakhyaḥ paricareyuriti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.8]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.9"> 
 +                        <l> athāsyā viśikhāntaram anulomāyām anusukham abhyañjyāt | brūyāc 
 +                            cainām etāḥ subhage pravāhayaś ceti | mā cāprāptāvīḥ 
 +                            pravāhiṣṭhāḥ | anāgatā svāviṣu pravāhamāṇāḥ | badhiraṃ mūkaṃ 
 +                            srastahanuṃ mūrddhābhighātinaṃ kāsaśvāsaśoṣopadrutaṃ kuvjaṃ 
 +                            vikaṭam vā janayati |tasmād anāgatāvī na pravāheta | sraste tu 
 +                            kukṣau vimukte garbhanāḍī pravandhe samūle 
 +                            śroṇīvaṃkṣaṇabastiśiraḥ supravāheta śanaiḥ śanais tato 
 +                            garbhayonimukhaṃ prapannagāḍhataram āviśalyabhāvāt |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.9]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.10"> 
 +                        <l> tatra pratilomam anupānaṃ pāyayet śosayet |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.10]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.11"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.12"> 
 +                        <l> jātasyolbaṃ viśodhyāsyaṃ saindhavasarppiṣāṣṭāṅgulāvaśeṣāṃ 
 +                            nāḍīm baddhayitvā kuṣṭhatailenābhyajya sūtreṇābaddhya 
 +                            kumārasya grīvāyām vadhnīyāt |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.12]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.13"> 
 +                        <l> atha kumāraṃ śītābhir adbhir āśvāsya jātakarmmaṇi 
 +                            madhusarppiranantāmiśraṃ vrahmīrasena suvarṇṇamaṅgulyā 
 +                            nāsikayā lehayet | sūtikāñ ca ghṛtatailayor anyatarasya mātrāṃ 
 +                            pipalyādi kaṣāyam anupānam pāyayet | valavatīm avalāṃ yavāgūn 
 +                            trirātram pañcarātram vā || ata ūrddhvaṃ 
 +                            snigdhenānnasaṃsarggeṇopacaret snehanity ā ca syāt |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.13]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.14"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.15"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.16"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.17"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.18"> 
 +                        <l> prāyaś cainām prabhūtenoṣṇodakena pariṣiñcet 
 +                            krodhāyāsamaithunādīṃś ca pariharet ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.18]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.19"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             mithyācārāt sūtikāyā yo vyādhir upajāyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             sa kṛcchrasādhyo 'sādhyo vā bhaved dhātvapakarṣarṇāt ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.19]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.20"> 
 +                        <l> tasmāt tāṃ deśakālau tu vyādhisātmyena karmmaṇā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             parīkṣyopacaren nityam evaṃ nātyayam āpnuyāt ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.20]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.21"> 
 +                        <l> athāmarāmapatantīm pātayet kaṇṭham asyāḥkeśaveṣṭitayāṅgulyā 
 +                            pramṛśet kaṭukā lāvukṛtavedhanasarṣapasarppanirmmocakair vvā 
 +                            kuṭatailair yonim udrūpayet | lāṅgalakīmūlakalkena vāsyāḥ 
 +                            pāṇipādatalam ālimpet | kuṣṭhalāṅgalakīmūlakalkam vā 
 +                            madyamūtrayor anyatareṇa pāyayet | śālimūlakalkam vā 'pi 
 +                            ppalyādikalkam vā madyena | 
 +                            siddhārthakakuṣṭhailālāṅgalakīmahāvṛkṣakṣīrasurāmaṇḍairāsthāpayet 
 +                            | etaiṣveva ca siddhena siddhārthakatailenottaracūrṇṇabastiś 
 +                            cāsyai dadyāt | hastena cāpaharet |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.21]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.22"> 
 +                        <l> prajātāyās tu bastiśirodarayoniśūlaṃ raktaṃ saṃruddhya vāyuḥ 
 +                            karoti sa makkalaḥ | tatra yavakṣāracūrṇṇaṃ sarppiṣā 
 +                            sukhodakena pāyayet || lavaṇacūrṇṇam vā surāmaṇḍena | 
 +                            purāṇaguḍam vā trikaṭuka trijātakakustumburumiśram vā khādayet 
 +                            | pṛthakparṇṇyādikvāthaṃ bhadradārumaricavacāsaṃsṛṣṭam pāyayet 
 +                            |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.22]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.23"> 
 +                        <l> atha bālaṃ kṣaumaparihitaṃ kṣaumakārppāsās tṛtāyāṃ śāyayīta | 
 +                                nimba<pc> </pc>pīlu<pc> </pc>paruṣaka<pc> </pc>śākhābhiś 
 +                            cainaṃ parivījayet | mūrddhni cāsya tailapicum avatārayet | 
 +                            dhūpayec cainaṃ rakṣoghnair dhūpaiḥ | rakṣoghnāni cāsya 
 +                            pāṇipādaśirogrīvāsv avasujet | tilātasīsarṣapakaṇāś cātra 
 +                            prakiret | adhiṣṭhāne cāgnim prajvālayet | vraṇitopāsanīyañ 
 +                            cāvekṣyeta </l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.23]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.24"> 
 +                        <l> tato daśamyāṃ mātāpitarau kṛtamaṅgalakautukau 
 +                            svastivācakapūrvvakaṃ nāma kuryāt āṃ | yathābhipretaṃ 
 +                            nakṣatran nāma vā |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.24]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.25"> 
 +                        <l> tato yathāvarṇṇaṃ dhātrīm upasthāpayet | kṛṣāmasthūlām 
 +                            vayaḥsthāmam avyādhitām prasannakṣīrāmavalamvorddhastanīm 
 +                            avyaṅgām avyasanaṃ nījīvavatsāṃvatsalāṃ dogdhīm akṣudrāṃkule 
 +                            jātamato bhūyiṣṭaiś ca guṇair anvitām ārogyavalavṛddhaye 
 +                            kumārasya | tatrātikṛṣātisthūlāninditā vyādhitāś ca vyākhyātās 
 +                            tāviṣamadhātutvād rogān āpādayanti bālasya viśeṣataḥ | 
 +                            ūrdhvastanī karālaṃ kumāraṃ kuryāl lamvastanī nāsikāmukhaṃ 
 +                            cchādayitvā maraṇam āpādayanti | atha praśastāṃ śirasnātā 
 +                            mahadvāsasām udaṅmukhīm upaveśya dakṣiṇaṃ stanaṃ kumāraṃ 
 +                            pūrvvam pāyayet || anena mantreṇābhimantrya ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.25]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.26"> 
 +                        <l> catvāraḥ sāgarāḥ puṇyāḥ stanānāṃ kṣīravāhināṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             santu te śubhage nityaṃ bālasyānuvalapradāḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.26]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.27"> 
 +                        <l> piben bālo 'mṛtarasaṃ payas tava śubhānane | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dīrgham āyur avāpnotu devāḥ prāśyāmṛtaṃ yathā ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.27]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.28"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.29"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.30"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.31"> 
 +                        <l> athāsyāḥ kṣīrasañjananārthaṃ 
 +                            yavagodhūmaśāliṣaṣṭikamāṃsakṣīrasurāsauvīrapiṇyāka 
 +                            rasonamatsyakaśerukāśṛṅgāṭakavidārīkandaśatāvarīviśamṛṇālanālikālāvukālaśākaprabhṛtīni 
 +                            vidadhyāt | atha tasyāḥ stanyam apsu parīkṣeta tac cec 
 +                            chītalam amalaṃ tanuṃ śaṃkhāvabhāsaṃ apsu caikībhāvaṃ gacchaty 
 +                            aphenilaṃ matraṇḍulaṃ na plavate sīdati vā tac chuddham iti 
 +                            vindyāt | tena kumārasyārogyaṃ bhavati ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.31]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.32"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhātryās tu gurubhir bhojyair vviṣalais tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             doṣā dehe prakupyanti tata stanyam praduṣyati ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.32]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.33"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.34"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.35"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.36"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.37"> 
 +                        <l> duṣṭaṃ prāguktan tena śarīrāvyādhayaḥ prādur bhavanti | teṣu 
 +                            ca yathābhihitaṃ mṛdvacchedanīyam auṣadham mātrayā kṣīrasya 
 +                            kṣīrasarppiḥ saṃyuktaṃ vidadhyāt | dhātryāś ca kevalaṃ | 
 +                            kṣīrānnād asya kalkī kṛtaṃ | dhātryāś ca pūrvvavat | annād 
 +                            asya kaṣāyādīnām ātmany eva na dhātryāḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.37]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.38"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.39"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.40"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.41"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.42"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.43"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.44"> 
 +                        <l> bhavati cātra|| 
 +                            <caesura/> 
 +                             bālānāṃ gudapākeṣu pittaghnīṃ kārayet kriyāṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             rasāñjanam viśeṣeṇa pānālepanayor hitaṃ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.44]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.45"> 
 +                        <l> kṣīrāhārasya 
 +                            siddhārthakavacāpayasyāśārivāvrahmīkuṣṭhasaindhavasiddhaṃ 
 +                            sarppiḥ pātuṃ prayacchet | kṣīrānnād asya 
 +                            madhukavacātriphalāsiddhaṃ | annād asya 
 +                            dvipañcamūlīkṣīratagarabhadradāruviḍaṅga- drākṣādisiddhaṃ tena 
 +                            kumārasyārogyavalamedhāyūṃṣi bhavanti |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.45]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.46"> 
 +                        <l> bālaṃ punar ggātreṣu na gṛṅṇīyāt | na cainaṃ tarjjayet sahasā 
 +                            vā na prabodhayed vitrāsabhayāt | sahasā nāhared utkṣiped 
 +                            vātābhighātabhayān nopaveśayet kauvjabhayān nityaṃ cainam 
 +                            anuvartteta priyahitair eva m abhihitamanādyamapyabhivarddhate 
 +                            nityamudagrasatvasampannastv arogo bhavati ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.46]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.47"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             nāśucau visṛjed bālaṃ nākāse viṣameṇa ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             noṣṇamārutavarṣeṣu rajodhūmodakeṣu vā ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.47]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.48"> 
 +                        <l> kṣīrasātmyatayākṣīramājaṃ gavyam athāpi vā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dadyād astanyam aprāptau bālebhyo vīkṣya mātrayā ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.48]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.49"> 
 +                        <l> ṣaṇmāsāc cainam annam prāśayel laghuhitaṃ</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.49]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.50"> 
 +                        <l> nityam avarodhaś ca | syāt kṛtarakṣaḥ | upasarggabhayā 
 +                            grahopasarggebhyo rakṣyā bālā bhavanti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.50]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.51"> 
 +                        <l> atha kumāra udvijate trasyati roditi naṣṭasaṃjño bhavati || 
 +                            nakhadaśanair ddhātrīm ātmānañ ca paritudati dantān khādati 
 +                            kūjati jṛmbhate bhrūvāvutkṣipaty ūrddhvan nirīkṣate phenam 
 +                            udvamati sandaṣṭauṣṭhaḥ krūrabhinnārttasvaro niśi jāgartti 
 +                            durvvalomnāṅgo yathāpūrvvaṃ dhātryāḥ stanyan nābhilaṣatīti 
 +                            sāmānyaṃ grahopasṛṣṭalakṣaṇ uktaṃ | vistareṇotta re vakṣyāmaḥ 
 +                            ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.51]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.52"> 
 +                        <l> śaktimantaṃ cainaṃ jñātvā yathā svam vidyāṃ grāhayet |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.52]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.53"> 
 +                        <l> athāsmai pañcaviṃśativarṣāya ṣoḍaśavarṣām patnīm āvahen 
 +                            mitradharmmārthakāmaprajāḥ prāpsyāmīti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.53]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.54"> 
 +                        <l> bhavati cātra || 
 +                            <caesura/> 
 +                             ūnaṣoḍaśavarṣāyām aprāptaḥ pañcaviṃśatiḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             yady ādhatte pumān garbhaḥ kukṣisthaḥ sa vipadyate |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.54]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.55"> 
 +                        <l> jāto vā na ciraṃ jīved vā durbalendriyaḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.55]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.56"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.57.1"> 
 +                        <l> tatra pūrvoktaiḥ kāraṇaiḥ prapatiṣyati garbhaḥ | 
 +                            garbbhāśayaśroṇīvaṃkṣaṇabastiśūlāni bhavanti | raktadarśanañ 
 +                            ca | tāsām pariṣekāvagāhālepanair upacaret kṣīrapānaiś ca | 
 +                            alpālpasyandate kṣīramutpalādi siddham vā pāyayet | saṃsramāne 
 +                            savātapārśvaśūlānāha mūtrasaṅgāḥ sthānāt sthānaṃ cotkrāmati 
 +                            garbhaḥ | tatra snigdhaṃ śītāḥ kriyāḥ | vedanāyāṃ 
 +                            mahāsahamadhukasvadaṃṣṭrakaṇṭakārikāsiddhaṃ payaḥ | 
 +                            kṣaudraśarkarāmiśram pāyayet | mūtrasaṅge darbbhādisiddhaṃ | 
 +                            ānāhe hiṅgusauvarccalaraso na siddhaṃ sravati rakte koṣṭhāt 
 +                            kaṇṭakārikāmṛtpiṇḍagairikasarjjarasāñjanacūrṇṇa 
 +                            yathālābhaṃnyagrodhāditvakprabālakalkan vā pāyayet | 
 +                            utpalādikalkaṃ vā kaśeruśṛṅgāṭakaśālūkakalkaṃ vā śṛtena 
 +                            payasā, udumbaraphalaudakakandakvāthena vā 
 +                            śarkarāmadhumadhureṇa śālipiṣṭaṃ; nyagrodhādisvarasaparipītaṃ 
 +                            vā vastrāvayavaṃ yonyāṃ dhārayet | athādṛṣṭaśoṇitavedanāyāṃ 
 +                            madhukadevadārumañjiṣṭhāpayasyāsiddhaṃ payaḥ pāyayet, tad 
 +                            evāśmantakaśatāvarīpayasyāsiddhaṃ vidārigandhādisiddhaṃ vā | 
 +                            bṛhatīdvayotpalaśārivāpayasyāmadhukasiddham vā | 
 +                            etenopavarttate rujasu garbhaś cāpy āyyate ||<anchor 
 +                                xml:id="SS.3.10.57.1-n1"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.57.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.58"> 
 +                        <l> māsānumāsikam ata ūrdhvaṃ vakṣyāmaḥ</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.58]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.59"> 
 +                        <l> madhukaṃ śālibījañ ca payasyā suradāru ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             aśmantakaḥ kṛṣṇatilās tāmravallī śatāvarī ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.59]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.60"> 
 +                        <l> vṛkṣādanī payasyā ca latā sotpalaśārivā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             anantā śārivā rāsnā padmam madhukam eva ca ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.60]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.61"> 
 +                        <l> vṛhatīdvayakāśmaryakṣīrīśuṅgātvaco ghṛtaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             pṛthakparṇṇī valā śigra śvadaṃṣṭrā madhuyaṣṭikā ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.61]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.62"> 
 +                        <l> śṛṅgāṭakamvisaṃ drākṣā kaseru madhukaṃ sitā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             vatsaite saptayogāḥ syur arddhaślokasamāpanāḥ || 
 +                            <caesura/> 
 +                             yathākramaṃ prayoktavyā garbhasrāve payoyutāḥ |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.62]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.63"> 
 +                        <l> kapittha<unclear>vilva</unclear>vṛhatīpaṭolekṣunidigdhikā || 
 +                            <caesura/> 
 +                             mūlāni kṣīrasiddhāni pāyayed bhiṣag aṣṭame |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.63]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.64"> 
 +                        <l> navame madhukānantā payasyāśārivām pivet || 
 +                            <caesura/> 
 +                             payas tu śritaśītam praśasyate ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.64]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.65"> 
 +                        <l> sakṣīrā vā hitā śuṇṭhī madhukaṃ devadāru ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             evam apyāyyate garbhas tīvrā ruk copaśāmyati ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.65]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.57.2"> 
 +                        <l> vyavasthite ca garbhe gavyenodumbaraśalāṭusiddhena payasā 
 +                            bhojayet | atīte lavaṇaṃ varjyābhir uddālukādīnāṃ 
 +                            pācanīyopasaṃbhṛtābhir upakrāmet yāvanto māsā garbhasya 
 +                            tāvantyahāni vastyudaraśūle purāṇaguḍan dīpanīyasaṃyuktam 
 +                            pāyayed ariṣṭam vā | vātātapaśramasevinyā vātopahīhītatvāt 
 +                            srotasāṃ līyate garbhaḥ sotikālam avatiṣṭhamāno vyāpadyate | 
 +                            tāṃ mṛdunā snehādinā krameṇopacaret | utkrosarasaṃ yavāgūñ 
 +                            cālpasnehām prayacchet | kālātītasthāyini garbhaviśeṣato 
 +                            dhānyam udūkhalamusalenābhihanyāt | viṣamam vā yānāsanam 
 +                            upasevet | vātābhipanna eva śuṣyati garbhaḥ samātuḥ kukṣin na 
 +                            pūrayati | mandaṃ spandate ca taṃ vṛṃhaṇīyaḥ payobhir 
 +                            mmāṃsarasaiś copacaret | śukraśoṇitaṃ vāyunoparuddham 
 +                            anavaktrāntajīvam ādhmāpayaty udaran tat kadācid 
 +                            yadṛcchayopaśāntan naigameṣā pahṛtam iti vadanti | tam eva 
 +                            kadācit pravilīyamānam āpūryamāṇam vā nāgodaram ity āhus 
 +                            tatrāpi līnavat pratikāraḥ | nivṛttaprasavāyāḥ punaḥ ṣaḍbhyo 
 +                            varṣebhya ūrddhvam prasavatyāḥ kumāro 'lpāyur bhavati |</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.57.2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.66"> 
 +                        <l/> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.67"> 
 +                        <l> atha garbbhiṇī vyādhyutpannāvātyayec charddayen 
 +                            madhurāmlenānnopahitena | anulomayec ca saṃśamanīyam mṛdu 
 +                            vidadhyāt | annapānayor iti | aśnīyāc ca mṛduvīryaṅ 
 +                            garbbhāviruddhāṃś ca kriyāyogān vidadhīta iti ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.67]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.68"> 
 +                        <l> suvarṇṇaṃ rṇṇacūsukṛdaṃ kuṣṭham madhuvacā ghṛtaṃ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             matsyākṣakaḥśaṃkhapuṣpī sarppiḥ kāñcanam eva ca ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.68]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.69"> 
 +                        <l> arkkapuṣpī madhughṛtaṃ cūrṇṇitaṃ kanakan tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             suvarṇṇacūrṇṇavaiḍūryaṃ svetā dūrvvā ghṛtam madhuḥ ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.69]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.70"> 
 +                        <l> catvāro 'bhihitāḥ prāsyā arddhaślokasamāpanāḥ | 
 +                            <caesura/> 
 +                             kumārāṇām vapur medhā balārogyakarāḥ śubhā iti || <unclear 
 +                                extent="1" unit="char"/></l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.70]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.trailer"> 
 +                        <l>iti garbbhiṇīvyākaraṇaṃ śārīre daśamo 'dhyāyaḥ || o ||</l> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.70.1"> 
 +                        <l> bhūtacintā śukraśuddhiṃ garbhasaṅkramaṇan tathā | 
 +                            <caesura/> 
 +                             garbhavyākaraṇañ caiva kāyavyākaraṇañ ca yat ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.70.1]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.10.70.2"> 
 +                        <l> marmmasirāvibhaktiś ca sirātāḍanam eva ca | 
 +                            <caesura/> 
 +                             dhamanīvyākaraṇa caiva garbbhiṇyā pūryate daśa ||</l> 
 +                        <trailer xml:lang="en">[cf. 1938 ed. 3.10.70.2]</trailer> 
 +                    </lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.3.trailer"> 
 +                        <l>|| iti śārīrasthānaṃ samāptaṃ ||</l> 
 +                    </lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                </div> 
 + 
 +            </div>
  
         </body>         </body>
     </text>     </text>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.1" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.1.1-n1" xml:lang="en">Witness K breaks off here, resuming only
 +            in the second chapter of the <title>Cikitsāsthāna</title>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.3" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.1.3-n1" xml:lang="en">Witnesses N and H read <foreign
 +                xml:lang="sa">samudra ivodakaujasāṃ bhāvānām</foreign>, which is
 +            linguistically and semantically implausible. It might mean "like the ocean is
 +            a support for creatures that take their strength (<foreign xml:lang="sa"
 +                >ojas</foreign>) from water." But the simile and the language remain
 +            obscure and unlikely. Philipp Maas has suggested the minimal emendation to
 +                <foreign>ivodakaukasāṃ</foreign> which is compelling semantically and
 +            palaeographically. It relies only on the confusion of the Nepalese characters
 +                <foreign xml:lang="ne">𑐖</foreign> and <foreign xml:lang="ne"
 +                >𑐎</foreign>. </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.7" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.1.7-n1" xml:lang="en">We emend to the vulgate text, especially
 +            in the light of the other very rare instances of these parallels in Sanskrit
 +            literature. It is hard to make grammatical or semantic sense of the Nepalese
 +            readings <foreign>svaṃ svaṃ svaiṣām</foreign> (or <foreign>ścaiṣām</foreign>
 +            or <foreign>scaiṣām</foreign>). Perhaps the original reading
 +                <foreign>dhibhūtam</foreign> was first mistaken to be
 +                <foreign>vibhūtam</foreign>. This is a plausible error since
 +                <foreign>dhi</foreign> and <foreign>vi</foreign> are similar in early
 +            Nepalese orthography. Subsequently, a scribe might have normalized
 +                <foreign>vibhūtam</foreign> to <foreign>vibhutvam</foreign> in order to
 +            make sense in the light of the following list of deities. If these conjectures
 +            are correct, these changes must have happened very early in the transmission,
 +            in an ancestor manuscript of both witnesses K and H. The word
 +                <foreign>vibhutva</foreign> occurs in <title>Sāṅkhyakārikā</title> 42,
 +            although in a quite different context.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.7" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.1.7-n2" xml:lang="en">Parallel to the homologies described in
 +                <title>Mahābhārata</title> 14.42.27–40, which relate ontological triples.
 +        </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.7" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.1.7-n3" xml:lang="en">The <foreign>tu</foreign> is awkward.
 +            Witnesses N and H have daṇḍas after the <foreign>tu</foreign>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.8" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.1.8-n1" xml:lang="en">It is tempting to emend
 +                <foreign>varga</foreign> to <foreign>sarga</foreign> ``the emitted
 +            creation,'' given the use of the term in <title>Sāṅkhyakārikā</title> 24 et
 +            passim. However, the vulgate text and Ḍalhaṇa's commentary unanimously read
 +                <foreign>varga</foreign>. </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.9" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.1.9-n1" xml:lang="en">It is unexpected to assert, as the
 +            Nepalese witnesses do, that Puruṣa and Prakṛti are impermanent. Perhaps at an
 +            earlier point in the text's transmission, a scribe improperly repeated the
 +            initial alpha-privative that is used in every other qualifier in the list.
 +            This emendation is influenced by the very similar wording of
 +                <title>Mahābhārata</title> Śāntiparvan 210.8ab: <foreign>ubhau nityau
 +                ....</foreign> (see note on testimonia). Note also that the sequence of
 +            qualifiers in the Nepalese manuscripts is different than the vulgate:
 +                <foreign>anitya-apara-aliṅga</foreign> rather than
 +                <foreign>aliṅga-nitya-anapara</foreign>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.9" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.1.9-n2" xml:lang="en"> Note the sandhi hiatus,
 +                <foreign>-dharmiṇī - amadhya-</foreign>
 +        </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.9" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.1.9-n3" xml:lang="en"> The daṇḍa here breaks the sentence but
 +            disambiguates the sandhi.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.9" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.1.9-n4" xml:lang="en"> Cf. <title>Mahābhārata</title>
 +            Śāntiparvan 210.7cd-8ab: <foreign> anādyantāv ubhāv etāv aliṅgau cāpy ubhāv
 +                api // 7 ubhau nityau sūkṣmatarau mahadbhyaś ca mahattarau /</foreign>.
 +        </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.11" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.1.11-n1" xml:lang="en">We read <foreign xml:lang="sa"
 +                >vaidike</foreign> with witness N, against H and the vulgate, because
 +                <foreign xml:lang="la">lectio dificilior potior</foreign>; see further
 +            discussion in the translation.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.12" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.1.12-n1" xml:lang="en">According to Ḍalhaṇa (1938: 341),
 +            Gayadāsa also read <foreign>tato jātāni</foreign>, with the Nepalese version
 +            and against the vulgate.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.14" type="Parallels">
 +        <note target="#SS.3.1.14-n1" xml:lang="en">The passage referred to is
 +                <title>Suśrutasaṃhitā</title>, sūtrasthāna 1.38.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.16" type="Emendations">
 +        <note target="#SS.3.1.16-n1" xml:lang="en">We emend against the reading <foreign
 +                xml:lang="sa">kṣetrajñeṣv anityeṣu</foreign> of witnesses N and H, for the
 +            logic of the passage and following the vulgate. The character <foreign
 +                xml:lang="sa">ṣva</foreign> is clear in both N and H, but a copying error
 +            from <foreign>-ṣu </foreign> is not inconceivable. </note>
 +        <note target="#SS.3.1.16-n3" xml:lang="en">We emend to <foreign xml:lang="sa"
 +                >-śarīri-</foreign> against N and H, for sense and because this is a
 +            quotation from <title>Suśrutasaṃhitā</title> 1.1.22.</note>
 +    </standOff>
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.16" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.1.16-n2" xml:lang="en">The <foreign xml:lang="sa">ca</foreign>
 +            after <foreign xml:lang="sa">tiryagyonimānuṣadeveṣu</foreign> unnecessarily
 +            conjoins the members of the dvandva. While rare, this usage has been observed:
 +            Wackernagel 1896--1964, II.1, para 70.</note>
 +    </standOff>
 +
 +
 +
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.1.19" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.1.19-n1" xml:lang="en">We emend <foreign xml:lang="sa"
 +                >antar-</foreign> to <foreign xml:lang="sa">āntar-</foreign>, following
 +            the vulgate reading for sense. And we separate <foreign xml:lang="sa"
 +                >śabdaḥ</foreign> for the same reason.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.1" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.1-n1" xml:lang="en">Witness N omits <foreign xml:lang="sa"
 +                >śārīraṃ</foreign>, which offers a clearer syntax. Note that the 1931 and
 +            1938 editions of the vulgate text offer two different solutions to the awkward
 +            phrase.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.3" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.3-n1" xml:lang="en">The 1931 and 1938 editions of the SS by
 +            Ācārya have different readings at this point. <foreign xml:lang="sa"
 +                >śonita</foreign> is included in the 1931 edition but omitted in the 1938
 +            edition. There also seems to be some textual confusion between <foreign
 +                xml:lang="sa">granthi</foreign> and <foreign xml:lang="sa"
 +                >gandhi</foreign> in the next passage.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.10ab" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.10ab-n1" xml:lang="en"> The vulgate and Nepalese texts
 +            diverge again this point. The vulgate adds a half-śloka <foreign xml:lang="sa"
 +                >snigdhaṃ vāntaṃ ...</foreign> that is not present in the Nepalese
 +            version. The Nepalese version then has about eleven passages that are absent
 +            in the vulgate. The vulgate's verses 3.2.11cd then appears after 3.2.32.
 +        </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.10.add1" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.10.add1-n1" xml:lang="en">Although not printed in the
 +            vulgate editions, the editor Y. T. Ācārya noted that words to this effect were
 +            present in some sources (1931 ed., p. 290, note 2; 1938 ed., p. 345, note
 +            3).</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.24" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.2.24-n1" xml:lang="en">We emend against all the manuscript
 +            witnesses. MS H adds a Newa comma after ṛtau in the next section, suggesting
 +            that the scribe thought that was the start of a new section of text.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.25" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.2.25-n1" xml:lang="en"> We emend from <foreign xml:lang="sa"
 +                >etām</foreign> to the vulgate's <foreign xml:lang="sa">etān</foreign> for
 +            sense.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.28" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.28-n1" xml:lang="en">Witness N inserts a misplaced folio at
 +            this point, image A 1267_11_67.jpg, covering SS.3.2.22bis, 23, 33, 34, 35,
 +            30.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.31b" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.31b.add-n1" xml:lang="en">Witnesses H and N make a saut du
 +            même au même from <foreign xml:lang="sa">ataḥ paraṃ</foreign> at the start of
 +            30 to the end of 31.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.32" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.32-n1" xml:lang="en">Witness N is faint and written close to
 +            the abraded top of the folio so that superscript vowels are uncertain. Witness
 +            H has a scribal correction of the vowel <foreign xml:lang="sa">i</foreign>.
 +            The reading adopted here, with a feminine sentence subject, is neither the
 +            Nepalese nor the vulgate and is almost certainly unoriginal. Without further
 +            evidence it is not possible to recover the oldest reading.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.35" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.35-n1" xml:lang="en">Note the slightly unusual form <foreign
 +                xml:lang="sa">apān-dhātu-prāyam</foreign> with the inflected genitive pl.
 +            of the first member of the compound (Whitney 1250e).</note>
 +
 +        <note target="#SS.3.2.35-n2" xml:lang="en"><foreign xml:lang="sa"
 +                >galagoṇḍikādayaḥ</foreign> in witness H is likely to be a variant
 +            pronunciation rather than a scribal error.</note>
 +        <note target="#SS.3.2.35-n3" xml:lang="en">Witness N breaks off at this point and
 +            is unavailable for the remainder of the <title>Suśrutasaṃhitā</title>.</note>
 +    </standOff>
 +
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.35.1" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.2.35.1-n1" xml:lang="en">Witness H appears to read <foreign
 +                xml:lang="sa">jāyate</foreign> but we emend to the dual.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.35.4" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.2.35.4-n1" xml:lang="en">Witness H appears to read <foreign
 +                xml:lang="sa">jāyate</foreign> but we emend to the dual.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.45" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.2.45-n1" xml:lang="en">We emend H's reading <foreign
 +                xml:lang="sa">āyānti</foreign> to the singular. There are two
 +            semen-carrying vessels in the <title>Suśrutasaṃhitā</title>'s anatomical
 +            theory (śārīrasthāna 9.12), not many.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.2.57" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.2.57-n1" xml:lang="en">Witness H has a strange conjunct
 +            consonant after <foreign xml:lang="sa">bhavanti</foreign>, followed by
 +                <foreign xml:lang="sa">na</foreign>. The whole looks like <foreign
 +                xml:lang="sa">sttāna</foreign>, which is not visually similar to <foreign
 +                xml:lang="sa">sattva</foreign>. We have followed witness L, which at least
 +            make good sense.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.3" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.3.3-n1" xml:lang="en">In both Nepalese witnesses, the dental
 +                <foreign xml:lang="sa">na</foreign> in <foreign xml:lang="sa"
 +                >anunā</foreign> is unambiguous, but we have to emend to the retroflex for
 +            grammar and sense. In <title>Suśrutasaṃhitā</title> sūtrasthāna 14.16, a
 +            similar phrase, <foreign xml:lang="sa">aṇunā viśeṣeṇa-</foreign> has the
 +            retroflex in the witnesses K and N, so the emendation is certain.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.6.1" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.5.6.1-n1" xml:lang="en"><foreign xml:lang="sa">puṃso</foreign>
 +            (m.) <foreign xml:lang="sa">bhavati</foreign> needs to be read as a separate
 +            sentence because of the gender difference with <foreign xml:lang="sa"
 +                >anāyuṣyam</foreign> (n.).</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.16" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.3.16-n1" xml:lang="en">We emend <foreign xml:lang="sa"
 +                >atikarṣaṇaṃ</foreign> in witness H for sense and because of the
 +            instability of <foreign xml:lang="sa">ṣa</foreign> and <foreign xml:lang="sa"
 +                >ṇa</foreign> in H.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.18" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.3.18-n1" xml:lang="en">We emend H's reading <foreign
 +                xml:lang="sa">abhivyakte</foreign> to <foreign xml:lang="sa"
 +                >abhivyakto</foreign> for sense and following the vulgate. MS H, our only
 +            witness to the Nepalese version at this point, is badly damaged here and while
 +            it looks as if the akṣara is <foreign xml:lang="sa">kte</foreign>, it is just
 +            possible that a vertical line after the character has been destroyed. The
 +            damaged portion may have supported the word <foreign xml:lang="sa"
 +                >bhavati</foreign></note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.18" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.3.18-n2" xml:lang="en">Note the absence of sandhi between
 +                <foreign xml:lang="sa">māse</foreign> and <foreign xml:lang="sa"
 +                >abhiprāyam</foreign>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.20" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.3.20-n1" xml:lang="en">We emend to the feminine <foreign
 +                xml:lang="sa">samprāptadauhṛdā</foreign> for sense and because of symmetry
 +            with the second half of the verse.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.22" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.3.22-n1" xml:lang="en">We emend to <foreign xml:lang="sa"
 +                >rāja-</foreign> and <foreign xml:lang="sa">striyāḥ</foreign> for sense,
 +            following the vulgate.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.31" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.3.31-n1" xml:lang="en">We emend the H reading <foreign
 +                xml:lang="sa">niḥṣekān</foreign> to the ablative, following the sense of
 +            the passage and the vulgate reading.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.32" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.3.32-n1" xml:lang="en">The last two sentences, which are not
 +            present in the vulgate, paraphrase the preceding sentence and may be a
 +            gloss.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.3.35" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.3.35-n1" xml:lang="en">The form <foreign xml:lang="sa"
 +                >śucyaḥ</foreign> appears to be a contraction of <foreign xml:lang="sa"
 +                >śucayaḥ</foreign>, <foreign xml:lang="la">metri causa</foreign>. It could
 +            be seen as a transfer of an <foreign xml:lang="sa">-i</foreign> stem to an
 +                <foreign xml:lang="sa">-ī</foreign> stem (Oberlies 2003: 83-84).</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.3" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.4.3-n1" xml:lang="en">Gayadāsa's commentary discusses the word
 +                <foreign xml:lang="sa">manas</foreign>, which is not present in the
 +            vulgate. See MS Cambridge Add.2491, f.34r.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.4" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.4.4-n1" xml:lang="en">This is a citation from
 +                <title>Cikitsāsthāna</title> 14.18.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.8" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.8-n2" xml:lang="en">We emend to <foreign xml:lang="sa"
 +                >māṃse</foreign> for sense, with the vulgate, and in the light of the of
 +            the <foreign xml:lang="sa">māṃse</foreign> in 3.4.9.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.8" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.4.8-n1" xml:lang="en"> The word <foreign xml:lang="sa"
 +                >pratāna</foreign> is normally masculine, but here and in the
 +                <title>Aṣṭāṅgasaṅgraha</title> it is neuter (As. śārīrasthāna
 +            5.20).</note>
 +    </standOff>
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.17" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.17-n1" xml:lang="en">We emend from plurals to feminine
 +            singular, with the vulgate, for <foreign>kalā</foreign> and its qualifiers
 +            because of sense, because other passages describe single
 +                <foreign>kalā</foreign>s, because <foreign>vibhajate</foreign> is singular
 +            and because a plural would break the metre.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.27" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.27-n1" xml:lang="en">We emend H's reading <foreign
 +                xml:lang="sa">rugmat</foreign> because the sandhi <foreign xml:lang="sa"
 +                >-km-</foreign> is awkward and likely to have been corrected by a scribe.
 +                <foreign xml:lang="la">Pace</foreign> the unique occurrence of <foreign
 +                xml:lang="sa">rugma</foreign> in the <title>Mañjūśrīmūlakalpa</title>
 +            (Edgerton, <title>Dictionary</title>, 455). </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.49" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.4.49-n1" xml:lang="en">The vulgate has an additional six
 +            verses at this point that do not appear in witness H. Or they may be a scribal
 +            omission by a saut du même au même by the scribe of witness H from the word
 +                <foreign xml:lang="sa">vinirdiśet</foreign> at the end of 49 to the same
 +            word at the end of 55. The sense of these verses does not fit well in the
 +            context; in the eleventh--twelfth centuries the commentators Gayadāsa and
 +            Ḍalhaṇa recorded doubts about their inclusion. Further evidence from
 +            manuscripts that transmit early readings may clarify this issue.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.57" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.57-n1" xml:lang="en">We emend the final consonant <foreign
 +                xml:lang="sa">-t</foreign> of H in <foreign xml:lang="sa"
 +                >rasaguṇanimittān</foreign> for correct sandhi.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.65" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.65-n1" xml:lang="en">We emend to the vulgate's <foreign
 +                xml:lang="sa">-asauhṛdaḥ</foreign> for the <foreign xml:lang="sa"
 +                >Puṣpitāgrā</foreign> metre.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.73" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.4.73-n1" xml:lang="en">Cf. <title>Aṣṭāṅgasaṅgraha</title>
 +            Śārīrasthāna 8.14cd: <foreign xml:lang="sa">svapne sapadmān savihaṅgamālāṃs
 +                toyāśayān paśyati toyadāṃś ca ||</foreign> and
 +                <title>Aṣṭāṅgahṛdaya</title> Śārīrasthāna 3.102cd: <foreign xml:lang="sa"
 +                >svapne sapadmān savihaṅgamālāṃs toyāśayān paśyati toyadāṃś ca
 +                ||</foreign>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.78" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.78-n1" xml:lang="en">All witnesses support the reading
 +                <foreign xml:lang="sa">bhāvo kṣayo</foreign>. This should be read <foreign
 +                xml:lang="sa">bhāvo 'kṣayo</foreign>, which makes no sense. </note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.79" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.79-n1" xml:lang="en">We have emended the reading of H,
 +                <foreign>bādhate</foreign>, to <foreign>bādhyate</foreign> as the
 +            intransative use of the former is not clearly attested.</note>
 +    </standOff>
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.88" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.4.88-n1" xml:lang="en">The following typology is paralleled in
 +            the <title xml:lang="sa">Carakasaṃhitā</title>, Śārīrasthāna 5, v. 38 (Ācārya
 +            1941: 323--324).</note>
 +    </standOff>
 +
 +
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.89cd" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.89cd-n1" xml:lang="en">Witness H reads <foreign
 +                xml:lang="sa">āyāsabakulam</foreign> which we take as a mistranscription
 +            of <foreign xml:lang="sa">āyāsabahulam</foreign>. Given the context, one
 +            wonders whether there is a historical connection or confusion with Hindī
 +                <foreign xml:lang="hi-Dev">ऐयाश</foreign> "debauched, lewd person."
 +        </note>
 +    </standOff>
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.4.93cd" type="Emendation">
 +        <note target="#SS.3.4.93cd-n1" xml:lang="en">We read against witness H and with
 +            the vulgate and the mūla as recorded in MS Jaipur RORI 6838 of Gayadāsa's
 +                <title xml:lang="sa">Nyāyacandrikā</title>. This makes better sense and
 +            avoids the problematic lexeme <foreign xml:lang="sa">anusūcakam</foreign> in
 +            spite of lectio dificilior.</note>
 +    </standOff>
 +
 +
 +    <standOff corresp="#SS.3.5.18" type="Testimonia">
 +        <note target="#SS.3.5.18-n1" xml:lang="en">See Hoernle's edition and discussion of
 +            this passage (Hoernle 1907: 218--219).</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.5.49" type="Notes">
 +        <note target="#SS.3.5.49-n1" xml:lang="en">On <foreign xml:lang="sa"
 +                >ghṛṣya</foreign> for <foreign xml:lang="sa">ghṛṣṭvā</foreign>, see
 +            Oberlies (2003): 9.7.2 (p. 283).</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.9.9.add" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.9.9.add-n1" xml:lang="en">This verse is unique to the Nepalese
 +            version and is supported in witness H. It is hard to parse, partly because of
 +            the plurals in the first pāda and the singular in the second. Some
 +            transmission problem is signalled by the need for the emendation of H's
 +                <foreign xml:lang="sa">evās tāḥ</foreign> and <foreign xml:lang="sa"
 +                >vahatī</foreign>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.9.12" type="Emendations">
 +        <note target="#SS.3.9.12.1-n1" xml:lang="en">I insert <foreign xml:lang="sa">
 +                prāṇavahe dve, tayor</foreign> from the vulgate here, to make sense of the
 +            sentence and the corrollary in the next sentence.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.9.12" type="Emendations">
 +        <note target="#SS.3.9.12-n1" xml:lang="en">We emend witness H's
 +                <foreign>sevanīcheddā prādurbhāvo</foreign> to the vulgate's reading.
 +            Perhaps there was an eye-skip from <foreign>[chedā]-ā</foreign> to
 +                <foreign>[ruj]-ā</foreign>.</note>
 +    </standOff>
 +    <standOff corresp="#SS.3.10.57.1" type="Note">
 +        <note target="#SS.3.10.57.1-n1" xml:lang="en">Passage 3.10.57 in the vulgate is
 +            split in the Nepalese version into two parts. In witness H, the second part of
 +            this passage appears after 3.10.65. Witness H is partially illegible here and
 +            the text has been emended based on the vulgate.</note>
 +    </standOff>
 </TEI> </TEI>